Bantay Parker (Pilipinas)

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Bantay Parker
Ti Bantay Parker ket mabirukan idiay Pilipinas
Bantay Parker
Bantay Parker
Lokasion ti Bantay Parker idiay Pilipinas
Kangato 1,824 m (5,984 pié)[3]
Lokasion
Lokasion Pilipinas
Nagsasabtan 6°06′48″N 124°53′30″E / 6.11333°N 124.89167°E / 6.11333; 124.89167Nagsasabtan: 6°06′48″N 124°53′30″E / 6.11333°N 124.89167°E / 6.11333; 124.89167[1]
Heolohia
Kita Estratobulkan
Naudi a panagbettak 1641 [1]

Ti Bantay Parker, lokal a naamammuan a kas Melibengoy, ket estratobulkan idiay isla ti Mindanao, Pilipinas (6°06.8' N, 124°53.5' E). Daytoy ket mabirukan idiay probinsia ti Abagatan a Cotabato, 30 kilometro a laud ti Siudad ti General Santos ken 44 kilometro nga abagatn ti Siudad ti Koronadal.

Ti Inggles a nagan ti bulkan ket naala manipud ti Amerikano a Heneral, Heneral Frank Parker, a nakakita ti bulkan ken nagtunton nga isu ti "nakaduktal" idi las-ud ti panagpatayabna nga isu ti nagpiloto idi 1934. Ni Heneral Parker ket nangidaulo ti ekspedision aginggana iti danaw idiay abut ti bulkan ti bantay a kakuyogna idi dagiti dadduma a opisial ti gobierno ti kolonial nga Estados Unidos ken Pilipinas, a mairaman ni Bise-Gobernador-Heneral Joseph Ralston Hayden ken Probinsial a Gobernador Gutierrez, idi otonio ti 1934.[4]

Dagiti pisikal a langa[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti kangatona ket naited iti 1,784 metero manipud kadagit idadduma ataudan ken iti 1,824 metro babaen dagiti dadduma pay.[3] Daytoy ket addaan ti diametro ti baba iti 40 km. Daytoy ket addaan ti 2.9-km-kalawa a kaldera nga addaan ti napadsok a bakras nga agpangato iti 200-500m iti ngato ti danaw a tinawtawagan tattan iti DanawMaughan. Ti danaw nga opisial a tinawtawagan ti Danaw Holon, ket nainaganan ti sabali pay nga Amrikano a nadungpar a kakuyog idi ni Parker.

Ti Melibengoy ket naikedkeddeng a kas maysa kadagiti sagrado a lugar ti tribu ti T'boli. Daytoy ket mangibalbalay dagiti manmano a sebbangan ti, Parantica dannatti reyesi, a natakutan babaen idi ni Propesor Josue de los Reyes ti Notre Dame ti Unibersidad ti Marbel ken naipablaak iti Entomolohiko a Warnakan ti Panagsukisok nga Instituto ti Senckerburg idi Disiembre 1994.

Dagiti opisial ti gobierno ket nagpasingked pay ti pannakakita ti Tarsier ti Pilipinas, Tarsius syrichta a mabalin kano a mabirukan kadagiti kaarubayan a baranggay ti Dana wHolon.

Dagiti panagbettak[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti Bantay Parker ket naipampamattian a namitlo a nagbettak kadagiti 3,800 a napalabas a tawtawen, ti naudi ket idi Enero 4, 1641. Ti panagbettak idi 1641 ket gapuanan ti pannakaporma ti abut ti bulkan a danaw.

Idi Septiembre 6, 1995, dagiti lokal nga opisial ket inreportada ti namatmattianda a bulkaniko nga aktibidad idiay Danaw Maughan. Ti kano aktibidad a gapuanan ti guedday ken dagiti panaglayus iti igid ti Karayan Ga-o a paatianan ti Danaw Maughan ken pakaitiponan ti Karayan Allah iti amianan. Gapu ti daytoy a penomeno, ti Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Pilipinas ket nangikabil kadagiti alikamen ti panagsisiim a nangikeddenga a ti naibagbaga nga aktibidad ket inaramid ti tao.

Kalpasan ti basbassit ngem maysa a tawen kalpasan ti aktibidad idi 1995, ti temporario a pemnned ket naporma iti agarup a 250 m manipud ti rummuaran ti Danaw Maughan, ken daytoy ket nangbutbuteng kadagiti agtataeng iti kaunegan ti lugar gapu ti panagbutbuteng kadagiti kelaat a layus. Dagiti naideposito a tinumek ket nangpenned ti agay-ayus a Karayan Ga-o ket gapuanan ti panagpangato ti agpang ti danaw ti agarup nga 6 a metro.

Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ a b c "Parker". Programa ti Global a Bulkanismo, Instituto ti Smithsoniano. http://www.volcano.si.edu/world/volcano.cfm?vnum=0701-011. 
  2. ^ Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Pilipinas (PHIVOLCS) Panid ti Bulkan Parker
  3. ^ a b Daytoy nga artikulo ket agus-usar ti 1,824 ma kangto nga inted babaen ti Programa ti Global a Bulkanismo.[1] Ti website ti Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Pilipinas (PHIVOLCS) ket mangited ti kangato iti 1,784 m.[2]
  4. ^ J. R. Hayden ken ni Kapitan C. Morera, Sept. 4, 1934 ken ni Hayden ken ni Gob. Gutierrez, Enero 15, 1935, Joseph Ralston Hayden Papers, Box 27, Folder 32, Naipakasaritaan a Biblioteka ti Bentley, Unibersidad ti Michigan.