Sun Yat-sen

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Sun Yat-sen
孫文 / 孫逸仙
Sunyatsen1.jpg
Probisional a Presidente ti Republika ti Tsina
Panagtakem
1 Enero 1912 – 10 Marso 1912
Bise Presidente Li Yuanhong
Simmaruno Yuan Shikai
Premier ti Kuomintang ti Tsina
Panagtakem
10 Oktubre 1919 – 12 Marso 1925
Sinaruno Isu (a kas ti Premier ti Partido ti Insik a Rebolusionario)
Simmaruno Zhang Renjie (a kas ti mangipangulo)
Dagiti kabukbukodan a salaysay
Naipasngay (1866-11-12)12 Nobiembre 1866
Xiangshan, Guangdong, Tsina
Pimmusay 12 Marso 1925(1925-03-12) (edad 58)
Beijing
Nagidnaan Sun Yat-sen Mausoleum, Nanjing, Republika ti Tattao ti Tsina
Pakapagilian Insik
Politikal a partido Kuomintang
Dadduma pay
a kapponan
Partido ti Insik a Rebolusionario
Asawa Lu Muzhen (1885–1915)
Kaoru Otsuki (1903–1906)
Soong Ching-ling (1915–1925)
Chen Cui-fen (1892-1925)
Annak Sun Fo
Sun Yan
Sun Wan
Fumiko Miyagawa (b. 1906)
Alma mater Kolehio ti Medisina ti Hong Kong para iti Insik
Trabaho Physician
Politician
Revolutionary
Writer
Relihion Kongregasionalista
Pirma

Ni Sun Yat-sen (12 Nobiembre 1866 – 12 Marso 1925)[1] ket maysa idi nga Insik a rebolusionary ken ti immuna a presidente ken nangbangon nga ama ti Republika ti Tsina ("Nationalista a Tsina"). A kas ti nangiyuna a pionero ti Republika ti Tsina, ni Sun ket naibagbaga a kas ti "Ama ti Pagilian" iti Republika ti Tsina (ROC), ken ti "nangiyuna ti demokratiko a rebolusion" idiay Republika ti Tattao ti Tsina. Ni Sun ket nangipapel ti kangrunaan apapel ti panakatnag ti Qing a Dinastia idi las-ud ti Doble a Sangapulo a Rebolusion. Uray no isu ket adda idi idiay St. Louis, Missouri ,[2] isu ket naidutokan nga agserbi a kas ti presidente ti Provbisional a Republika ti Tsina, idi nabangon idi 1912. Isu pay ket kimmadduaan idi a nangbangon ti Kuomintang (KMT), a nagserserbi a kas ti immuna adaulonar.[3] Ni Sun ket isu idi ti nagikaykaysa a pigura iti kalpasan ti Imperial a Tsina, ken agtultuloy a naisangsangayan kadagiti maika-20 a Siglo nga Insik a politiko para iti panagraraem ti tattao manipud kadagiti dua a bangir ti Ilet ti Taiwan.

Urayno ni Sun ket naipanpanunotan a kas maysa kadagiti kalatakan a daulo ti moderno a Tsina, ti politikal a biagna idi ket ti agnanayon a panagsagsagaba ket kankanayon a idi panakatalaw.Kalpasan ti panagballigi ti rebolusion, isu ket kellaat a naiyetnag ti bileg iti kabarbaro a nabangon a Republika ti Tsina, ken nangidadaulo kadagiti nagsasaruno a rebolusionario a gobierno a kas maysa a panagikarit kadagiti mannakigubat a nagtengtengngel ti pagilian. Ni Sun ket saan a nagbiag a nakakita ti panagtitipon ti bileg ti partidona iti pagilian idi las-ud ti Akin-amianan nga Ekspedision. Ti partidona, a nangporma ti narasi a kumadduaan kadagiit Komunista, ket napisi kadagiti dua asangkatipunan kalpasan idi pimmusay. Ti kangrunaan a legado ni Sun ket ti panangrang-ayna ti politikal a pilosopia a tinawtawagan ti Tallo a Pamunganayan ti Tattao: nationalismo, demokrasia, ken ti panggedan ti tattao.[4]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ inldaw a Singtao. Sabado nga edision. 23 Oktubre 2010. 特別策劃 paset A18. Sun Yat-sen Xinhai a rebolusion maika-100 nga annibersario nga edision 民國之父.
  2. ^ "Naisinsina a Kabibiag, Nadaddadael a Tagtagainep". Sentro para iti Asiano Amerikano a Midia. San Francisco, CA, USA: Sentro para iti Asiano Amerikano a Midia. 16 Mayo 2012. Naala idi 15 Septiembre 2012. 
  3. ^ Derek Benjamin Heater. [1987] (1987). Ti Lubong tayo iti daytoy a Siglo. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 0-19-913324-7, ISBN 978-0-19-913324-6.
  4. ^ Schoppa, Keith R. [2000] (2000). Ti Columbia a pagsurotan ti moderno nga Insi k a pakasaritaan. Unibersidad ti Columbia a Pagmalditan. ISBN 0-231-11276-9, ISBN 978-0-231-11276-5. p 282.

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti midia a mainaig ti Sun Yat-sen idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Sun Yat-sen idiay Wikiquote
Dagiti ob-obra a mainaig ti Sun Yat-sen idiay Wikisource