Esperanto

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Esperanto
Flag of Esperanto.svg
Nagaramid L. L. Zamenhof
Petsa 1887
Lugar ken panag-usar Internasional a katakunaynay a pagsasao
Agar-aramat Patneng: 200 to 1,000  (1996)
L2 dagiti agus-usar: 10,000 aginggana ti 2,000,000
Panggep
Panagsurat Latin (Esperanto nga abesedário)
Dagiti taudan Ti bokabulario ket nanipud ti Romanse ken Dagiti pagsasao a Hermaniko; ti ponologo ket manipud ti Pagsasao nga Eslabo
Opisial a kasasaad
Nagalagad Akademio de Esperanto
Dagiti kodigo ti pagsasao
ISO 639-1 eo
ISO 639-2 epo
ISO 639-3 epo
Daytoy nga artikulo ket aglaon kadagiti ponetiko a simbolo ti IPA. No awan ti maitunos a suporta ti panangipaay, mabalin a makitam dagiti marka-ti-saludsod, kahon, wenno sabali pay a simbolo imbes a dagiti karakter ti Unicode .

Ti Maipanggep iti daytoy nga úni Esperanto ket isu ti kaaduan ti mangisasao a naisangalen nga internasional a katakunaynay a pagsasao.[1] Ti naganna ket nagtaud manipud ti Doktoro Esperanto (ti Esperanto ket maipatarus a kas ti 'maysa nga agnamnama'), ti seudonimo babaen ni L. L. Zamenhof a nangipablaak ti immuna a libro a nangisalaysay ti Esperanto, ti Unua Libro, idi 1887. Ti panggep ni Zamenhof ket ti agaramid ti nalaka a maadal ken polikal nga agmangngamangnga a pagsasao a sagudayan ti panakaumili ken agpatan-ay ti kappia ken sangalubongan a panaka-awat dagiti nagbaetan ti tattao nga addaan ti sabsabali a rehional ken/wenno nailian a pagsasao.

Ti karkulo dagiti mangisasao ti Esperanto ket makasakup manipud ti 10,000 aginggana ti 2,000,000 a nasiglat wenno nasayanud a mangisasao, ken dagiti pay patneng a mangisasao, a daytoy ket dagiti, tatto a nakaadal ti Esperanto manipud kadagiti nagannak kaniada a kas maysa a bukodda a patneng a pagsasao. Ti Esperanto ket maisasao kadagiti agarup a 115 a pagpagilian. Daytoy a panag-uar ket kangrunaan nga adu idiay Europa, Daya nga Asia, ken Abagatan nga Amerika.[2] Ti immuna a Lubong a Kongreso iti Esperanto ket naurnos idiay Pransia idi 1905. Manipud idin dagiti kongreso ket naaramid a tinawen kadagiti sabsabali a pagilian malaksid kadagiti tawtawen nga addaan ti sangalubongan a gubgubat. Urayno awan pay ti maysa a pagilian a nangampon ti Esperanto a kas opisial a pagsasao, ti Esperanto ket naipatalked babaen ti Pranses nga Akademia dagiti Siensia idi 1921 ken ti mabigbigan babaen ti UNESCO idi 1954 (a kalpasan daytoy, idi 1985, ket naipatalged pay kadagiti kamkamengna nga estado). Idi 2007 ti Esperanto ket isu idi ti maika-32 a pagsasao a kumappon idiay "Kadawyan a Europeano a Pagalagadan iti Reperensia para kadagiti pagsasao: Panagadadal, Panagisursuro, Pammategan (CEFR)".[3] Manipud idi Oktubre 2011, ti Esperanto Wikipedia ket addaan ti maika-27 a kaaduan ti bilang kadagiti Wikipedia nga artikulo.[4] Ti Esperanto ket isu ti agdama a pagsasao ti panagisursuro iti Internasional nga Akademia dagiti Siensia idiay San Marino. Addaan dagiti pangipapati a ti panagadal ti Esperanto ket baka makaited ti nagatngato a sapasap a pundasion para iti panagadal ti pagsasao, ken adda dagiti kangrunaan a pagadalan a mangisursuro daytoy a kas panagisagana para iti panagadal kadagiti ganganaet a pagsasao.

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Zasky, Jason (2009-07-20), "Dagiti naupay a Balikas", Naupay a Magasina, "Ngem dagiti banag dagiti nainbento a pagsasao, isu daytoy ti nakadidillaw nga agnanayon a naimballigian a pagsasao. Addaan daytoy kadagiti ribribo a mangisasao ken dagita pay patneng a mangisasao ken dayta keng napangrunaan a naaramidan a maigiddiat kadagiti 900 wenno dagiti sabsabali a pagsasao nga awanan ti mangisasao."  Di ammo a parametro |quotee= di naikaskaso (tulong)
  2. ^ Panag-taldiap iti panakaiwarwaras kadagiti mangisasao iti Esperanto dagup a sangalubongan.
  3. ^ Opisial Europeano a CEFR pappapel iti Esperanto.
  4. ^ Ranggo dagiti Wikipedia babaen dagiti bilang ti artikulo Naala idi 2011-10-04