Rosidae

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Rosidae
Euphorbia heterophylla
Sientipiko a pannakaidasig
Pagarian: Plantae
(di nairanggo): Angiospermae
(di nairanggo): Eudicotidae
(di nairanggo): Rosidae
Dagiti urnos

Kitaen ti testo

Dagiti rosidae ket dagiti kameng ti dakkel a monopiletio a klade dagiti mula nga agsabsabong, nga aglaon kadagiti agarup a 70,000 a sebbangan,[1] dagitoy ket ad-adu ngen maysa a pagkatlo kadagiti amin nga angiospermae.[2] Ti klade ket nabingbingay kadagiti 16 aginggana kadagiti 20 nga urnos, depende ti sirkunskripsion ken ti pannakaidasig. Dagitoy nga urnos, ken isuda met laeng nga agkukuyog a mangbukel dagiti agarup a 140 pamilia.[3] Dagiti rosidae ken dagiti asterida ket isu dagiti ti kadakkelan kadagiti klade dagiti eudikota.

Dagiti posil a rosidae ket naam-ammuan manpud ti paset ti panawen ti Cretaceo. Ti karkulo ti molekular a pagorasan ket mangipakpakita a dagiti rosidae ket nagtaud iti Aptian wenno Albian nga agpang dagiti Cretaceo, idi baetan ti 125 ken 99.6 riwriw a tawtawen.[4][5]

Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti nagan iti Inggles a "rosids" ket naibatay iti "Rosidae", daytoy idi ti kadawyan a naipagpagarup a subklase. Idi 1967, inpakita ni Armen Takhtajan a ti husto a pagibatayan para iti nagan a "Rosidae" ket ti deskripsion iti maysa a grupo ti mulmula a naipablaak idi 1830 babaen ni Friedrich Gottlieb Bartling.[6] Daytoy a klade ket kanungpalan a napanaganan manen ti "Rosidae" ken nadumadumaanen a pinatinggaan babaen dagiti nadumaduma a mannurat. Ti nagan a "rosids" iti Inggles ket saan a pormal, ken saan nga ipagarup nga adda ti aniaman a naisangayan a taksonomiko a ranggo kasla ti nagnagan nga inkeddeng babaen ti ICBN. Dagiti rosidae ket monopiletiko a naibatay ti ebidensia a nabirukan babaen ti molekular a pilohenetiko a panagusig.

Adda dagiti tallo a nadumaduma a panangipalplawag dagiti rosidae nga agdama nga inus-usar. Adda met dagiti mannurat a mangiraman dagiti urnos ti Saxifragales ken dagiti Vitales iti rosidae.[7] Dagiti dadduma met ket ilaksidda dagitoy dua nga urnos.[8] Ti sirkunskripsion iti daytoy nga artikulo ket isu ti APG II a panangidasig, a mangiraman kadagiti Vitales, ngem mangilaksid kadagiti Saxifragales.

Dagiti pannakaikabagian[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti rosidae ken dagiti Saxifragales ket mangpormada iti klade clade.[1][8] Daytoy ket maysa kadagiti innem a grupo a mangbukel ti Pentapetalae (bugas nga eudikota a saan a mairaman dagiti Gunnerales),[9] dagiti dadduma ket dagiti Berberidopsidales, Caryophyllales, Dilleniales, Santalales, ken dagiti asterids. Ganganai awan ti pannakaamo a maipanggep kadagiti pannakaikabagian a baetan dagitoy a grupo

Pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti rosidae ket buklen dagiti dua a grupo: ti urnos dagiti Vitales ken dagiti eurosidae (agpayso a rosidae). Dagitieurosidae, ket mabibgbingayda met kadagiti pito a grupo: Fabidae, Geraniales, Myrtales, Crossosomatales, Picramniales,[8] Malvidae,[9] ken ti saan a naipuesto a pamilia ti Apodanthaceae.[10] Dagiti Fabidae ket masansan dagitoy a tinawtawagan kadagiti fabids, wenno dagiti eurosids I. Ken ti met Malvidae ket masansan dagitoy a tinawtawagan kadagiti malvids, wenno dagiti eurosids II.

