Batay-linteg

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
(Naibaw-ing manipud iti Batáy-lintég)
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken

Ti batay-linteg wenno konstitusion ket maysa nga agasmang dagiti kammasapulan a pamunganayan wenno pangunaan a naipabangon babaen ti maysa nga estado wenno pakaiturayan dagiti dadduma nga organisasion.[1] Dagitoy nga agkukuyog nga alagaden ket makaaramid, kas iti mangitakder, no ania dayta nga entidad. No dagitoy nga alagaden ket maisurat iti maysa nga urnong wenno agasmang dagiti nalinteg a dokumento, dagita a dokumento ket maisao a mangbukel iti naisurat a batay-linteg.

Dagiti batay-linteg ket mairebbeng kadagiti sabsabali nga agpang dagiti organisasion, manipud kadagiti naturay nga estado aginggana kadagiti kompania ken dagiti di-nainkorporado a gunglo. Ti maysa a tulag a mangipatakder ti maysa nga internasional nga organisasion ket isu pay ti batay-lintegna a daytoy ket mangipalawag no kasano ti pannakaipatakder ti organisasion. Iti uneg dagiti estado, nupay dagitoy ket naturay wenno pederado, ti maysa a batay-linteg ket mangipalawag kadagiti alagaden babaen ti naikabatayan ti estado, ti pamaayan a pakaaramidan dagiti linteg ken babaen ti nagaramid. Adda met dagiti batay-linteg, a nangruna dagiti naisurat a batay-linteg, ket isuda pay kadagiti agipatingga ti bileg dagiti estado babaen ti ti panangipatakder dagiti linia a saan a maballasiw dagiti agturay a kas dagiti kammasapulan a karbengan.

Ti Batay-linteg ti India ket isu ti kaatiddogan a naisurat a batay-linteg iti aniaman a naturay nga estado iti lubong,[2] nga aglaon dagiti 444 nga artikulo,[3] 12 programa ken 94 a panagpasayaat, nga adda dagiti 117,369 a balikas iti bukodna a bersion ti Pagsasao nga Ingles,[4] bayat ti Batay-linteg ti Estados Unidos ket isu ti kababaan a naisurat a batay-linteg, nga adda dagiti 7 artikulo ken 27 a panagpasayaat.[5]

Naggapuan ti nagan[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti termino a batay-linteg ket naggapu manipud ti Pranses manipud ti balikas a Latin a constitutio, nga inus-usar kadagiti annuroten ken dagiti bilin, a kas ti imperial a waragawag (constitutiones principis: edicta, mandata, decreta, rescripta).[6] Kalpasan daytoy, ti termino ket kaaduan a naus-usar iti kanoniko a linteg para kadagiti kangrunaan a panagikeddeng, a naipangpangruna ti maysa nga inted a bilin babaen ti Papa, a tattan ket makunkuna a ti maysa nga apostoliko a batay-linteg.

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Ti Amerikano a Diksionario ti Baro nga Oxford, Maikadua Edn., Erin McKean (mannurat), 2051 a panid, Mayo 2005,Paggmalditan ti Unibersidad ti Oxford, ISBN 0-19-517077-6.
  2. ^ Pylee, M.V. (1997). Batay-linteg iti India. S. Chand & Co. p. 3. ISBN 812190403X. 
  3. ^ Sarkar, Siuli. Publiko nga Administrasion Idiay India. PHI Learning Pvt. Ltd. p. 363. ISBN 9788120339798. 
  4. ^ "Batay-linteg iti India". Ministro iti Linteg ken Hustisia iti India. Hulio 2008. Naala idi 2008-12-17. 
  5. ^ "Sentro ti Nailian a Batay-linteg". Independence Hall Association. Naala idi 2010-04-22. 
  6. ^ Ti naipakasaritaan ken pagadalan a kontesto iti Romano a linteg, George Mousourakis, 2003, p. 243