Gobierno

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken

Ti gobierno ket nalawa anaipalplawag a kas ti administratibo nga organisasion nga adda ti katurayan a mangituray ti maysa a politikal nga estado.[1] Iti Britaniko nga Inggles (ken dagiti Mankomunidad ti Pagpagilian), ti gobierno ket naakakikid a mangitudtudo ti naisangsangayan nga administratibo a burokrasia nga agtengtenggel ti maysa nga estado iti naited a panawen[2]—ket naamammoan iti Amerikano nga Inggles a kas maysa nga administrasion. Iti Amerikano nga Inggles, ti gobierno' ket mangitudtudo ti dakdakkel a sistema baaen pannakaurnos kadagiti aniaman nga estado.[3] Iti adu pay a maipatinayon, ti gobierno ket sagpaminsan pay nga inus-usar iti iNggles a kas maysa a sinonimo para iti panagturay.

Iti kaso ti nalawa a pannakaipalplawag, ti gobierno ket buklen dagiti lehislador, dagiti administrador, ken dagiti arbitrador. Ti gobierno ket isu ti kabuksilan panangipatungpal ti annuroten ti estado, ken isu pay ti mekanismo para iti panangikeddeng ti annuroten ti estado. Ti porma ti gobierno, wenno ti porma ti panagturay ti estado, ket mangitudtudo ti agasmang dagiti politikal a patakder babaen ti pannaka-urnos ti gobierno.

Dagiti estado ket sinerian babaen ti maysa nga agtultuloy a panagsasaruno kadagiti nadumaduma a gobierno.[4] Kadagit itunggal maysa nga agsasaruno a gobierno ket buklen ti maysa abagi dagiti agmaymaysa a tattao nga agtengtenggel ken agsansanay ti panagtengnggel ti politikal a panagaramid ti keddeng. Dagiti tignayda ket ti panagaramid ken pannanngipatungpal kadagiti linteg ken mangkappia kadagiti suppiatan. Kadagiti dadduma a kagimongan, daytoy a grupo ket sagpamonsan a kabukbukodan a matagtaginayon wenno tinawtawid a klase. Kadagiti dadduma pay a kagimongan, a kasdagiti demokrasia, ti politikal a a papele ket agtaltalinaay, ngem adda dagiti kanayon a panagsisinnukat ti tattao a mangpunpunno kadagiti puesto.[5]

Ti animan a kita ti gobierno ket ket agdama maapektaranna dagiti tignay ti tattao kadagiti adu a nangruna a waya. Gapu ti daytoy a rason, dagiti politikal a sientista ket sapasapda nga agsupsupiat a ti gobierno ket nasken a saan a kabukbukodan a maadadal. Nagsisinnupiatda a ti gobierno ket nasken a maadal a mairaman ti antropolohia, ekonomia, pakasaritaan, pilosopia, siensia, ken sosiolohia.

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ "Inggles a Diksionario ti Oxford" (Online ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. Nobiembre 2010. 
  2. ^ Bealey, Frank, ed. (1999). "gobierno". Ti Blackwell a diksionario ti politikal a siensia: ti alagaden ti agar-aramat kadagiti terminona. Wiley-Blackwell. p. 147. ISBN 978-0631206958. 
  3. ^ "Inggles a Diksionario ti Oxford: Amerikano nga Inggles" (Online ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. 2012. 
  4. ^ Flint, Colin & Taylor, Peter (2007). Politikal a Heograpia: Ekonomia ti lubong, Pagilian-Estado, ken Lokalidad (5th ed.). Pearson/Prentice Hall. p. 137. ISBN 978-0-13-196012-1. 
  5. ^ Barclay, Harold (1990). Tattao nga Awan Gobiernona: Ti Antropolohia ti Anarkia. Left Bank Books. p. 31. ISBN 1-871082-16-1. 

Arnheim, M.T.W. Aristokrasia iti Griego a Kagimongan. Londres: Thames ken Hudson, 1997.

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]