Frank Lloyd Wright

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Frank Lloyd Wright
Frank Lloyd Wright LC-USZ62-36384.jpg
Naipasngay Frank Lincoln Wright
(1867-06-08)Hunio 8, 1867
Richland a Sentro, Wisconsin
Pimmusay Abril 9, 1959(1959-04-09) (edad 91)
Phoenix, Arizona
Pakipagilian Amerikano
Arkitektural a karrer
Patpatakder Robie House
Torre Price
Agtintinnag a danum
Kuartel ti Johnson Wax
Museo Solomon R. Guggenheim
Taliesin
Kamara Darwin D. Martin
Gangandat Akinabagatan a Kolehio ti Florida

Ni Frank Lloyd Wright (naipasngay a kas ni Frank Lincoln Wright, Hunio 8, 1867 – Abril 9, 1959) ket maysa idi nga Amerikanmo a nga arkitekto, dumidibuho ti kaunegan, mannurat ken manursuro, a nagdaremdem kadagiti adadu ngem 1,000 a patakder ken nakalpas kadagiti completed 500 nga obra. Ni Wright ket namatmati iti panagdibuho kadagiti patakder a maibagay iti nagtagitaoan ken dagiti enbiromentona, ti maysa apilosopia a tinawtawaganna ti organiko nga arkitektura. Daytoy a pilosopia ket kasayaatan anaipakpakita babaen kadagiti daremdemna para iti Agtintinnag a danum (1935), a daytoy idi ket tinawtawagan a "ti kasayaatan ti amain a panawen nga obra ti Amerikano nga arkitektura".[1] Ni Wright ket daulo idi ti Prairie a Pagadalan a tignay ti arkitektura ken nagiparang-ay ti konsepto ti Usoniano a balay, ti naisalsalumina apanakasirmatana para iti urbano a panagplano idiay Estados Unidos.

Dagiti obrana ket mairaman dagiti kasisigud ken dagiti naipabarbaro a kas pagarigan dagiti adu a sabsabalia kita ti pasdek, a mairaman dagitiopisina, simsimbaan, dagiti pagadalan, dagiti natayag a pasdek, dagiti otel, ken dagiti museo. Ni Wright ket nagdaremdem pay kadagiti adu a kaunegan nga elemento dagiti pasdekna, a kas dagiti alikamen ken namantsaan a sarming. Ni Wrightket nagsursurat kadagiti 20 a libro ken dagiti adu nga artkulo ken isu idi ket nadayeg nga agleklektura idiay Estados Unidos ken Europa. Dagiti namarisana kabukbukodan a biagna ket kankanayon a maipadpadamag, a kaaduan anaindayegan ti 1914 nga uram ken dagiti panagpapatay idiay Taliesin nga estudiona. Isu ket naindayeganen a naamaamuan iiti kabibiagna, ni Wright ket nabigbigan idi 1991 babaen ti Amerikano nga Instituto dagiti Arkitekto a kas "ti kalatakan nga Amerikano nga arkitekto ti amin a panawen."[1]

Nasapa a tawtawen[urnosen | urnosen ti taudan]

Ni Frank Lloyd Wright ket naipasngay idi idiay pagtaltalonan nga ili ti Richland a Sentro, Wisconsin, Estados Unidos, idi 1867 ken nanaganan ti Frank Lincoln Wright. Ti amana, a ni William Carey Wright (1825–1904), ket maysa idi a dinaydayawan a lokal nga orador, maestro ti musika, sagpaminsan nga abogado, ken itinerante a ministro. Ni William Wright ket nakiamammo ken nakiassawa kenni Anna Lloyd Jones (1838/39 – 1923), ti maysa amanursuro ti kondado a pagadalan, ti napalabsa a tawen idi isu ket agtrabtrabaho a kas ti superintendente\ kadagiti eskuelaan para iti Kondado ti Richland. Kasisigud a nanipud idiay Massachusetts, ni William Wright ket maysa idi a Baptista a ministro, ngem kalpasan daytoy isu ket timmipon ti pamilia ti asawana iti Unitariano a pammati. Ni Anna ket kameng idi ti dakkel, nabaknang ken nadayeg a naamammuan a pamilia dagiti Unitariano a Lloyd Jones, a nagimagrado manipud idiay Gales a napan idiay Spring Green, Wisconsin. Maysa kadagiti kabsat ni Anna a lallaki ket ni Jenkin Lloyd Jones, nga agbalinto a nangruna apigura iti panakaiwarwaras ti Unitariano a pammati idiay Lumaud nga Estados Unidos. Dagiti nagannak kenni Wright ket napigsa ti pakinakemda a tattao nga adda ti idiosinkratiko a kinaykayatan a naipatawid kaniana. Segun ti biograpiana ti inana ket nagirangarang, idi idu ket masikog ti immuna nga anakna, a daytoy ket dumakkelto nga agipatakder kadagiti napintas a pasdek. Ti inanan ket nagdekorasion ti nagtaraknanna kadagiti kinitkitikit ti Inggles a katedral a pinigis kadagiti warknakan tapno maawis ti ambision ti maladaga. Ti pamilia ket immalis idiay Weymouth, Massachusetts idi 1870 tapno agministro ni William iti bassit a kongregasion.

