Brunei

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Estado iti Brunei, tie Pagtaengan iti Kappia
Negara Brunei Darussalam
نڬارا بروني دارالسلام
Pasasao: "الدائمون المحسنون بالهدى" "Sentiasa membuat kebajikan dengan petunjuk Allah"
"Kanayon nga agserserbi nga ibagbagnos ti Dios"  (patarus)
Nailian a kantaAllah Peliharakan Sultan
Apo Dios Bendisonam ti Sultan

Lokasion iti  Brunei  (nalabbaga)
Lokasion iti  Brunei  (nalabbaga)
Kapitolio
(ken kadakkelan a siudad)
Bandar Seri Begawan
4°53.417′N 114°56.533′E / 4.890283°N 114.942217°E / 4.890283; 114.942217Nagsasabtan: 4°53.417′N 114°56.533′E / 4.890283°N 114.942217°E / 4.890283; 114.942217
Opisial a pagsasao Bahasa Melayu (Malay)[1][2]
Mabigbig a nailian
a pagsasao
Melayu Brunei (Brunei Malay)
Opisial a sinuratn Malay nga abesedário,
Jawi nga abesedário[3]
Nagan dagiti umili Bruniano, Taga-Brunei
Gobierno Unitario nga Islamiko
a patingga a monarkia
 -  Sultan Hassanal Bolkiah
 -  Nabalangatan a Prinsipe Al-Muhtadee Billah
 -  Kangrunaan a Ministro Hassanal Bolkiah
Lehislatura Lehislatibo a Konsilo
Panakabangon
 -  Sultanato Maika-14 a siglo 
 -  Britaniko a protektorado 1888 
 -  Panakawayawayas 1 Enero 1984 
Kalawa
 -  Dagup 5,765 km2 (Maika-172)
2,226 kd milia 
 -  Danum (%) 8.6
Bilang dagiti umili
 -  2011 karkulo 408,786[4] (Maika-175)
 -  2001 senso 332,844 
 -  Densidad 67.3/km2 (134th)
174.4/kd mi
GDP (PPP) 2011 karkulo
 -  Dagup $20.969 billion[5] (Maika-22)
 -  Tunggal maysa a tao $49,384[5] (Maika-5)
GDP (nominal) 2011 karkulo
 -  Dagup $15.533 bilion[5] (Maika-166)
 -  Tunggal maysa a tao $36,583[5] (Maika-26)
HDI (2011) increase 0.838[6] 
(
nangato unay) (Maika-33)
Kuarta Brunei a doliar (BND)
Sona ti oras (UTC+8[7])
Agmaneho iti left
Internet TLD .bn[7]
Kodigo ti panagtelepono +6731
1 Ti pay 080 manipud ti Daya a Malaysia

Ti Brunei Dumngegi/brˈn/, opisial a ti Pagilian iti Brunei, ti Pagtaengan iti Kappia[8] (Malayo: Negara Brunei Darussalam, Jawi: نڬارا بروني دارالسلام), ket maysa a naturay nga estado a mabirukan idiay amianan a pantar iti isla iti Borneo, idiay Abagatan a daya nga Asia. Malaksid ti aplayana manipud ti Baybay Abagatan Tsína, daytoy ket kompleto a napalikmutan babaen ti estado iti Sarawak, Malaysia, ken daytoy ket naisina iti dua a paset babaen ti distrito ti Sarawak iti Limbang. Daytoy ket isu laeng ti naturay nga estado a kompleto nga adda idiay isla iti Borneo, a dagiti nabati a paset iti daytoy nga isla ket tagikua ti Malaysia ken Indonesia. Ti populasion ti Brunei ket 401,890 idi Hulio 2011.

