Pagsasao a Habanés

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Habanés
ꦧꦱꦗꦮ (Basa Jawa)
Rehion Jaba (Indonesia)
Peninsular a Malaysia
Suriname
Baro a Kaledonia
Patubo a mangisasao 85 a riwriw  (2000)
Pamilia
Panagsurat Habanés nga abesedário (saan a nasken a mapili)
Pegon nga abesedário (relihion a panagusar)
Latino (sapasap)
Dagiti kodigo ti pagsasao
ISO 639-1 jv
ISO 639-2 jav
ISO 639-3 Nadumaduma:
jav – Habanés
jvn – Karibe a Habanés
jas – Baro a Kaledonia a Habanés
osi – Osing
tes – Tenggerese
kaw – Daan a Habanés
Daytoy nga artikulo ket aglaon kadagiti ponetiko a simbolo ti IPA. No awan ti husto a suporta ti panagipaay, mabalin a makitam dagiti marka ti salusod, kahon, wenno sabsabali pay a simbolo embes a dagiti karakter ti Unicode .

Ti Pagsasao a Habanés ti pagsasao dagiti tattao a Habanés iti tengnga ken daya a paset ti poro ti Java, iti Indonesia. Adda pay sumagmamano a kagimongan dagiti agsasao iti Habanés iti amianan a pantar ti laud a Java. Isu ti agtutubo a pagsasao ti nasurok 75 000 000 a katao.

Paset ti pamilia nga Austronesio ti Habanés, ket adda kainaigan daytoy iti Indones ken dadduma pay a bariedad ti Malay. Agsasao pay iti Indones ti kaadduan nga agsasao iti Habanés para kadagiti panggep nga ofisial ken komersial ken iti komunikasion kadagiti di Habanés nga Indones.

Iti ruar ti Indonesia, adda sumagmamano a sangkaarrubaan nga agsasao iti Habanés kadagiti pagilian a kas iti Malaysia ken Singapura. Iti Surinam, adda dagiti Habanés ti poonna nga agsasao iti kreol a nagtaud itoy a pagsasao. Kangrunaan a masarakan dagiti agsasao ti Habanés iti Malaysia iti Selangor ken Johor.

Pakauna[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti Habanés ket paset ti Sundico a sub-sanga ti Lauden a Malayo-Polinesiano (maawagan pay iti Hesperonesiano) a sanga ti Malayo-Polinesiano a sub-familia ti pamilia nga Austronesiano. Nasinged ti kainaigan daytoy iti Malay, Sundanes, Madures, Balines, ket addaan met daytoy iti nakapkapsut a kainaigan kadagiti pagsasao ti Sumatra, Borneo, ken ti Pilipinas. Masasao ti Habanés iti Tengnga ken Daya a Java, pati pay iti amianan a pantar ti Laud a Java. Pangkurditan a pagsasao met daytoy iti Madura, Bali, Lombok, ken iti deppaar ti Sunda iti Laud a Java. Pagsasao ti naarian a korte daytoy iti Palembang, Abagatan a Sumatra, ingga a binusor dagiti Olandes ti palasioda idi maika-18 a siglo. Mabalin a bigbigen ti Javanes kas maysa kadagiti klasikal a pagsasao iti lubong ta addaan daytoy iti dakkel a kurditan a manappat iti nasurok sangapulo ket dua a siglo. Binglayen dagiti eskolar ti ebolusion ti Habanés iti uppat a paset:

  • Taga-ugma a Habanés, sipud iti maika-9 a siglo
  • Akintengnga a Habanés, sipud iti maika-13 a siglo
  • Baro a Habanés, sipud iti maika-16 a siglo
  • Moderno a Habanés, sipud iti maika-20 a siglo (saan a kadawian a maar-aramat daytoy a panakaidasig)

Maisursurat ti Habanés iti naisuratan a Habanés, naisuratan nga Arabo-Javanes, naisuratan nga Arabo (nabaliwan para iti Habanés), ken iti naisuratan a Latino.

Ti Habanés ti Austronesiano a pagsasao nga addaan iti kaaduan nga agtutubo nga agsasao nupay saan nga opisial daytoy iti sadinoman. Sasaoen ken maawatan daytoy ti agarup 80 000 000 a katao. Di nakurang ngem 45% ti dagup a populasion ti Indonesia ti addaan iti poon a Habanés wenno agnanaed iti lugar a kaaduan a pagsasao ti Habanés. Lima iti innem a pangulo ti Indonesia sipud idi 1945 ti Habanés ti addaan iti poon a Habanés. Isu ngarud nga addaan ti Habanés iti dakkel nga inpluensia iti ebolusion ti Indones, ti nailian a pagsasao ti Indonesia ken maysa a moderno a dialekto ti Malay.

Addaan iti tallo a kangrunaan a dialekto ti moderno a Habanés: Tengnga a Habanés, Daya a Habanés, ken Laud a Habanés. Adda kontinuum ti dialekto sipud iti Banten iti lauden amin ti Java ingga iti Banyumangi, ti dayaen amin a suli ti poro. Amin a dialekto ti Javanes ket addaan iti nasurok-nakurang a pada a panagkinnaawatan.