Templo Mahabodhi

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Templo Mahabodhi idiay Bodh Gaya *
Templo Mahabodhi
Pagilian India
Kita Kultural
Nakaibatayan (i)(ii)(iii)(iv)(vi)
Nagibasaran 1056
Rehion ** Asia-Pasipiko
Nagsasabtan 24°41′46″N 84°59′29″E / 24.696004°N 84.991358°E / 24.696004; 84.991358Nagsasabtan: 24°41′46″N 84°59′29″E / 24.696004°N 84.991358°E / 24.696004; 84.991358
Pakasaritaan a panakairehistro
Pannakrehistro 2002 (26th a Gimong)
Ti Templo Mahabodhi ket mabirukan idiay Bihar
Templo Mahabodhi
Lokasion ti Templo Mahabodhi iti India Bihar

Ti Templo Mahabodhi (महाबोधि मंदिर) (Literal: "Templo ti Nalatak nga Iririing"), ti Lugar a Tawidan ti Lubong ti UNESCO, ket maysa a Budista a templo idiay Bodh Gaya, daytoy ti lokasion a mangmarka ti naibagbaga a nakaalaan ti pannakapalpalawag ni Siddhartha Gautama, ti Buddha, . Ti Bodh Gaya (mabirukan idiay Distrito ti Gaya) ket mabirukan iti agarup a 96 km (60 mi) manipud idiay estado ti Patna, Bihar, India.

Iti asideg ti templo, iti akin-laud a bangirna, ket ayan ti nasantuan a kayo ti Bodhi. Iti Pali Canon, daytoy a lugar ket tinawtawagan ti Bodhimanda,[1] ken ti monetario ti Bodhimanda Vihara. Ti katayagan a torre ket 55 metro (180 ft) iti katayag.

Ti Buda[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti agraraem a Budista nga agkarkararag kenni Buddha idiay templo

Dagiti tradisonal a pannakalagip ket nangibagbaga, nga idi agarup a 530 SK, ni Siddhartha Gautama, ti ubing a prinsipe a nakakitkita ti panagsagsagaba iti lubong ken kinayatna patinggaan, ket naabotna ti kabakiran nga igid ti Karayan Falgu, idiay asideg ti siudad ti Gaya, India. Isu idiay ti nagtugawanna a nagmeditasion iti sirok ti kayo ti peepul (Ficus religiosa wenno Sagrado nga Igos), a kanungpalan daytoy a nagablin iti kayo ti Bodhi. SEgun kadagiti Budista nga eskritura, kalpasan ti tallo nga aldaw ken rabii, ni Siddharta ket nakagun-od ti pannakapalpalawag ken dagiti saludsod a binirbirukna. Iti dayta a lokasion, ti Templo Mahabodhi ket binangon babaen ni Emperador Ashoka idi aagarup a 260 SKE.[2]

Ti Buda ket naggigiyan kadagiti nasasaruno a pito a kadagiti nadumaduma a lugar iti arubayanna a nagmeditasion ken nangikedkeddeng iti sinanayna. ADda met dagiti nadumaduma a lugar iti agdama a Templo Mahabodhi Temple a manginaig kadagiti tradision a maipanggep kadagitoy a pito a lawas:[2]

  • Ti immuna a lawas ket naggigiyan idi iti sirok ti kayo ti Bodhi.
  • Idi las-ud ti maikadua a lawas, t Buda ket nagtaltalinaay a sitatakder ken nagmulmulagat, di nasalingbat, idiay kayo ti Bodhi. Daytoy a lugar ket namarkaan babaen ti Estupa Animeshlocha, isu daytoy ti di agkirkirem nga estupa wenno altar, daytoy ket mabirukan idiay amianan a daya ti Templo Mahabodhi. Idiay ti pagtaktakderan ti estatua ni Buda a mulmulenglenganna ti kayo ti Bodhi.
  • Ni Buda ket naibagbaga a nagsublisubli a nagnagna iti baetan ti lokasion ti Estupa Animeshlocha ken ti kayo ti Bodhi. Segun ti sarsarita, dagiti sabong ti sukaw ket nagtubtuboda iti daytoy a dalan, it ken tinawtawagan itan ti Ratnachakarma wenno gameng a dalan.
  • Naggigiyan idiay asideg ti Ratnagar Chaitya iti maikapat a lawas, mabirukan daytoy idiay asideg ti amianan-daya a bangir.
  • Idi las-ud ti maikalima a lawas, ni Buda nasayaat a nangsunbat kadagiti saludsod ni Brahmins idiay sirok ti kayo ti Ajapala Nigodh, a namarkaan itan ti maysa nga adigi.
  • Isu ket naggigiyan iti maikanem a lawas idiay alog ti Sukaw.
  • Isu ket naggigiyan iti maikapito a lawas iti sirok ti kayo ti Rajyatna.[2]

