Bulkan Kanlaon

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
(Naibaw-ing manipud iti Bantay Kanlaon)
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Bulkan Kanlaon
Mount Canlaon.JPG
Ti Bulkan Kanlaon a kas nakitkita manipud iti daya
Kangatuan a punto
Kangato2,435 m (7,989 ft)
Kalatak2,435 m (7,989 ft)
ListaanUltra prominente a pantok
Nagsasabtan10°24′42″N 123°07′54″E / 10.41167°N 123.13167°E / 10.41167; 123.13167Nagsasabtan: 10°24′42″N 123°07′54″E / 10.41167°N 123.13167°E / 10.41167; 123.13167
Heograpia
Ti Bulkan Kanlaon ket mabirukan idiay Filipinas
Bulkan Kanlaon
Bulkan Kanlaon
Lokasion ti Bulkan Kanlaon idiay Filipinas
LokasionIsla ti Negros, Filipinas
Heolohia
Kita ti bantayEstratobulkan
Arko/barikesBulkaniko a Barikes ti Negros
Naudi a bimtakHunio aginggana ti Hulio 2006
Mapa a mangipakpakita kadagiti nangruna a bulkan iti Filipinas.

Ti Bulkan Kanlaon, naipaletra pay a kas ti Kanla-on wenno Canlaon, ket maysa nga aktibo a bulkan idiay Isla ti Negros ti tengnga a Filipinas. Ti estratobulkan ket askawenna dagiti probinsia ti Negros Occidental ken Negros Oriental, iti agarup a 30 km (19 mi) ti abagatan a daya ti Siudad ti Bacolod, ti kapitolio ken ti kaaduan ti populasion a siudad ti Negros Occidental.

Ti bulkan ket paborito a lugar para kadagiti agkalkalay-at ti bantay ken ti tampok ti Masna a Parke ti Bantay Kanlaon, ti nailian a parke a kasisigud a nabangon iti Agosto 8, 1934.[1][2] Daytoy ket maysa kadagiti aktibo a bulkan ti Filipinas ken paset ti Singsing ti Apuy ti Pasipiko.

Dagiti pisikal a langa[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti Kanlaon ket addaan iti kangato ti pantok iti 2,435 m (7,989 ft) nga addaan iti diametro ti baba iti 30 km (19 mi) ket napunnuan kadagiti piroklastiko a kono ken dagti abut ti bulkan. Iti baba ti amianan ti pantok ket ti aktibo nga abut ti bulkan ti Lugud . Iti amianan ti Lugud ket 2 babaen ti 0.8 km (1.24 babaen ti 0.50 mi) ti kaldera, a naamammuan iti Ginget ti Margaja, nga addaan iti abut ti bulkan a danaw.[3]

Ti bulkan ket addaan kadagiti tallo a [[napudot nga ubbog] kadagiti bakrasna: ti Napudot nga Ubbog ti Mambucal iti amianan a laud, Napudot nga Ubbog ti Bucalan, ken ti Napudot nga Ubbog ti Bungol. Dagiti asideg a bulkaniko a sangaunan ket ti Bantay Silay ken Bantay Mandalagan, iti amianan ti Kanlaon.

Ti tengnga ti siudad ti Siudad ti Canlaon, ti siudad nga addaan iti turay iti Negros Oriental a bangir ti bantay, ket naisanglad iti baba a bakrasna iti agarup a 8.5 km (5.3 mi) daya abagatan a daya iti pantokna.[3]

Dagiti panagbettak[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti ka-aktibuan a bulakn idiay tengnga a Filipinas, ti Kanlaon ket nagbettaken iti 26 a beses manipud idi 1919. Dagiti panagbettak ket kadawyan a preatiko a panagbettak iti bassit aginggana ti kalalainganna a kadakkel a mangpataud ti bassit a panagarbis ti dapo iti asideg ti bulkan. Idi 1902, ti panagbettak ket naidasig a kas estroboliano, a kadawyan babaen ti panagpussual ti agbigbigganga a piroklastiko a materiales, lapilli ken dagiti bomba ti lava.[3]

Ti bulkaniko nga aktibidad idiay Kanlaon ket agtultuloy a sisiimen ti Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Filipinas (PHIVOLCS), ti opisina ti gobierno nga agsisiim kadagiti bulkan ken gingined iti pagilian. Ti Obserbatorio ti Bulkan Kanlaon a mabiruka idiay kampus ti Kolehio ti Siudad ti La Carlota idiay Bgy. Cubay, Siudad ti La Carlota ti probinsia ti Negros Occidental.[3]

Ti nakaro nga aksidente idi 1996 idiay Kanlaon[urnosen | urnosen ti taudan]

