Hans Christian Andersen

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Hans Christian Andersen
HCA by Thora Hallager 1869.jpg
Hans Christian Andersen in 1869
Naipasngay (1805-04-02)Abril 2, 1805
Odense, Dinamarka
Pimmusay Agosto 4, 1875(1875-08-04) (edad 70)
Copenhagen, Dinamarka
Trabaho Nobelista, mannurat ti ababa a sarita, mannurat ti banbanig a sarita
Nasionalidad Danes
Kita ti literatura Literatura ti ubbing, panagbanbanniaga a literatura


Pirma

Ni Hans Christian Andersen (Pannakabalikas a Danés: [ˈhanˀs ˈkʁæsdjan ˈɑnɐsn̩]; sapasap a naamammoan babaen kadagiti pangyabaaan ti naganna a H. C. Andersen, [ˈhɔːˀ ˈseːˀ ˈɑnɐsn̩]; Abril 2, 1805 – Agosto 4, 1875) ket maysa idi a Danes a mannurat, mannurat ti banbanig a sarita, ket mannaniw a naamammuan para kadagiti sarita dagiti ubbing. Dagitoy ket mairaman ti "Ti Natibker a Soldado ti Lata," "Ti Reina ti Niebe," "Ti Bassit a Sirena," "Thumbelina," "Ti Bassit a Kasapuego nga Ubing a Babai," ken "Ti Nalaad a Piek ti Pato."

Iti las-ud ti kabibiagna isu ket naipatunton para iti panagiparakragsak kadagiti ubbing ti sangalubongan, ken naipaamdayawan babaen dagiti kaarian. Dagiti daniw ken saritana ket naipatpatarusen kadagiti adadu ngem 150 a pagsasao. Dagitoy ket nagreggetan dagiti pelikula, pabuya, dagiti ballet, ken dagiti animado a pelikula.[1]

Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]

Ni Hans Christian Andersen ket naipasngay idi idiay ili ti Odense, Dinamarka, idi Martes, Abril 2, 1805. Is-isu laeng ti anak.

Ti ama n i Andersen, nga agnagan met laeng ti Hans, ket nangipagpagarup kanian a nga isu ket maikabagian kadagiti nobilidad. Ti apongna manipud ti amana ket nangibagbaga kenni amana a ti pamiliana ket naitagikua idi ti nangatngato a sosial a klase, ngem dagiti panagsuksukisok ti daytoy ket naikeddeng a saan nga agpayso. Ti pamilia ket naipagpagarup a naipakpakaammo ti kaarian a Danes, ngem babaen ti panagtrabaho wenno panagtagtagilako. Tatta nga aldaw, daytoy a panagipagpagarup ket agtultuloy latta a ni Andersen ket mabalin nga anakk ti ruar ti naarian a pamilia. Iti aniaman akaso, ni Ari Federico VI ket nakaala ti personal a panagay-ayat kaniana a kas maysa nga ubing ken nagbayad ti paset ti panagadalna.[2] Segun ti mannurat a nir Rolf Dorset, ti kaputotan ni Andersen ket agtultuloy a saan a naamammuan. Ni Hans Christian ket napilitan idi a mangsuporta ti bagina. Isu ket nagtrabtrabaho nga agdadamo ti maysa a mangngabel ken, kalpasan daytoy , para iti maysa a mannait. Iti edad at 14, isu ket immalis ken napan idiay Copenhagen tapno agbiruk ti trabaho a kas maysa nga aktor. Nga isu ket adda ti nasayaat a soprano a timek, isu ket naawat idiay Naarian a Danes a Teatro, ngem ti timekna ket nagbalbaliw metten . Ti katarbahoanna ti teatro ket nangibagbaga kaniana a ni Andersen ket maysa a mannaniw. Nga isu ket serioso a nangawawat daytoy a singasing, isu nga nangipatengga ti isipna ti panasursurat.