Dagiti urnos[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti rosidae ket buklen dagiti 17 nga urnos ken dagiti 2 a pamilia a naikabil iti incertae sedis (saan a naurnos). Iti maipatinayon kadagiti Vitales, Rosales, Geraniales, Myrtales, Crossosomatales, ken dagiti Picramniales, adda met dagiti 8 nga urnos iti Fabidae ken dagiti 4 nga urnos iti Malvidae. Idi 2009, ni Hengchang Wang ken dagiti kaduna a mannurat ket nangisingasing a ti Malvidae ket maipadakkel tapno mairaman dagiti Geraniales, Myrtales, Crossosomatales, ken dagiti Picramniales. Daytoy a dakdakkel a sirkunskripsion ti Malvidae ket nakaawat ti napigsa nga estatistikal a suporta (100% bootstrap a porsiento) kadagiti panagusigda. Adda met dagiti urnos a baro pay laeng a nabigbigan.[8] Dagitoy ti Vitales,[11] Zygophyllales,[12] Crossosomatales,[13] Picramniales,[14] ken Huerteales.[15]

Dagiti saan a naipuesto apamilia[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti pamilia ti Apodanthaceae ken Huaceae ket nairaman dagitoy iti rosidae, ngem saan dagitoy a naipuesto kadagiti aniaman nga urnosna.

Ti Apodanthaceae ket maysa nga enigmatiko a pamilia dagiti parasitoko a achlorophyllous. Dagitoy ket temporario a naipuesto kadagiti Cucurbitales babaen dagiti dadduma,[8] ngem dagiti apinidaddda ket agtultuloy a saan a nalawag.[10] Dagiti gene a kloroplasta ket naus-usaren a mangibaga ti pilohenia ti mula ket saan met unay a makaited ti adu a pilohenetiko a pakaammo dagiti mula nga awan kadagiti chlorophyll, gapu ti daytoy a kaso, dagitoy a gene ket dagiti saan a makaannong a pseudogene.

Ti pamilia a Huaceae ket kameng ti COM (Celastrales, Oxalidales, Malpighiales) a klade ti Fabidae. Ti saludsod a maipanggep ti Huaceae ket no daytoy ket nasken a bukbukodna a mairaman kadagiti maysa nga urnos ti COM a kas ti maika-4 a kameng ti klade ti COM. Ti dua a panagadal ket nangitudo a nasken daytoy a maipuesto kadagiti Oxalidales,[16][17] bayat a ti maysa met ket nangibagbaga a nasken a saan a mairaman.[1]

Pilohenia[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti pilohenia a maipakpakita dita babab ket naampon manipud kenni Wang ken dagiti kaduna a mannurat (2009),[1] nga adda dagiti nagan ti urnos manipud ti Website ti Pilohenia ti Angiospermae.[8] Dagiti sanga nga addaan ti basbassit ngem 50% a bootstrap a suporta ket narebba. Dagiti sabali a sanga ket addaan ti 100% bootstrap a suporta malaksid kadagiti maipakita a saan.


Vitales


eurosids 
Fabidae 

Zygophyllales



klade ti COM 

Celastrales



Oxalidales



Malpighiales



agtalinaay ti nitroheno‑a klade 

Fabales




Rosales




Fagales



Cucurbitales







Malvidae sensu lato 
65% 

Geraniales



Myrtales





Crossosomatales




Picramniales


Malvidae sensu stricto 

Sapindales




Huerteales




Brassicales



Malvales









Ti agtalinaay ti nitrohenoa klade ket aglaon ti nangato a bilang dagiti aktinorisika a mula (nga awan kadagiti nodulo a ramut ng agalaon ti agtalinaay ti nitroheno a bakteria, a mangtulon ti mula a dumakkel kadagiti saan a nalames a daga). Nupay kasta, saan amin a mulmula iti daytoy a klade ket dagiti aktinorisika.

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti midia a mainaig ti Rosidae idiay Wikimedia Commons

