Bogotá

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Bogotá D.K.
Kapitolio a Distrito
Bogotá Distrito a Kapitolio
Puseg ti ili ti Bogota
Puseg ti ili ti Bogota
Wagayway iti Bogotá D.K.
Wagayway
Opisial a selio iti Bogotá D.K.
Selio
Pasasao: Bogotá, 2600 metros más cerca de las estrellas
Bogotá, 2600 metro nga as-asideg kadagiti bituen
Ti Bogotá D.K. ket mabirukan idiay Colombia
Bogotá D.K.
Bogotá D.K.
Colombia
Nagsasabtan: 4°35′53″N 74°4′33″W / 4.59806°N 74.07583°W / 4.59806; -74.07583Nagsasabtan: 4°35′53″N 74°4′33″W / 4.59806°N 74.07583°W / 4.59806; -74.07583
Pagilian Colombia
Departamento Flag of Bogotá.svg Distrito a Kapitolio
Pannakabangon 6 Agosto 1538 (tradisional)[1]
Nagpundar Gonzalo Jiménez de Quesada
Gobierno
 • Mayor Gustavo Petro Urrego
Kalawa
 • Kapitolio a Distrito 1,587 km2 (613 kd mi)
Ranggo ti kalawa Maika-32
Kangato[2] 2,625 m (8,612 ft)
Populasion (2013)[3]
 • Kapitolio a Distrito 7,674,366
 • Ranggo Umuna
 • Densidad 4,800/km2 (13,000/sq mi)
 • Metro 10,763,453
Nagan dagiti umili Bogotano(a)
HDI (2011) 0.904 nangato unay[4]
Website Opisial a Sitio ti Siudad
Opisial a Sitio ti Mayor
Turismo ti Bogotá

Ti Bogotá, Distrito a Kapitolio (Pannakabalikas nga Espaniol: [boɣoˈta] ( denggen)), manipud idi 1991 aginggana idi 2000 ket tinawtawagan a ti Santafé de Bogotá, ket isu ti kapitolio, ken kadakkelan a siudad, ti Colombia. Daytoy ket nainaganan pay babaen ti nailian a batay-linteg a kas ti kapitolio ti departamento ti Cundinamarca, urayno ti siudad ti Bogotá ket buklen tattan ti maysa a nawaya a Kapitolio a distrito ken saanen nga administratibo a tagikua iti dayta a departamento. Ti Bogotá ket isu ti kaaduan ti populasion a siudad ti pagilian, nga adda ti 7,363,782 nga agtataeng manipud idi 2005.[5] Ti Bogotá ken ti metropolitano a lugarna, a mangiraman kadagiti munisipalidad a kas ti Chía, Cota, Soacha, Cajicá ken La Calera, ket adda ti populasion ti 7,881,156 idi 2005.[6]

Iti termino a kalawa ti daga, ti Bogotá ket isu ti kadakkelan a siudad idiay Colombia, ken maysa kadagiti kadakkelan idiay Latin nga Amerika. Daytoy ket maysa kadagiti kadakkelan a siudad iti lubong ken ti maikatlo a kangatuan a kapitolio a siudad idiay Abagatn nga Amerika iti 2,625 metro (8,612 ft) iti ngato ti lessaad ti baybay, kalpasan ti Quito ken La Paz.[2] Nga adda kadagiti adu a unibersidad ken biblioteka, ti Bogotá ket naam-ammuanen a kas "Ti Atenas ti Abagatan nga Amerika".[7] Ti Bogotá ket agtagikua iti kadakkelan a paramo iti lubong, a mabirukan daytoy idiay lokalidad ti Sumapaz.[8] Ti siudad ket nairanggo a maika-54 iti 2010 a Pagsurotan dagiti Sangalubongan a Siudad[9] ken nailista akas ti sangalubongan a siudad iti Beta+ a kita babaen ti GaWC.[10]

Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti Bogotá ket mabirukan idiay laud ti Tay-ak ti Bogotá (Sabana de Bogotá), 2640 metmetro (8661 ft) iti ngato ti pantar ti baybay.[2] Urayno daytoy ket mabirukan iti naday-dayeg a makunkuna iti it is located in what is popularly called "tay-ak" (sabana), ti heograpikal a sitio ket pudno a nangato a banak kadagiti kabambanatayn ti Andes. Ti naipatiddog a rehion ket ammo pay a kas ti "Altiplano Cundiboyacense" a literal a a ti kaibuksilanna ket "nangato a banak ti Cundinamarca ken Boyacá".

Ti Karayan Bogotá ket ballasiwenna tisabana, ken mangporma daytoy ti Dissuor Tequendama (Salto de Tequendama) iti abagatan. Dagiti tributario a karayan ket mangporma kadagiti ginget kadagiti agdurdur-as a purok, a dagiti ekonomiada ket naibatay iti agrikultura, panagtaraken kadagiti dinguen ken panagpataud kadagiti artisana.

