Jump to content

Longitud: Paggiddiatan a nagbaetan dagiti rebision

3,304 dagiti byte ti naikkat ,  6 years ago
m
panangiletra (via AWB script)
m (panangiletra (via AWB script))
m (panangiletra (via AWB script))
[[Papeles:Longitude Vespucci.png|thumb|Pamay-an ni Amerigo Vespucci iti panangikeddeng ti longitud]]
 
Ti '''longitud''' ket ti [[Heograpikal a nagsasabtan|heograpiko a koordinato]] a manginagan ti puesto ti daya-laud a punto iti rabaw ti Daga. Daytoy ket naibatay iti anggulo a panagrukod, ken kadawyan a maiyebkas kadagiti [[Grado (anggulo)|grado]] ken naibagbaga babaen ti Griego a letra ti [[lambda]] (λ). Dagiti punto nga addaan iti agpada a longitud ket mabirukan kadagiti linia a mapmapan manipud itithe [[Amianan nga Ungto]] aginggana iti [[Abagatan nga Ungto]]. Babaen ti taripnong, maysa kadagitoy, ti [[Kangrunaan a Meridiano]], a lumabas babaen ti [[Naarian nga Obserbatorio, Greenwich]], Inglatera, ket naikeddeng idi a panangibangon ti puesto ti sero gradgrado longitud. Ti longitud dagiti sabali a lugar ket marukodto koma a kas ti anggulo ti daya wenno laud manipud iti Kangrunaan a Meridiano, a sumakop manipud iti 0° iti Kangrunaan a Meridiano aginggana iti +180° nga agpadaya ken −180° nga agpalaud. Iti pannakaisangayan, daytoy ti anggulo a nagbaetan ti dalumpinas nga aglaon ti Kangrunaan a Meridiano ken ti dalumpinas nga aglaon iti Amianan nga Ungto, Abagatan nga Ungto ken ti lokasion a naibagbaga. (Daytoy ket mangporma iti [[alagaden ti kanawan nga ima|kanawan]] a [[sistema ti kanawan a koordinato|sistema ti koordinato]] nga addaan iti pagtayyekan iti ''z'' (tangan ti kanawan nga ima) a mangitudtudo manipud iti tengnga ti Daga iti Amianan nga Ungto ken ti pagtayyekan iti ''x'' axis (rtammudo ti kanawan nga ima) a gumay-at manipud iti tengnga ti Daga babaen ti ekuador iti Kangrunaan a Meridiano.)
 
Ti puesto a lokasion ti amianan-abagatn itiparaigid ti meridiano ket maited babaen ti bukodna a [[latitud]],a daytoy ket (saan nga eksakto) ti anggulo a nagbaetan ti lokal a bertikal ken ti dalumpinas ti Ekuador.
 
No ti daga ket perpekto a nagtimbukel ken agpapada, ti longitud iti punto ket isunto laeng ti anggulo a nagbaetan tibertikal nga amianan-abagatn a dalumpinas babaen ti punto ken ti dalumpinas iti meridiano ti Greenwich. Iti amin a lugar iti Daga ti bertikal nga amianan-abagatan ket aglaonto iti pagtayyekan iti Daga. Ngem ti Daga ket saan nga agpapada, ken addaan daytoy kadagiti banatay—nga addaan iti grabidad ken maikaiyalis ti bertikal a dalumpinas iti adayo manipud iti pagtayyekan iti Daga. Ti bertika nga amianan-abagatan ket pagtutumponganda pay laeng tidalumpinas ti meridiano ti Greenwich iti adda met laeng nga agnggulo; dayta nga agnggulo ket astronomikal a longitud, ti longitud a karkuluem manipud iti panagpaliiw iti bituen. Thi longitud a maipakpakita kadagiti mapa ken dagiti ramit ti GPS ket ti anggulo a nagbaetan ti dalumpinas ti Greenwich ken ti saan unay a bertikal a dalumpinas babaen ti punto; ti saan unay a bertikal a dalumpinas ket perpendikular iti rabaw ti napili a timbukel nga aproksimado iti rabaw ti pantar ti baybat ti Daga, imbes a daytoy ket bukodna a perpendikular iti rabaw ti pantar ti baybay.
 
==Kitaen pay==
[[Latitud]]
 
==Dagiti nagibasaran==
{{reflist}}
 
== Dagiti silpo tiruar==
{{commons-inline|Longtude|{{PAGENAME}}}}
* [http://jan.ucc.nau.edu/~cvm/latlon_find_location.html Dagiti rekurso para iti panangikeddeng ti latitud ken longitud]
 
[[Kategoria:Dagiti linia ti longitud|*]]
[[Kategoria:Heodesia]]
37,036

nga inur-urnos