Jump to content

Lua

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia

Dagiti lulua ket maysa a nalawag a likido, a kangrunaan a mairuar kadagiti glandula ti lua a masarakan iti mata dagiti amin a mamalia iti daga. Ti lua ket buklen ti danum, dagiti elektrolito, protina, lipido, ken mucin a mangporma kadagiti katuon iti rabaw ti mata.

Ti dadduma a paset ti lua ket ti panangpababasa iti mata (basal tears), panangikkat kadagiti mangrirriribuk (reflex tears), ken panangtulong iti sistema ti immuno. Ti panagsangit ket paset met ti gagangay a reaksion ti bagi iti ut-ot. Mabalin nga adda biolohiko nga annongen ti emosional a panagsangit babaen ti panangiruarna kadagiti stress-inducing a hormona a naurnong bayat dagiti panawen ti emosional a rigat. Adda simboliko a kaipapanan ti panagsangit kadagiti tattao.

Komposision a kimiko

[urnosen | urnosen ti taudan]

Panangibelleng iti dagiti lulua

[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti kita

[urnosen | urnosen ti taudan]

Nictitating a membrana

[urnosen | urnosen ti taudan]

Kultura ti tao

[urnosen | urnosen ti taudan]

Iti dandani amin a kultura ti tao, ti panagsangit ket nainaig iti lulua, aktibo a dukto ti lua, ken kellaat a napigsa a panaganges, gapu iti napigsa a rikna. Mabalin nga agduduma dagiti pakaigapuan ti panagsangit, manipud iti ladingit ken liday, agingga iti nakaro a pungtot, rag-o, buteng, ragsak, pannakapaay, pannakariribuk, ken aniaman a kita ti nakaro a rikna. Mabalin met nga agsangit ti maysa gapu kadagiti kapadasanna iti kagimongan ken iti personal, kas iti panagdengngeg iti musika, panagbasa iti social media, panangiranud iti kapanunotanna, ken pannakikomunikar.

Ti panagsangit ket masansan a mainaig kadagiti maladaga ken ubbing. Dagiti maladaga a saan a makasao ket agsisinnublat ti uni ti panagsangitda, a mangallukoy iti atension ti mangay-aywan kadakuada ken nangnangruna kadagiti pudno nga inna. Dagiti inna a nainaig iti dara mapasaranda kadagiti pisiolohiko a panagbalbaliw kas sungbat iti panagsangit, nga addaan iti panagpababa ti panagpitik ti puso, a sarunuen ti napartak a panagpitik, kasta met ti pannakaawat kadagiti boses ti panagsangit ti maladaga. Daytoy ket espesipiko a kaso ti ina, yantangay dagiti dadduma a mangay-aywan, kas iti biolohiko nga ama wenno dagiti nangampon a nagannak, saanda a kabaelan nga ipatarus ti uni.

Dadduma a kulturaPlantilia:Ania ibilangda ti panagsangit a saan a nadayaw ken namaladaga, ket mabainan kadagiti agsangit iti publiko, malaksid kadagiti kasasaad a mainaig iti pannakapukaw ti maysa a kabagian wenno patpatgen.[masapul a dakamaten] Iti kaaduan a kultura iti Laud, ad-adda a maawat iti kagimongan dagiti babbai ken ubbing nga agsangit ngem dagiti lallaki, a mangipakita kadagiti estereotipo ti lalaki a sex-role. Iti daddumaPlantilia:Ania a Latin a rehion, ad-adda a nalaklaka ti agsangit kadagiti lallaki. Adda pammaneknek a ti panagsangit ket adda pakainaiganna iti dadduma a tao, ta dagiti lua iparangarangda ti panagkasapulan iti tulong ken parayrayenda ti kinatulok ti maysa a makakita a tumulong.

Iparparegta iti dadduma a moderno a pamay-an ti sikoterapia, a kas iti Re-evaluation Counseling, ti panagsangit kas makagunggona iti salun-at ken mental a pagimbagan. Uray no kaskasano iti Laud, ti di napasnek a panangipakita iti ladingit wenno di mapagtalkan a panagbabawi ket maawagan no dadduma iti "lulua ti buaya" (Ingles: crocodile tears, Espaniol: lágrimas de cocodrilo, kdpy.), a mangitudo iti maysa a sarsarita dagiti nagkauna a Griego a dagiti buaya agpammarangda nga agsangsangit bayat nga al-allilawenda wenno kanenda dagiti samsamda. Kanayonanna, ti "sindrome ti lulua ti buaya" (Ingles: crocodile tears syndrome) ket maysa a pagsasao para iti sindrome ni Bogorad, maysa a saan a gagangay a resulta ti panagimbag manipud iti palsy ni Bell a ti di umiso a panagpabaro ti nerbio ti rupa ket mangtignay kadagiti tattao nga agsangit bayat ti pannangan.

Sindrome ni Bogorad

[urnosen | urnosen ti taudan]

Keratoconjunctivitis sicca (namaga a mata)

[urnosen | urnosen ti taudan]

Familial dysautonomia

[urnosen | urnosen ti taudan]

Pseudobulbar affect

[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti nagibasaran

[urnosen | urnosen ti taudan]

    Dagiti akinruar a silpo

    [urnosen | urnosen ti taudan]
    • Dagiti midia a mainaig iti Lulua iti Wikimedia Commons