Idi 1876, ni Anna ket binisitana ti Sentenario a Pabuya idiay Philadelphia ken nakakita ti maysa a pabuya ti edukasinal a muton a pinartuat babaen ni Friedrich Wilhelm August Fröbel. Dagitoy a muton, a naamammuan a kas ti Froebel a Sagsagut, ket dagitoy ti pundasion para iti panagpabpabaro a kurikulonmna ti kindergarten. Ti nasanay a manursuro, ni Anna ket naragragsakan idi babaen daytoy a programa ken gimmatang ti maysa a agasmang kadagitoy a muton para iti pamiliana. Ti ybing a Wright ket kaaduana nagayayayam kadagitoy a muton. Dagitoyo ket heometriko a nasukogan ken mabalin a maaramid kadagiti nadumaduma a kombinasion tapno makaporma ti tallo a dimension ti a maararamid. Daytoy ti kasano a panagilawlawagan ni Wright, iti autobiograpiana, ti impluensia kadagitoy a panagsansanay iti kabukbukodanna ng arangian ti panagdaremdem: "Para kadagiti adu a tawtawen Nagtugtugawak idiay bassit a lamisaan ti Kindergarten. . . ken nagayayayamak . . . kadagitoy a kubiko, ti nagtitimbukel ken ti trianggulo-dagitoy nalamuyot a muton a kayo ti arse . . . Amin ket adda kadagitoy a ramayko tatta nga aldaw . . ."[2] Adu kadaiti pasdekna ket naamammuan para kadagiti heometriko a kalawag.

Ti pamilia ni Wright ket nagsagsagabada ti pinansia idiay Weymouth ken nagsublida idiay Spring Green, Wisconsin, a ditoy ti nagsupsuporta a pamilia ti Lloyd Jones ket makatulongda kenni William fa makabiruk ti pagtrabahoan. Nagtalinaedda idiay Madison, a ditoy ket mangisursuro ni William ti musika ken nagserbi a kas ti sekretario ti baro a naporma a kagimongan ti Unitariano. Nupay ni William ket maysa idi nga aday nga ama, isu ket ket nakibinbiningay kadagiti annakna ti panagayatna ti musika, a naipangpangruna dagiti obra ni Johann Sebastian Bach.

Kalpasan idi nagedad ni Wright ti 14, nagsina dagit nagannak kaniana. Ni Anna ket napauten a sann a nagayayat ti saan a panakatultulong ni William para iti pamiliana ken nangibaga kaniana apumanawen. Ti diborsio ket nalpas idi 1885 kalpasan idi nangidarum ni William kenni Anna para iti kaawan ti pisikal a panagayat kaniana. Ni William ket pinanawanna ti Wisconsin kalpasan ti diborsio ken ni Wright ket nagitunton a saannan anakitkita ti amana kalpasan daytoy.[3] Iti daytoy a panawen ni Wright ket binaliwanna ti tengnga anaganna manipud ti Lincoln iti Lloyd iti panagpammadayaw ti pamilia ti inana, dagiti Lloyd Jones. A kas ti isu-isu a nabatbati a lalaki iti pamilia, ni Wright ket nangipagarup ti pinansia a responsibildad responsibility para iti inana ken dagiti dua a kakabsatna a babbai.

