Mansanas

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Mansanas
Ti kadawyan a mansanas
Sientipiko a pannakaidasig
Pagarian: Plantae
(di nairanggo): Angiospermae
(di nairanggo): Eudicotidae
(di nairanggo): Rosidae
Urnos: Rosales
Pamilia: Rosaceae
Henero: Malus
Sebbangan: M. domestica
Dua a nagan
Malus domestica
Borkh., 1803
Kapadpada a nagan

Malus communis Desf.
Malus pumila auct.[1]
Pyrus malus L.[2]

Ti mansanas (manipud ti Espaniol: Manzana) ket isu ti pomo a bunga ti kayo ti mansanas, iti sebbanagan ti Malus domestica iti rosas a pamilia (Rosaceae). Daytoy ket maysa kadagiti kaaduan a naimuyongan nga agbungbunga a kayo, ken ti kaaduan a naamammuan iti aniaman a kamkameng ti [henero]] ti Malus nga inus-usar babaen ti tattao. Dagiti mansanas ket dumakkelda kadagiti bassit, nga agtintinnag ti bulong a kaykayo. Daytoy a kayo ket nagtaud manipud diay Tengnga nga Asia, nga idiay ket mabirukan pay laeng dagiti naatap a tinaudanna a Malus sieversii. Dagiti mansanas ket naimuyonganen kadagiti napalabas a rinibu a tawen idiay Asia ken Europa, ken naisangpet idiay Amianan nga Amerika babaen dagiti kolonista a Europeano. Dagiti mansanas ket adda idin kadagiti mitolohia ken dagiti relihion kadagiti adu a kultura, a mairaman ti Nordika, Griego ken dagiti Kristiano a tradision. Idi 2010, ti [henoma]] a bunga ket naala ti kodigona, nakaiturongan daytoy ti baro a pannakaawat dagiti panagtengngel ti sakit ken ti panagpili ti panagmula iti panagpataud ti mansanas.

Adda dagiti ad-adu ngem 7,500 a naamammuan a kultibar dagiti mansanas, nagbanagan daoytoy kadagiti adu a sakop ti kinaynayat a pakailasinan. Dagiti nadumaduma a kultibar ket naararamid para kadagiti nadumaduma a raman ket panag-usar, mairaman daytoy iti panagluto, nasadiwa a pannangan ken panagpataud ti cider.

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ "'Malus pumila auct.". Germplasm Resources Information Network (GRIN) online database. Naala idi 2012-01-04. 
  2. ^ "Pyrus malus L.". Germplasm Resources Information Network (GRIN) online database. Naala idi 2012-01-29. 

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti midia a mainaig ti Mansanas idiay Wikimedia Commons