  1. ^ a b c d Hengchang Wang, Michael J. Moore, Pamela S. Soltis, Charles D. Bell, Samuel F. Brockington, Roolse Alexandre, Charles C. Davis, Maribeth Latvis, Steven R. Manchester, and Douglas E. Soltis (Marso 10, 2009), "Ti radiasion ti rosidae ken ti napardas a pannakaipangato ti tinurayan dagiti angiosperma a kabakiran", Dagiti Nagbanagan ti Nailian nga Akademia dagiti Siensia 106 (10): 3853–3858, Bibcode:2009PNAS..106.3853W, doi:10.1073/pnas.0813376106, PMC 2644257, PMID 19223592 
  2. ^ Robert W. Scotland ken ni Alexandra H. Wortley (2003), "Mano kadi ti kaadu dagiti sebbanagan ti agbukel a mulmula?", Taxon 52 (1): 101–104, doi:10.2307/3647306, JSTOR 3647306 
  3. ^ Douglas E. Soltis, Pamela S. Soltis, Peter K. Endress, ken ni Mark W. Chase (2005), Pilohenia ken Ebolusion dagiti Angiosperma, Sunderland, MA, Estados Unidos: Sinauer, ISBN 978-0-87893-817-9 
  4. ^ Davies, T.J., Barraclough, T.G., Chase, M.W., Soltis, P.S., Soltis, D.E., ken ni Savolainen, V. (2004), "Ti di nasayaat a misterio ni Darwin: Dagiti panagtaldiap manipud ti maysa a nalatak a kayo dagiti angiosperma", DagitiNagbanagan ti Nailian nga Akademaia dagiti Siensia 101 (7): 1904–1909, Bibcode:2004PNAS..101.1904D, doi:10.1073/pnas.0308127100, PMC 357025, PMID 14766971 
  5. ^ Susana Magallón ken ni Amanda Castillo (2009), "Dibersipikasion ti angiosperma babaen ti panawen", Amerikano a Warnakan ti Botanika 96 (1): 349–365, doi:10.3732/ajb.0800060, PMID 21628193 
  6. ^ James L. Reveal (2008), "A Checklist of Family and Suprafamilial Names for Extant Vascular Plants", Balay a panid ni James L. Reveal and C. Rose Broome 
  7. ^ J. Gordon Burleigh, Khidir W. Hilu, ken ni Douglas E. Soltis (2009), File 7, "Inferring phylogenies with incomplete data sets: a 5-gene, 567-taxon analysis of angiosperms", BMC Evolutionary Biology 9: 61, doi:10.1186/1471-2148-9-61, PMC 2674047, PMID 19292928 
  8. ^ a b c d e f Peter F. Stevens (2001), Website ti Angiosperma a Pilohenia 
  9. ^ a b Philip D. Cantino, James A. Doyle, Sean W. Graham, Walter S. Judd, Richard G. Olmstead, Douglas E. Soltis, Pamela S. Soltis, ken ni Michael J. Donoghue (2007), "Para iti pilohenetiko a nomenklatura ti Tracheophyta", Taxon 56 (3): 822–846, doi:10.2307/25065865 
  10. ^ a b Daniel L. Nickrent, "Apodanthaceae", Ti Koneksion ti Parasitiko a Mula 
  11. ^ James L. Reveal. (1995). panid 72 iti Kabarbaro a naala a supraheneriko a nagnagan iti bascular a mulmula. Phytologia 79(2):68-76
  12. ^ Chalk, L. 1983. Estruktura ti kayo. Pp. 1-51 [1-2 by C. R. Melcalfe], in Metcalfe, C. R., & Chalk, L., Anatomi adagiti Dicotyledons, Maikadua nga Edision. Tomo II. Estruktura ti Kayo ken Panangipatingga ti Sapasap a Pangyuna. Clarendon Press, Oxford. ISBN 978-0-19-854559-0.
  13. ^ Klaus Kubitzki (2007), "Pangyuna iti Crossosomatales", iti Klaus Kubitzki, Dagiti Pamilia ken Henera dagiti Bascular a Mulmula, tomIX, Berlin,Heidelberg: Springer-Verlag 
  14. ^ John Hutchinson Dagiti Pamilia dagiti Mula nga Agsabsabong Maika-3 nga edision. 1973. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan.
  15. ^ Andreas Worberg, Mac H. Alford, Dietmar Quandt, ken ni Thomas Borsch (2009), "Agkasat nga Huerteales aginggana kadagiti Brassicales ken mainayon dagiti Malvales, ken dagiti baro a nasirkunskripsion tapno mairaman dagiti Dipentodon, Gerrardina, Huertea, Perrottetia, ken Tapiscia", Taxon 58 (2): 468–478 
  16. ^ Douglas E. Soltis, Matthew A. Gitzendanner, ken ni Pamela S. Soltis (2007), "Ti 567-nga agasmang ti datos ti takson para kadagiti angiosperma: Dagiti karit a pakabanagan babaen kadagiti panagusig ti Bayesio kadagiti dakkel ng aagsmang ti datos", Internasional a Warnakan dagiti Siensia ti Mula 168 (2): 137–157, doi:10.1086/509788 
  17. ^ Li-Bing Zhang ken ni Mark P. Simmons (2006), "Pilohenia ken delimitasion dagiti Celastrales a naala manipud kadagiti gene ti nuklear ken plastid", Sistematika a Botanika 31 (1): 122–137, doi:10.1600/036364406775971778