Ti sabana ket nabeddengan iti daya babaen ti Akindaya a Kordiliera iti kabambantayan ti Andes. Dagiti nakapalikmut a turod, a mangipatingga ti idadakkel ti siudad, ket mapan manipud ti abagatan nga agpaamianan, ket paralelo dagiti bantay Guadalupe ken Monserrate. Ti akinlaud a patingga ti siudad ket ti Karayan Bogotá . Ti Sumapaz Paramo ket beddenganna ti abagatan keniti amianan ti Bogotá ket gumay-at kadagiti banak aginggana kadagit ili Chía ken Sopó.

Klima[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti Bogotá ket addaan iti klima ti subtropikal a kabambantayan (Köppen Cfb).[11] Ti natimbeng a temperatura ket 14.5 °C (58 °F),[12] ken agdumaduma manipud ti 6 iti 19 °C (43 iti 66 °F) kadagiti nasayaat nga aldaw, iti 10 iti 18 °C (50 iti 64 °F) kadagiti aldaw ti nakaro a panagtudtudo. Agsinnublat ti tiempo ti maga ken panagtudtudo iti amin a paset ti tawen. Dagiti kamagaan a bulan ket ti Disiembre, Enero, Hulio ken Agosto. Ti kapudotan a bulan ket ti Marsoh, a makaited ti pkapudot iti 19.7 °C (67.5 °F). Dagiti kalamiisan a rabii ket mapasamak iti Enero, nga addaan it natimbeng a 7.6 °C (45.7 °F) iiti siudad; kadawyan a naangep iti nasapa bigat, kadagiti 220 nga aldaw iti tinawen,[13] whilst sunny days are quite unusual.[13]

Ti opisial a kangatuan a temperetura a nairehistro iti uneg ti patingga ti siudad ket 30.0 °C (86 °F),[14] ken ti kababaan a temperatura a nairehistro ket −7.1 °C (19 °F).[14]

Dagiti katuduan a bulan ket ti bril, Mayo, Septiembre, Oktubre ken Nobiembre, a dagiti kadawyan nga aldaw ket kaaduan a naulep, nga adda dagiti nababa nga ulep ken naangin bassit, a makaited kadagiti kangatuan a temperatura iti 18 °C (64 °F) ken dagiti ababa iti 7 °C (45 °F). Adda met dagiti bagio ti uraro ngem manmano laeng daytoy a pasamak,mabalin daytoy iti tiempo ti panagtutudo, ken mabalin a nakaro, ken nagruna iti bulan ti Oktubre. Dagiti aldaw ket akintengnga wenno nalamiis ken dagiti rabii ket mabalin a moderado a nalamiis gapu ti kaadda dagiti akintengnga nga angin ti siudad iti rabbi kadagiti amin a paset ti tawen, ngem adda met dagiti kankanayon nga angep manipud ti panagsuek ti nalamiis nga angin ti bantay iti nakulluong a ginget ti siudad ken kabibuksilanna met a ti dagup ti lawag ti init ket ab-ababa a manamnama para iti relatibo a namaga a lokasion iti kasta nga ababa a latitud.

Bayat a dagiti temperatura ket relatibo a natalinaay iti amin a paset ti tawen, ti tiempo ket mabalin a kelaat nga agbaliw iti las-ud ti amaysa nga aldaw. Dagiti klimatiko a kondision ket saan a regular ken agdumaduma gapu ti penomen ati klima ti El Niño ken La Niña a mapasamak iti ken iti likmut ti labneng ti Pasipiko ken dagitoy ket akinrebbeng para iti nalawag a panagbalbaliw ti klima. Daytoy ket mangaramid ti narigat a maipadto a klima ti siudad; dagiti nainit a bigbigat ket mabalin nga agbalin a nakaro a bagio iti malem (kadawyan a naibagbaga a kas sol de lluvia (literal a "init ti tudo"). Kapada daytoy ti Quito (kapitolio a siudad ti Ecuador), ti ti dagup ti panagtudtudo ket addaan kadagiti saan a regular a tabas iti amin a paset ti tawen.