Ti pagtaengan idi ubing ni Andersen idiay Odense

Ni Jonas Collin, nga isu, kalpasan ti panakaamammo kenni Andersen, ket nadagusan ti nalatak a panagayat kaniana, ken nagipatulod kania iti eskuela ti gramatika idiay Slagelse, nga isu ket nagbaybayad kadagiti amin a gastosna.[3] Ni Andersen nakaipabllak idin ti immuna a saritana, Ti Alalia iti Nakaipunponan ni Palnatoke, idi 1822. Uray no isu ket saan a nalaing nga estudiante, isu ket simmerk pay idiay eskuela ti Elsinore aginggana aidi 1827.[4]

Kalpasan daytoy isu ket nangibagbaga a dagiti tawenna ti eskuela ket isu dagiti kasipngetan ken kapaitan iti biagna. Iti maysa nga eskuela, isu ket nagtaeng idiay balay apo ti eskuela. Isu idiay a naabuso "tapno mapasayaat ti karakterna", nga isu daytoy ti naibagbaga kaniana. Kalpasan daytoy ket inbagbagana a dagiti manursuro ket nangupay kanaina nga agsurat, a nagbanagan daytoy ti kaso nga iseserrekna ti kasasaad a panagsagsagaba.

Kareer[urnosen | urnosen ti taudan]

Papel a sagad ti pagasimbuyokan a ginetteng babaen ni Andersen

Nasapa nga obra[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti nasap a banbanig a sarita babaen ni Andersen a tinawtawagan ti Ti Sebo a Kandela (Danes: Tællelyset) ket naduktalan idi idiay Danes nga arkibo idi Oktubre 2012. Tisarita, ket naisurat idi tawtawen ti 1820, ket maipanggep idi ti kandela a saan a nakarikrikana a nabigbigan iti pateg. Daytoy ket naisurat bayat nga isu idi ket adda pay laeng iti eskuela ken nairuknoy ti maysa nga umaw-awat ti pagimbagan, a tagikua daytoy ti nakaimbagan a pamilia aginggana idi nairuar a kadua dagiti dadduma apappapel ti pamilia iti maysa a maleta itimaysa a lokal nga arkibo.[5]

Idi 1829, ni Andersen ket nagay-ayat kadagiti adu a panagbalballigi iti maysa nga ababa a sarita anatituloan iti YTi Panagbanniaga a Panapagna manipud ti Kanal ni Holmen Aginggana ti daya a Puntos ti Amager. Iti daytoy a libro, ti protagonista ket nakasarsarungkar kadagiti karakter a samaksakup manipud kenni San Pedro aginggan iti agsasao a pusa. Nagisaruno iti daytoy a panagballigi iti maysa a teatriko a pirgis, Ayat idiay Torre ti Simbaan San Nicola ken maysa a tomo ti ababa a dandaniw. Urayno isu ket nakaaramid laeng ti bassit a progreso iti panagsursurat ken panagipablaak kalpasan daytoy, idi 1833 isu ket nakagun-od ti bassit a tulong ti panagbanniaga manipud ti Ari, a nagpakabael kaniana a napan kadagiti immuna apanagbanbaniagana iti Europae. Idiay Jura, idiay asideg ti Le Locle, Suisa,isu ket nagsurat ti sarita nga, Agnete ken ti Merman. Isu ket naggigian iiti rabbii idiay Italiano a purok ti igid ti baybay ti Sestri Levante ti isu met laeng a tawen, a nagiparegget ti nagan a, Ti Luek dagiti Pabula.[6] Idi Oktubre, 1834, isu ket simmangpet idiay Roma. Dagiti panagbanbaniaga ni Andersen idiay Italia ket mangiballatek itiimmuna a nobelana ; ti autobiograpia a natituloan ti Ti Improvisatore (Improvisatoren) a naipablaak idi 1835, a nakaawat kadagiti dagus a pammadayaw.

Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Elias Bredsdorff, Hans Christian Andersen: ti sarita ti biagna ken obra 1805-75, Phaidon (1975) ISBN 0-7148-1636-1
  2. ^ Hans Christian Andersen - Kinaubing ken Edukasion. Danishnet.
  3. ^ "H.C. Andersens skolegang og livet i Slagelse". Hcandersen-homepage.dk. Naala idi 2010-04-02. 
  4. ^ "H.C. Andersens skolegang i Helsingør Latinskole". Hcandersen-homepage.dk. Naala idi 2010-04-02. 
  5. ^ "Ti lokal a historiador ketnakabiruk ti immuna a banbanig a sa rita ni Christian Andersen". 
  6. ^ Andersen Festival, Sestri Levante

