Torre

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Ti Torre Eiffel idiay Paris, Pransia ket maysa a kas pagarigan ti torre.

Ti torre ket maysa a natayag nga estruktura, a kadwyan a nataytayag ngem ti kalawan, ken kankanayon babaen ti ad-adu a paggiddiatan. Dagiti torre ket mailasin manipud kadagiti albor babaen ti kaawan dagiti nairtengan a barut.

Dagiti torre ket sapasap a nabangon tapno makaala ti sayaat ti tayagda, ken mabalinda ti agmaymaysa iti rabaw ti daga, wenno kas paset ti dakdakkel nga estruktura wenno ramit a kas ti napasammakedan apasdek wenno kas maysa a nangruna a paset ti rangtay.

Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti torre ket inus-usar idin dagiti tao manipud kadagiti prehistoriko a panawen. Ti kaduogan a naamammuan ket mabalin a ti nagtitimbukel a torre ti bato kadagiti diding ti Neolitiko a Jericho (8000 SK). Dagiti kasapaan a torre ket dagiti ziggurat, a nagparang dagitoy iti Sumeria nga arkitektura manipud di maika-4 a milenio SK. Dagiti kadayegan a ziggurat ket mairaman ti Sumerio a Ziggurat ti Ur, a nabangon idi maika-3 a milenio SK, ken ti Etemenanki, ti maysa kadagiti kadayegan a kas pagarigan ti Babiloniko nga arkitektura. Ti naud-udi ket nabangon idiay Babilonia idi las-ud ti maika-2 a milenio SK ken naikeddeng idi a ti katayagan a torre iti taga-uma a lubong.

Dagiti kasapaan a natidda a kas pagarigan ken dagiti estruktura ti broch idiay akin-amianan nga Eskosia, ken dagitoy ket koniko a torre a balay. Dagitoy ket dagiti sabali a kas pagarigan manipud kadagiti kultura ti Penisia ken Romano ket nangiyunay-unay ti panag-usar ti torre kadagiti pagsammakedan ken dagiti papel ti sentinel. Kas pagarigan, dagiti elemento ti pagbantayan a torre ket mabirukan iti Mogador manipud ti immuna a milenio SK, ken naala manipud kadagiti taudan ti Penisia weeno Kartahinio. Dagiti Romano ket nagus-usarda kadagiti oktagional a torre[1] a kas dagiti elemento ti Palasio ni Dioklesia idiay Kroasia, wken ti monumento ket nagtaud idi agarup a 300 AD, bayat a dagiti Diding ti Serbiana (maika-4 a siglo SK) ken dagiti Diding ti Aureliana (maika-3 a siglo AD) ket nangipakpakita kadagiti kuadrado a langa. Dagiti Insik ket nagus-usarda kadagiti torre a kas dagiti nairaman nga elemento iti Nalatak a Diding ti Tsina idi 210 SK idi las-ud ti Qin a Dinastia. Dagiti torre ket nangrunada pay nga elemento dagiti kastilo.

Dagiti sabali pay a nalatak a torer ket ti Agir-iray a Torre ti Pisa idiay Pisa, Italia a nabangon manipud idi 1173 aginggana idi 1372 ken Dagiti Dua a Torre idiay Bologna, Italia a nabangon manipud idi 1109 aginggana idi 1119. Dagiti Himalaya a Torre ket dagidi bato a torre a nangruna a mabirukan idiay Tibet nga agarup a nabangon idi maika-14 aginggana idi maika-15 a siglo. [2]

Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti midia a mainaig ti Dagiti torre idiay Wikimedia Commons

Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]

  • Fritz Leonhardt (1989), Dagiti torre : ti naipakasaritaan a panagsukisok, Butterworth Architecture, 343 pampanid.