Ti opisial a nailian a pakasaritaan ti Brunei ket mangitunton a makasurot ti nagtaudanna iti maika-7 a siglo, a daytoy idi ket suheto nga estado iti Srivijaya nga imperio babaen ti nagan a P'o-li. Kalpasanna daytoy ket nagbalin a nasakop nga estado iti Majapahit nga imperio sakbay anagbalin a Islam idi maika-15 a siglo. Idi karangayan ti imperiona, ti sultanato ket nagturay ti gumayat kadagiti pantar a rehion iti moderno nga aldaw a Sarawak ken Sabah, ti Sulu a purpuro, ken dagiti isla iti amianan a laud nga ungto iti Borneo. Ti talasokrasia ket binisita idi babaen ni Ferdinand Magellan idi 1521 ken nakilaban iti Kastila a Gubat di 1578 a kinasuppiat ti España. Ti imperiona ket nangrugi nga agapday idi napilit a panagited iti Sarawak kenni James Brooke ken ti panagited ti Sabah iti Britaniko a Dokumento ti linteg a Kompania ti Amianan a Borneo. Kalpasan ti panakapukaw iti Limbang, ti Brunei ket nagbalin a protektorado ti Britaniko idi 1888, a nakaala ti panagtaeng idi 1906. Dgaiti tawen kalpasan ti Hapón a panawen ti gubat a panagsakop idi agdama ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, nagporma ti maysa a batay-linteg ken nakilaban ti maysa a naarmasan a gulo.[9] Ti Brunei naalana manen ti panakawayawayana manipud ti Nagkaykaysa a Pagarian idi 1 Enero 1984. Ti panagrang-ay to ekonomiana idi panawen ti 1970 ken 1990, ket napipia a 56% manipud idi 1999 aginggana idi 2008, ket nagpabalin iti Brunei a Darussalam iti maysa a baro a naidustriaan a pagilian.

Ti Brunei ket adda ti maikadua a kangatuan a Pagsurotan ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan kadagiti Abagatan a Daya nga Asia a pagpagilian kalpasan ti Singapore, ken naidasig daytoy a kas maysa a narang-ay a pagilian.[10] SEgun ti Internasional a Pundo ti Panguartaan (IMF), ti Brunei ket nairanggo a maika-5 iti lubong babaen ti dagup ti domestiko a produkto ti tunggal maysa a tao iti pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang. Ti Forbes ket iranggona pay ti Brunei a kas ti maikalima a kabaknagan a pagilian kadagiti 182 a pagilian gapu ti kaadu ti lana ken masna a luglugar dagiti alingasaw.[11]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Ti Opisina ti Kangrunaan a Ministro iti Brunei a Darussalam
  2. ^ "Turismo ti Brunei". Tourismbrunei. Naala idi 16 Oktubre 2010. 
  3. ^ Ti panagsurat a salisal ket agiragpat ti panag-usar, pakasaritaan iit Jawi a sinuratan | The Brunei Times
  4. ^ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bx.html
  5. ^ a b c d "Brunei". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 18 Abril 2012. 
  6. ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2011. Naala idi 5 Nobiembre 2011. 
  7. ^ a b Brunei Sultan Haji Hassanal Bolkiah Mu'izzaddin Waddaulah Handbook. IBP USA. 2011. p. 10. 
  8. ^ Haggett, Peter (ed). Ensiklopedia iti Heeograpia iti Lubong, Tomo 1, Marshall Cavendish, 2001, p. 2913. Magun-od idiay Liblibro ti Google.
  9. ^ Pocock, Tom (1973). Nakilablaban a Heneral – Dagiti Publiko ken Pribado a Kampania ni Heneral Walter Walker (Umuna ed.). Londres: Collins. ISBN 0-00-211295-7. 
  10. ^ "Dagiti Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan". Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 5 Oktubre 2009. 
  11. ^ "Ti Forbes ket iranggona ti Brunei a maikalima a kabaknagan a pagilian". Pebrero 25, 2012. 


Dagiti Pagilian iti Abagatan-a-Daya nga Asia
Brunei | Cambodia | Daya a Timor | Indonesia | Laos | Malaysia | Myanmar | Filipinas | Singapore | Thailand | Vietnam