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  • Andersen, Hans Christian (2005) [2004]. Jackie Wullschläger, ed. Fairy Tales. Tiina Nunnally. New York: Viking. ISBN 0-670-03377-4. 
  • Andersen, Jens (2005) [2003]. Hans Christian Andersen: Ti Baro a Biag. Tiina Nunnally. New York, Woodstock, ken Londres: Overlook Duckworth. ISBN 978-1-58567-737-5. 
  • Bredsdorff, Elias (1975). Hans Christian Andersen: ti sarita ti biagna ken obra 1805-75. Phaidon. ISBN 0-7148-1636-1. Naala idi 4 Abril 2012. 
  • Stig Dalager, Panagbanniaga iti Asul, naipakasaritaan, biograpiko a nobela a maipanggep kenni H.C.Andersen, Peter Owen, Londres 2006, McArthur & Co., Toronto 2006.
  • Ruth Manning-Sanders, Kannaway ti Dinamarka: Ti Sarita ni Hans Christian Andersen, Heinemann, 1949
  • Norton, Rictor (ed.) Ti Nadunggo nga Anakko a Lalaki: Dagiti Bakla aSurat ti Ayat kadagiti napalabas a Siglo. Leyland Publications, San Francisco. 1998 ISBN 0-943595-71-1
  • Rossel, Sven Hakon (1996). Hans Christian Andersen: Danes a Mannurat ken Umili ti Lubong. Rodopi. ISBN 9-051-83944-8. 
  • Terry, Walter (1979). Ti Apo ti Balet ti Ari. New York: Dodd, Mead & Company. ISBN 0-396-07722-6. 
  • Wullschläger, Jackie (2002) [2000]. Hans Christian Andersen: Ti Biag ti Maysa a Mangisarsarita. Chicago: Unibersidad ti Chicago a Pagmalditan. ISBN 0-226-91747-9. 
  • Zipes, Jack (2005). Hans Christian Andersen: Ti Di Maaw-awatan a Mangisarsarita. New York ken Londres: Routledge. ISBN 0-415-97433-X. 

Pakaammo a naala manipud ti naikabil ti Ensiklopedia ti Baro a Lubong kenni Hans Christian Andersen, nalisensiaan babaen ti Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0

Dagiti adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]

  • Hans Christian Andersen Odense aPakaammo
  • Biograpia ni Hans Christian Andersen
  • Andersen, Hans Christian (2005) [2004]. Jackie Wullschlager, ed. Banbanig a Sarita. Tiina Nunnally. New York: Viking. ISBN 0-670-03377-4. 
  • Andersen, Jens (2005) [2003]. Hans Christian Andersen: Ti Baro a Biag. Tiina Nunnally. New York, Woodstock, ken Londres: Overlook Duckworth. ISBN 978-1-58567-737-5. 
  • Stig Dalager, Panagbanbaniaga iti Asul, naipakasaritaan, biograpiko a nobela amaipanggep kenni H.C.Andersen, Peter Owen, Londres 2006, McArthur & Co., Toronto 2006.
  • Ruth Manning-Sanders, Kannaway ti Dinamarka: Ti Sarita ni Hans Christian Andersen, Heinemann, 1949
  • Norton, Rictor (ed.) Ti Nadungngo nga Ubingko: Ti Bakla a Sursurat ti Ayat kadagiti Sigsiglo. Leyland Publications, San Francisco. 1998 ISBN 0-943595-71-1
  • Terry, Walter (1979). Ti Apo ti Ballet ti Ari. New York: Dodd, Mead & Company. ISBN 0-396-07722-6. 
  • Wullschlager, Jackie (2002) [2000]. Hans Christian Andersen: Ti Biag ti Manalaysay. Chicago: Unibersidad ti Chicago a Pagmalditan. ISBN 0-226-91747-9. 
  • Zipes, Jack (2005). Hans Christian Andersen: Ti Saan a Nawawatan a Manalaysay. New York ken Londres: Routledge. ISBN 0-415-97433-X. 

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti midia a mainaig ti Hans Christian Andersen idiay Wikimedia Commons