Rin
| Rin (Rhein) | |
| Karayan | |
 Bato ti Loreley idiay Renania-Palatinado
|
|
| Taudan ti nagan: Proto-Indo-Europeano a ramut *reie- ("aggunay, agayus, tumaray") |
|
| Dagiti pagilian | Alemania, Austria, Suisa, Pransia, Olanda |
|---|---|
| Labneng Rin | Luksemburgo, Belhika, Italia |
| Kangrunaan a taudan | Vorderrhein |
| - lokasion | Tomasee ("Lai da Tuma"), Surselva, Grisons, Suisa |
| - kangato | 2,345 m (7,694 pié) |
| - nagsasabtan | 46°37′57″N 8°40′20″E / 46.63250°N 8.67222°E |
| Maikadua a taudan | Hinterrhein |
| - lokasion | Glasier Paradies, Grisons, Suisa |
| Nagsabtan ti taudan | Reichenau |
| - lokasion | Tamins, Grisons, Suisa |
| - kangato | 596 m (1,955 pié) |
| - nagsasabtan | 46°49′24″N 9°24′27″E / 46.82333°N 9.40750°E |
| Sabangan | Baybaya Amianan |
| - lokasion | Hoek van Holland, Rotterdam, Olanda |
| - kangato | 0 m (0 pié) |
| - nagsasabtan | 51°58′54″N 4°4′50″E / 51.98167°N 4.08056°E |
| Kaatiddog | 1,233 km (766 mi) |
| Labneng | 220,000 km2 (84,942 kd mi) |
| Panagayus | |
| - natimbengan | 2,300 m3/s (81,224 ku pié/s) |
| UNESCO a Tinawtawid a Lugar ti Lubong | |
| Nagan | Akin-ngato a Tengnga a Ginget ti Rin |
| Tawen | 2002 (#26) |
| Numero | 1066 |
| Rehion | Europa ken Amianan nga Amerika |
| Criteria | (ii)(iv)(v) |
 Ti Rin ket maysa kadagiti kangrunaa a karayan idiay Europa.
|
|
| Wikimedia Commons: Rin | |
| [1] | |
Ti Rin ket maysa a karayan nga agayus manipud idiay Grisons idiay akin-daya nga Suiso nga Alpes a mapan idiay Baybay Amianan nga aplaya iti Olanda ken isu ti maika-12 a kaatiddogan a karayan idiay Europa, nga adda ti agarup a 1,233 km (766 mi),[2][3] nga adda ti natimbengan a panagayus ti addau ngem 2,300 m3/s (81,000 ku pié/s).
Ti Rin ken ti Danube ket mangporma ti kaaduan ti akin-amianan nga uneg ti daga a pronera ti Romano nga Imperio ken, manipud kadagita a panawen, ti Rin ket nangruna idin ken nangruna a madaliasat a dalan ti danum nga agawit kadagiti tagilako idiay kaunegan nga uneg ti daga. Daytoy ket nagserbi pay a kas panagsalaknib a langa ket nagibatayan daytoy para kadagiti rehional ken sangalubongan a pagbeddengan. Dagiti adu a kastilio ken dagiti prehistoriko a pagsammakedan idiay igid ti Rin ket mangipakita ti kinapangrunana ka maysa dalan ti danum. Ti trapiko ti karayan ket mabalin a maipasardeng kadagitoy a lokasion, a kadawyan para iti panggep a panagsingir kadagiti bayad, babaen dagiti estado nga agtengtengngel ti paset ti karayan.
Dagiti linaon |
Etimolohia ken nagnagan[urnosen]
Ti nagan a Rin ket naala manipud ti Daan nga Inggles ti Rīn, a nagtaud manipud ti Proto-Hermaniko *Rīnaz. Daytoy pay ti taudan ti nagan kadagiti sabsabai a a Hermaniko a pagsasao a kas ti Danes a balikas ti Rijn (dati pay a kas ti Rhijn), ti Aleman a balikas ti Rhein, Romansh Rain (babaen ti Aleman) ken ti balikas ti pranses a Rhin ken Espaniol a balikas ti Rin, a napan iti pagsasao babaen ti Daan a Pranko. Daytoy ket nagtaudan pay manipud ti Indo-Europeano a *Reynos, manipud ti ramut a *rey- "agayus, tumaray", nga isu pay ti ramut ti balikas a kas ti karayan ken tumaray.[4] Ti Keltiko/Galo a nagan para iti Rin ketRēnos, a naala manipud ti taudan nga Indo-Europeano a kas ti Hermaniko a nagan. Daytoy ket mabirukan pay kadagiti sabali a nagan a kas ti Karayan Reno idiay Italia, a nakaalaan ti naganna manipud ti Galo.[5] Ti Latin a nagan aRhēnus ken ti Taga-ugma a Griego a Ῥῆνος (Rhēnos) ket nagtaud dagitoy manipud ti Keltiko a balikas, ken saan a dagus a nanipud ti Indo-Europeano, gaputa dagitoy ket nakibinningayda ti panagbalbaliw manipud ti -ei- iti -ē-, a pakailaslasinan dagiti Keltiko a pagsasao ngem saan a Latin wenno Griego (ti Latin a nagan ket mabalinton a kas ti *Rīnus).
Ti nagan ket nailetra nga adda ti -h- kadagiti adu a pagsasao iti tatta nga aldaw, ngem ti panakakitkita manipud kadagiti nasapsapa a panagibagbaga ti nagan ket awan ti -h- (a kas ti Daan nga Inggles), daytoy ket saan nga etimolohiko a panangiletra. Daytoy ket mabalin a naibatay ti Latin transliterasion ti Griego a porma ti nagan, a Rhenos,[4] makitkita pay iti rheos, alog, ken rhein, agayus. Ti Latin panakailetra ket mabalin idi a naala manipud ti Griego, ngem ti nagan ti karayan ket mabalin nga adda idin iti Latin sakbay ti dayta. Ti moderno a taudanna ket mabirukan iti Italiano a balikas ti Reno (ken nagan pay ti maysa a karayan idiay Italia, a kas ti naibagbaga dita ngato).