Datos ti klima para iti National Meteorological Observatory, Bogotá D.C. (1971–2000)
Bulan Ene Peb Mar Abr Mayo Hun Hul Ago Sep Okt Nob Dis Tawen
Rekord a kangato °C (°F) 26.4
(79.5)
25.2
(77.4)
26.6
(79.9)
24.4
(75.9)
25.0
(77)
28.6
(83.5)
25.0
(77)
23.3
(73.9)
26.0
(78.8)
25.1
(77.2)
25.6
(78.1)
24.4
(75.9)
28.6
(83.5)
Napipia a kangato °C (°F) 20.2
(68.4)
20.3
(68.5)
19.4
(66.9)
20.1
(68.2)
19.0
(66.2)
19.2
(66.6)
18.6
(65.5)
18.8
(65.8)
19.2
(66.6)
19.5
(67.1)
19.6
(67.3)
19.9
(67.8)
19.6
(67.3)
Inaldaw a katimbeng °C (°F) 14.3
(57.7)
14.5
(58.1)
14.9
(58.8)
14.9
(58.8)
15.0
(59)
14.5
(58.1)
14.6
(58.3)
14.1
(57.4)
14.3
(57.7)
14.3
(57.7)
14.4
(57.9)
14.6
(58.3)
14.4
(57.9)
Napipia a kababa °C (°F) 7.6
(45.7)
8.4
(47.1)
9.5
(49.1)
9.7
(49.5)
9.7
(49.5)
9.5
(49.1)
9.2
(48.6)
8.9
(48)
8.7
(47.7)
9.0
(48.2)
9.2
(48.6)
8.0
(46.4)
9.0
(48.2)
Rekord a kababa °C (°F) −1.5
(29.3)
−5.2
(22.6)
−0.4
(31.3)
0.2
(32.4)
0.2
(32.4)
1.1
(34)
0.4
(32.7)
0.4
(32.7)
0.3
(32.5)
1.8
(35.2)
0.5
(32.9)
−1.1
(30)
−5.2
(22.6)
Presipitasion mm (pulgada) 50
(1.97)
68
(2.68)
91
(3.58)
135
(5.31)
120
(4.72)
54
(2.13)
35
(1.38)
45
(1.77)
70
(2.76)
137
(5.39)
127
(5)
81
(3.19)
1,012
(39.84)
Napipia nga al-aldaw ti tudo (≥ 1 mm) 9 12 14 18 19 17 15 14 16 21 16 11 181
 % ti kadam-eg 75 76 75 77 77 75 74 74 75 76 77 76 76
Napipia a binulan dagiti oras ti lawag ti init 156 128 107 88 83 94 114 117 109 96 103 138 1,328
Taudan: Instituto de Hidrología, Meteorología y Estudios Ambientales (IDEAM)[14]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti paammo[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Henderson, James D.; Delpar, Helen; Brungardt, Maurice Philip; Weldon, Richard N. (2000). Ti reperensia a pagsurotan ti Latin Amerika a pakasaritaan. M.E. Sharpe. p. 61. ISBN 978-1-56324-744-6. Naala idi 5 Agosto 2011. 
  2. ^ a b c "Bogotá una ciudad Andina" (iti Espaniol). la Alcaldía Mayor de Bogotá. Naala idi 2010-11-19. 
  3. ^ "DANE". Naala idi 13 Pebrero 2013. 
  4. ^ http://es.wikipedia.org/wiki/Anexo:Departamentos_de_Colombia_por_IDH
  5. ^ "Boletín Censo General 2005 - Perfil Bogotá" (PDF). Departamento Administrativo Nacional de Estadística. 13 Septiembre 2010. Naala idi 3 Nobiembre 2011. 
  6. ^ "2005 a Senso" (iti Espaniol). Departamento Administrativo Nacional de Estadística DANE. Naala idi 2012-02-10. 
  7. ^ "Atenas ti Abagatan nga Amerika". Revista. Naala idi 2010-07-15. 
  8. ^ "Dagiti paramo idiay Latin nga Amerika". Samual Calde.com. Naala idi 1 Oktubre 2010. 
  9. ^ "Ti Pagsurotan dagiti Sangalubongan a Siudad 2010". foreignpolicy.com. Naala idi 5 Marso 2011. 
  10. ^ GaWC. "Ti Lubong Segun ti GaWC 2008". lboro.ac.uk. Naala idi 5 Marso 2011. 
  11. ^ "Climate: Bogotá - Climate graph, Temperature graph, Climate table". Climate-Data.org. Naala idi 8 Oktubre 2013. 
  12. ^ "Respuestas fisiológicas de los niños al ejercicio ante las variaciones climáticas en Bogotá" (iti Espaniol). Universidad Pedagógica Nacional. 2008. Naala idi 29 Disiembre 2008. 
  13. ^ a b "Weatherbase: Historical Weather for Bogota, Colombia". Weatherbase. Naala idi 18 Oktubre 2011. 
  14. ^ a b c "Promedios 71-00" (iti Espaniol). IDEAM. Naala idi 18 Oktubre 2011. 

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

  • Dagiti midia a mainaig ti Bogotá idiay Wikimedia Commons
  • Pakaammo ti panagbiahe idiay Bogotá manipud idiay Wikivoyage