Dagiti ili ti Filipinas

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
(Naibaw-ing manipud iti Dagiti ili ti Pilipinas)
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Coat of arms of the Philippines.svg
Daytoy nga artikulo ket paset dagiti serye iti
politika ken gobierno ti
Filipinas

Ti ili wenno munisipalidad ket maysa a lokal a paset ti gobierno iti Filipinas. Naisangayan dagitoy manipud kadagiti siudad, a dagitoy ket sabali a kategoria iti lokal a paset ti gobierno.

Dagiti pronbinsia ket buklen dagiti siudad ken dagiti ili, dagiti ili ket buklen met dagiti baranggay wenno dagiti barrio.

Dagiti ili ket addaanda iti sangkabassit a turay manipud iti Nailian a Gobierno iti Republika ti Filipinas babaen ti Lokal a Kodigo ti Gobierno iti 1991. Naikkanda iti pagkakaaduaan a personalidad nga agpakabael kaniada nga agaramid kadagiti lokal nga annuroten ken linlinteg, panangipatungpal ti linteg, ken agturayda kadagiti masakupanda. Mabalinda a sumrek kadagiti kontrato ken panagginnatang ken agbuis babaen kadagiti opisial nabutosan ken nadutokan.

Agakem dagitoy kadagiti panagipatungpal kadagiti amin a linlinteg, no pay lokal wenno nailian. Ti Nailian a Gobierno ket tumulong ken imatonanna ti lokal a gobierno tapno maipasarado nga saanda a labsingen ti nailian a linteg. Dagiti lokal a gobierno ket addaanda iti bukod nga ehekutibo ken lehislatibo a sangsanga ken dagiti panagkita ken panagtimbang kadagitoy dua a nangruna a sangsanga, ken dagiti pannakailasinda, ket nalawlawag ngem ti nailian a gobierno. Ti Hustisia a Sanga iti Republika ti Filipinas ket tumultulong pay kadagiti kasapulan dagiti lokal a paset ti gobierno. Dagiti lokal a gobierno a kas iti ili, ket awananda iti hustisia a sanga; ti hustisiada ket kapadpada ti nailian a gobierno.

Ti ili ket idauluan babaen ti mayor ti ili nga isu daytoy ti ehekutibo nga opisial. Ti lehisletibo ket buklen iti bise mayor ken dagiti walo a konsehal. Dagiti walo a konsehal, a mairaman ti presidente ti Konseho dagiti Kinaagtutubo ken ti presidente ti Liga dagiti Baranggay, ket buklenda ti Konseho dagiti Ili. Amin dagitoy ket nabutosan ken agserbi iti tallo a tawen a panagturay. Saanda a mabalin ti agserbi iti ad-adu ngem tallo nga agsasaruno a panagturay (9 tawtawen).

Ti Bise Mayor ket isu ti agiturong iti lehislatura, ngem saan a makabutos mailaksid ti panagbuong ti paraut. Dagiti linteg wenno bilin a naitukon babaen ti lehislatura mabalin a pasingkedan wenno mabeto babaen ti mayor. No mapasingkedan agbalin dagitoy a linteg. No ti mayor ket saanna a pasingkedan wenno betoen ti naitukon iti lehislatura iti sangapulo nga aldaw manipud iti pannakaawat, dayta a naitukon ket agbalin a linteg a kasla napirmaan. No maibeto, ti naitukon ket maisubli idiay lehislatura. Ti naudi ket mabalinna a maipasubli ti inaramid ti Mayor babaen ti panagbutos iti kabassitan a 2/3 kadagiti amin a kamkamengna, nga iti daytoy a kaso, ti naitukon ket agbalin a linteg.

Ti ili, no maabutanna ti maysa kasapulan a kabassitan a rukod ti populasion, ken kabassitan a tinawen a kuarta a mapastrek ket mabalinda ti agpabalin a siudad. Ti umuna ket nasken a ti maysa a bilin ket maipasa iti Kongreso ken mapirmaan a kas linteg babaen ti Presidente ken dagiti nagtaeng ket agbutosda iti sumaruno a panagbubutos tapno awatenda wenno paayenda ti panagsiudad. Ti maysa a pagimbagan ti panagsiudad ket ti gobierno a siudas ket makaala ti ad-adu a busbos, ngem dagiti buis ket nangatngato ngem iti ili.

Bilang dagiti ili[urnosen | urnosen ti taudan]

Manipud idi Septiembre 15, 2015, addaan dagiti 1,490 nga ili iti Filipinas.[1]

Dagiti probinsia Dagiti ili
Abra 27
Agusan del Norte 10
Agusan del Sur 13
Aklan 17
Albay 15
Antique 18
Apayao 7
Aurora 8
Basilan 11
Bataan 11
Batanes 6
Batangas 31
Benguet 13
Biliran 8
Bohol 47
Bukidnon 20
Bulacan 21
Cagayan 28
Camarines Norte 12
Camarines Sur 35
Camiguin 5
Capiz 16
Catanduanes 11
Cavite 19
Cebu 44
Tanap ti Compostela 11
Cotabato 17
Davao del Norte 8
Davao del Sur 14
Davao Oriental 10
Dinagat 7
Daya a Samar 22
Guimaras 5
Ifugao 11
Ilocos Norte 21
Ilocos Sur 32
Iloilo 42
Isabela 35
Kalinga 7
La Union 19
Laguna 26
Lanao del Norte 22
Lanao del Sur 39
Leyte 40
Maguindanao 36
Marinduque 6
Masbate 20
Metro Manila 1
Misamis Occidental 14
Misamis Oriental 23
Mountain Province 10
Negros Occidental 19
Negros Oriental 19
Amianan a Samar 24
Nueva Ecija 27
Nueva Vizcaya 15
Occidental Mindoro 11
Oriental Mindoro 14
Palawan 23
Pampanga 20
Pangasinan 44
Quezon 39
Quirino 6
Rizal 13
Romblon 17
Samar 24
Sarangani 7
Siquijor 6
Sorsogon 14
Abagatan a Cotabato 10
Abagatan a Leyte 18
Sultan Kudarat 11
Sulu 19
Surigao del Norte 20
Surigao del Sur 17
Tarlac 17
Tawi-Tawi 11
Zambales 13
Zamboanga del Norte 25
Zamboanga del Sur 26
Zamboanga Sibugay 16

Klase ti matgedan[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti ili iti Filipinas ket mabennebenneg babaen ti kaadu wenno klase ti matgedan a naibatay iti kadawyan a tinawen a matgedan ti ili iti naudi a tallo a kalendario a tawtawen.[2]

Primera klase 50,000,000 wenno ad-adu pay.
Maikadua a klase 40,000,000 wenno ad-adu pay ngem basbassit ngem 50,000,000.
Maikatlo a klase 30,000,000 wenno ad-adu pay ngem basbassit ngem 40,000,000.
Maikapat a klase 20,000,000 wenno ad-adu pay ngem basbassit ngem 30,000,000.
Maikalima a klase 10,000,000 wenno ad-adu pay ngem basbassit ngem 20,000,000.
Maikamnem a klase basbassit ngem 10,000,000

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]