Idi Agosto 10, 1996, ti grupo dagiti 24 nga agkalkalay-at ti bantay ket addada idi idiay pantok ti bulkan idi ti Kanlaon ket kellaat a nagbettak nga awan pakdaar a nangpatay ti Britaniko nga estudiante a ni Julian Green ken dagiti Pilipino a ni Noel Tragico ken ni Neil Perez, nga isuda ket nakubongda idiay asideg ti pantok. Dagiti agturay ket insalakanda dagiti 17 a sabali, a mairaman dagiti 10 Belgano, ti sabali pay a Briton ken dagiti innem a Pilipino. Dagiti 17 ket nainagananda a kas dagiti Belgano a ni Frederick Carraso, Philipp Couche, Caroline La Grange, Sophie La Benne, Darmien Gaitan, David Ryckaert, Florence De Corte, Jean Francois Ossengeld, Caroline Verlinde ken ni Delthme Ferrant, Briton a ni Gordon Cole ken dagaiti Pilipino a ni Pepito Ibrado, Wovi Villanueva ken ni Albert Devarras.

Maysa kadagiti Belgiano, ni Caroline Verlinde, ket kinunana nga isu ken ti grupona ket ganganidan idi a panawan ti lugar idiay asideg ti abut ti bulkan idi kellaat a nagpuusak ti bulakn iti dapo ken batbato. Timmaray isuna iti maysa a kayo tapno paglemmenganna ken nakitana a napuntaan dagiti gayyemna kadagiti agtintinnag a bato.

Kinaudi nga aktibidad ti bulkan[urnosen | urnosen ti taudan]

2006[urnosen | urnosen ti taudan]

Idi Hunio3, 2006, ti Kanlaon manen ti aktibidadna ken nagipussuak ti alibungubong ke dapo., naited ti Alerto Agpang 1 (saan unay a nakaro nga aktibidad) idi Hunio 12, 2006.

2008[urnosen | urnosen ti taudan]

Idi Pebrero 10, 2008, ti PHIVOLCS ket nangited ti alerto a nangibagbaga a ti seismiko a network idiay Bulkan Kanlaon ket nangirehistro ti dagup ti 21 dagiti ababa a prekuensia ti gingined (LFVQ) idi las-ud dagiti naplabas a 4 nga oras. Gapu ti iya-adu ti bilang dagiti nairehistro a bulkaniko a gingined,ti PHIVOLCS ket inpangatona ti kasasaad ti alerto ti Bulkan Kanlaon, manipud iti Alerto Agpang 0 aginggana ti Alerto Agpang 1, a kayatna a sawen ket naipangato bassit ti aktibidad ken ti bulkaniko nga aktibidad ket pakaiturongan ti alibungubong ken panagpussuak ti dapo.[4] Ti 4-kilometro (2.5 mi) a Sona ti Permanente a Peggad (PDZ) ket natartaripato iti lawlaw ti bulkan, gapu ti mabalin a pannakapasamak ti kellaat a panabettak nga awan pakdaar,ngem awan met dagiti panagbettak a napasamak.

2009[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti 8 nga aldaw idi 23 Agosto aginggana idi 1 Septiembre, dagiti 257 a bulkaniko a gingined ket nairehistroda idi. Ti kadawyan a seismiko nga aktibidad iti las-ud dagiti naulimek a paset ti panawen ket 0 aginggana kadagiti 4 a gingined iti ania man a paset ti panawen ti 24 nga oras. Dagiti episentro dagiti nairehistro a gingined ket nairimpuook idiay amianan a laud a bakras a mabalin a mangibaga ti panaggunay ti maysa nga aktibo a tukki idiay bakras nga inaramid babaen ti presion iti sirok ti bulkan. Dagiti panagsisiim ti rabaw ket saan a nakaipakita ti ania man nga adu a panagbaliw iti panagpussuak ti alibungubong manipud iti abut ti bulkan. Ti PHIVOLCS nangitaltalinaay ti alerto a kasasaad iti Agpang 0.[5]

Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ "NIPAS's 202 Initial list of components". Nasalakniban a Lugugar ken Opisina ti Kaatapan. Naala idi 2011-08-13.
  2. ^ "Nasalakniban a Lugugar ti Rehion 6". Nasalakniban a Lugugar ken Opisina ti Kaatapan. Naala idi 2011-08-13.
  3. ^ a b c d "Panid ti Bulkan Kanlaon". Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Filipinas.
  4. ^ Panaro ti Phivolcs iti Kanlaon
  5. ^ PHIVOLCS

Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]

  • Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Filipinas(PHIVOLCS) Panid ti Bulkan Kanlaon
  • "Kanlaon". Programa ti Global a Bulkanismo (iti Ingles). Instituto ti Smithsoniano.