Tradisional a Nasantuan a Lugar[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti Kayo ti Mahabodhi

Ti kayo ti Bodhi idiay Bodhigaya ketdagus a naikapet iti biag ti naipakasaritaan a Buda, ni Siddhartha Gautama (566—486 BCE), nga isu ket nakagun-od ti pannakapalpalawag wenno puro a panirigan idi isu ket nagmedmeditasion iti sirok ti maysa a tinaudan iti daytoy a kayo ti Pipal.[2] Ti templo ket dagus a nabangon idiay daya ti kayo ti Bodhi nga isu ti sirokna a naggigiyanan ti Buda iti immuna alawasna kalpasan ti pannakagun-odna ti pannakapalpalawag (wenno ti dagus a tinaudan iti maysa a linia nga agtultuloy ita nga aldaw).[2]

Segun ti Budista a mitolohia, no awan ti kayo ti Bodhi nga agtubo ditoy, ti daga iti lawlaw ti kayo ti Bodhi ket awanto kadagiti amin a mula iti maysa a kaadayo ti naarian a karīsa ken awan ti makabanniaga iti tangatang iti dagus a ngatona, urayno ni Sakka.[3]

SEgun kadagiti Jataka, ti puseg ti ti Daga ket mabirukan iti daytoy a lugar,[4] ken awan ti aniaman a lugar a makasuporta ti kadagsen ti pannakagun-od ni Buda.[5] Ti sabali pay a tradison ti Budista ket mangtunton nga intono madadaelti lubong iti gibus ti kalpa, ti Bodhimanda ket isonto ti maudi a lugar a mapukaw, ken isonto ti umuna nga agparang intono rumsua manen ti lubong. Ti tradision ket mangtunton pay a ti maysa a sukaw ket agtubonto idiay, ken no ti maysa a Buda ket maipasngay iti las-ud ti baro a kalpa, agsabongto ti sukaw segun ti bilang dagiti Buda a maparsua.[6] Segun ti sarsarita, iti kaso ni Gautama Buddha, ti karo ti Bodhi ket nagtubo iti aldaw a pannakaipasngayna.[7]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Idiay Pali, ti panag-usar kadagiti diakritiko a marka ti Romano, ti balikas ket nailetra ti bodhimaṇḍa. Daytoy a panangibaga ket mabirukan iti amin a Buddhavamsa ken, iti maysa pay a lugar, iidiay Jataka (Ja iv.238). Ni Horner (2000) ket inpatarusna ti bodhimaṇḍa a kas ti "ti dais ti Kayo iti Iririing" (e.g., pp. 15 v. 65, 25 v. 183, passim).
  2. ^ a b c d e "Ti Templo Mahabodhi Complex idiay Bodh Gaya". UNESCO. Naala idi 7 Hulio 2013. 
  3. ^ J.iv.232f
  4. ^ J.iv.233 (puthuvinābhi)
  5. ^ J.iv.229
  6. ^ DA.ii.412
  7. ^ DA.ii.425; BuA.248

Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]

  • Isaline Blew Horner (patarus) (1975; reprenta 2000). Dagiti Bassit nga Antolohia ti Pali Canon (Paset III): 'Kroniko dagiti Buda ' (Buddhavamsa) ket 'Kuribot ti Kababalin' (Cariyapitaka). Oxford: Pali Text Society. ISBN 0-86013-072-X.

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]