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ a b Brewster, Mike (Hulio 28, 2004). "Frank Lloyd Wright: Arkitekto ti Amerika". Business Week (The McGraw-Hill Companies). Naala idi Enero 22, 2008. 
  2. ^ Alofsin, Anthony (1993). Frank Lloyd Wright--ti Napukaw a Tawtawen, 1910-1922: Ti Panagadal ti Impluensia. Unibersidad ti Chicago a Pagmalditan. p. 359. ISBN 0-226-01366-9; Hersey, George (2000). Arkitektura ken Heometria iti Panawen ti Baroko. Unibersidad ti Chicago a Pagmalditan. p. 205. ISBN 0-226-32783-3.
  3. ^ Ti Autobiograpia, babaen ni Frank Lloyd Wright, Duell, Sloan ken Pearce, New York City, 1943, p. 51

Dagiti napilpili a libro ken artikulo iti pilosopia ni Wright[urnosen | urnosen ti taudan]

  • Ti Autobiograpia, babaen ni Frank Lloyd Wright (1943, Duell, Sloan ken Pearce / 2005, Pomegranate; ISBN 0-7649-3243-8)
  • Frank Lloyd Wright: Ti Pangyuna dagiti Pamunganayan ti Arkitektura, babaen ni Robert McCarter (1991, Princeton Architectural Press; ISBN 1-878271-26-1)
  • Usoniano a Balbalay ni Frank Lloyd Wright: Dagiti Daremdem para iti Kalalainganna a Pateg ti Maysa a Pamilia a Balbalay, by John Sergeant (1984, Watson-Guptill; ISBN 0-8230-7178-2)
  • Usoniano a Balbalay ni Frank Lloyd Wright (Wright kadagiti Panakataldiap a Serie), babaen ni Carla Lind (1994, Pomegranate Communications; ISBN 1-56640-998-5)
  • "Iti Kaso ti Arkitektura", Arkitektural a Rehistro, Marso, 1908, babaen ni Frank Lloyd Wright. Naipablaak iti Frank Lloyd Wright: Dagiti Naurnog a Sinursurat, tom. 1 (1992, Rizzoli; ISBN 0-8478-1546-3)
  • Masna a Balay, Ti, babaen ni Frank Lloyd Wright (1954, Horizon Press; ISBN 0-517-02078-5)
  • Taliesin a Panagilaglagipan: Dagiti adi u a Tawen a Nasakbayak, iti Las-ud, ken Kalpasan ti Panakibinnalayan kenni Frank Lloyd Wright, babaen ni Earl Nisbet (2006, Meridian Press; ISBN 0-9778951-0-6)
  • Kinapudno a maisuppiat ti Lubong: Ni Frank Lloyd Wright ket Agsasao para iti Organiko nga Arkitektura, ed. babaen ni Patrick Meehan (1987, Wiley; ISBN 0-471-84509-4)
  • Ti Panakaawat ti Arkitektura ni Frank Lloyd Wright, babaen ni Donald Hoffman (1995, Dover Publications; ISBN 0-486-28364-X)
  • Usonia : Daremdem para iti Amerika ni Frank Lloyd Wright, Alvin Rosenbaum (1993, Preservation Press; ISBN 0-89133-201-4)
  • Frank Lloyd Wright, babaen ni Daniel Treiber (2008, Birkhäuser Basel, maiak-2, napabaro nga edision; ISBN 978-3-7643-8697-9)

Dagiti biograpia ni Wright[urnosen | urnosen ti taudan]

  • Frank Lloyd Wright: Arkitektura, ti tao a nagtagikua ti dagana, babaen ni Iovanna Lloyd Wright (1962, Doubleday; OCLC 31514669)
  • Many Masks, babaen ni Brendan Gill (1987, Putnam; ISBN 0-399-13232-5)
  • Frank Lloyd Wright, babaen ni Ada Louise Huxtable (2004, Lipper/Viking; ISBN 0-670-03342-1)
  • Frank Lloyd Wright: ti Biograpia, babaen ni Meryle Secrest (1992, Knopf; ISBN 0-394-56436-7)
  • Frank Lloyd Wright: Ti Biagna ken Arkitektura, babaen ni Robert Twombly (1979, Wiley; ISBN 0-471-03400-2)
  • Frank Lloyd Wright: babaen ni Vaccaro, Tony, (2002, Kultur-unterm-Schirm)
  • The Fellowship: Ti Saan pay a naibagbaga a Sarita ni Frank Lloyd Wright ken ti Taliesin a Kumaduaan, babaen ni Roger Friedland ken Harold Zellman (2006, Regan Books; ISBN 0-06-039388-2)
  • Panagayayata kenni Frank, babaen ni Nancy Horan, (2008, Random House, Inc; ISBN 0-345-49499-7)

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]