Dagiti paammo[urnosen]
- ^ Frijters ken Leentvaar (2003)
- ^ Schrader, Christopher; Uhlmann, Berit (28 Marso 2010). "Der Rhein ist kürzer als gedacht – Jahrhundert-Irrtum" (iti leman). sueddeutsche.de. http://www.sueddeutsche.de/wissen/981/507145/text/. Naala idi 27 Marso 2010.
- ^ "Ti Karayan Rin abababa iti 90km a napampanunotan ti kaaduan". Ti Lokal – amdamag iti Inggles ti Aleman. 27 Marso 2010. http://www.thelocal.de/society/20100327-26161.html. Naala idi 9 Abril 2010.
- ^ 4.0 4.1 "Rin". Online a Diksionario ti Etimolohia. Douglas Harper. Nobiembre 2001. http://www.etymonline.com/index.php?term=Rin. Naala idi 10 Pebrero 2009.
- ^ Johannes Hoops, Reallexikon der germanischen Altertumskunde, Tomo 24
Dagiti nagibasaran[urnosen]
- Berndsen, Henk J.A.; Stouthamer, Esther (2001). a panagrang-ay Palaeoheograpiko a Panagrang-ay ti Rin-Meuse Delta, Ti Olanda. Assen: Koninklijke Van Gorcum. ISBN 90-232-3695-5. OCLC 495447524. http://www.geo.uu.nl/fg/palaeogeography/books/palaeoheograpiko a panagrang-ay.
- Blackbourn, David (2006). Ti Panagparukna ti Katutuboi: Danum, Langa iti daga, ken ti Panagaramid ti Moderno nga Alemania. Londres: Jonathan Cape. ISBN 0-224-06071-6. OCLC 224244112.
- Cohen, K.M.; Stouthamer, E.; Berendsen, H.J.A. (Pebrero 2002). "Fluvial Deposits As a Record for Late Quaternary Neotectonic Activity in the Rhine-Meuse Delta, The Netherlands". Olanda a Warnakan dagiti Heosiensia – Geologie en Mijnbouw 81 (3–4): 389–405. ISSN 0016-7746. http://www.njgonline.nl/publish/articles/000210/article.pdf.
- Frijters, Ine D.; Leentvaar, Jan (2003). Kaso a Panagadal ti Rin. Dagiti teknikal a dokumento ti hidrolohia, blng. 17. Paris: UNESCO a Programa ti Sangalubongan a Hidrolohiko, (Rep. No. SC/2003/WS/54). OCLC 55974122. http://unesdoc.unesco.org/images/0013/001333/133303e.pdf.
- Gouw, M.J.P.; Erkens, G. (Marso 2007). "Arkitektura ti Holoceno Rin-Meuse delta (ti Olanda) – Ti nagbanagan ti panagsinnukat kadagiti ruar a panagtengngel". Olanda a Warnakan dagiti Heosiensia – Geologie en Mijnbouw 86 (1): 23–54. ISSN 0016-7746. http://www.njgonline.nl/publish/articles/000306/english.html.
- Hoffmann, T.; Erkens, G.; Cohen, K.; Houben, P.; Seidel, J.; Dikau, R. (2007). "Holocene Floodplain Sediment Storage and Hillslope Erosion Within the Rhine Catchment". The Holocene 17 (1): 105–118. doi:10.1177/0959683607073287.
- Ménot, Guillemette; Bard, Edouard; Rostek, Frauke; Weijers, Johan W.H.; Hopmans, Ellen C.; Schouten, Stefan; Sinninghe Damsté, Jaap S. (15 Septiembre 2006). "Early Reactivation of European Rivers During the Last Deglaciation". Science 313 (5793): 1623–1625. doi:10.1126/science.1130511. PMID 16973877.
- "Pakasaritaan ti Karayan Rin". Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Online. 2010. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/501316/Rhine-River/34453/History. Naala idi 29 Marso 2010.
- Roll, Mitch (2009). "Dagiti Mapa ken Pakasaritaan ti Krayan Rin". The ROLL "FAME" Family. http://www.rollintl.com/roll/rhine.htm. Naala idi 29 Marso 2010.
Dagiti silpo ti ruar[urnosen]
Dagiti sasao a mainaig ti Rin idiay Wikiquote
Dagiti midia a mainaig ti Rin idiay Wikimedia Commons
- Pagbeddengan ti Austria–Suisa
- Dagiti rangtay ti ballasiw ti Rin
- Pagbeddengan ti Pransia–Alemania
- Pagbeddengan ti Alemania–Suisa
- Dagiti sangalubongan akarayan ti Europa
- Pagbeddengan ti Liechtenstein–Suisa
- Pakasaritaan ti Elektorado ti Palatinado
- Baybay Amianan
- Labneng Rin
- Deta Rin–Meuse–Scheldt
- Dagiti rengngat a ginget
- Dagiti karayan ti Austria
- Rivers of Baden-Württemberg
- Dagiti karayan ti Pransia
- Dagiti karayan ti Alemania
- Dagiti karayan ti Olanda
- Dagiti karayan ti Liechtenstein
- Dagiti karayan ti Amianan a Renania-Wespalia
- Dagiti karayan ti Renania-Palatinado
- Dagiti karayan ti Suisa
- Rin
- Dagiti pederal a dalan ti danum idiay Alemania
- Dagiti pagbeddengan a karayan
