Ni Josefa Llanes nga Escoda
Ni Josefa Madamba Llanes Escoda (nayanak a Josefa Llanes y Madamba ; 20 Septiembre 1898 – 6 Enero 1945) ket maysa idi a Filipino maestra ken sosial worker a naamammuan it pannakaipasdek na iti Girl Scouts of the Philippines ken dagiti kampania nga inaramid na para dagiti panagbutos iti babbai.
Idi nakaala suna iti sertipiko ti pagsuro iti haiskul idiay Unibersidad ng Pilipinas idi 1922, nagbalin a social worker para iti American Red Cross iti Pilipinas ken nakaawat iti scholarship tapno agadal idiay Estados Unidos. Isu ket nakaala suna iti master's degree na idi 1925 ken intuloyna ti social work na idiay Pilipinas iti simmaruno a tawen. Isu ket nakaala suna kadagiti nadumaduma a posision ti panagisuro kadagiti unibersidad ken dagiti posision ti social work a mainaig iti healthcare. Naiparangarang niya Josefa iti panagserbi ken panang-aywan kadagiti karbengan dagiti babae ken ub-ubbing. Gapuna, simbolo isuna ti kinapudno, edukasiyon, ken napigsa met a panagserbi dagiti ilocano.
Isu ket naikkan suna iti titulo nga maysa a presidente iti National Federation of Women's Clubs manipud idi 1941 aginggana idi 1944. Idi nagumpisa it Maikadua a Sangalubongan a Gubat, isu ket nangidaulo ti pannakaipaay ti tulong kadagiti POW. Nupay kasta, isu ket naaresto suna idi 27 Agosto 1944 ken inkabil suna idiay Fort Santiago . Isu ket naudi a Nakita nga nabiag idi 6 Enero 1945.
Kaduana da José Abad Santos ken Vicente Lim, isu ket nailadawan iti maysa a ribu a pisos a papel de banko ti Filipinas isada nga Filipino a natay a nangsaranget ti panagsakup dagiti Hapon iti Filipinas . Isu ket naammuan suna a "Florence Nightingale" ti Filipinas gapu iti sosial a trabahona, kampaniana para iti karbengan ti panagbutos dagiti babbai, ken akemna iti panangbukel kadagiti Girl Scouts of the Philippines. [1]
Ni Josefa ay nakapalpas nga valedictorian idiay Dingras Elementary School kin maysa a salutatorian idiay Laoag, Ilocos Norte.[2] Napan suna iti Philippine Normal School diay Manila tatno makaala iti sertipiku na iti pangsuro idi 1918. Idi ag sursuro suna nakaala suna iti sertipiko diay University of the Philippines idi 1922.[3]
Naawanan ti biag iti itang na a ni Gabriel Llanes idi 1918 gapu iti dakil nga epidemia ti trangkaso iti Pilipinas [2]
Idi nalpas suna ken nakaala iti sertipiko na iti panagsursuro, nagbalin suna a social worker para iti Philippine Chapter ti American Red Cross . Ti Red Cross ket nangited kaniana ti eskolarsip a kas maysa a pensionada idiay Estados Unidos idi tawon a 1922 dahil sa rekomendasion manipud kenni Josefa Jara Martinez . Isu ket napan suna a nagadal idiay Eskuelaan ti Sosial a Trabaho ti Nueva York ken nakaala suna ti master's degree iti sosial works idiay Unibersidad ti Columbia idi 1925. [3] [4] Ni Josefa ket maysa idi kadagiti nangikabil ti Nailian a Pederasion dagiti Klub ti Babbai (NFWC) idi 1921 ken katulongan a tesorero ti organisasion aginggana idi 1922. Isu ket nagtagtaginayon ti puesto idiay NFWC a kas ehekutibo a sekretario idi 1932, ken kas presidente manipud idi 1941 aginggana idi pimmusay idi 1945. Ni Josefa Escoda ket simmukat kenni Pilar Hidalgo-Lim a kas ti presidente ti NFWC idi 1941 ken sinukatan babaen ni Trinidad Legarda . [2]
Nairaman laeng iti scholarship ni Josefa ti panag bayad na iti eskwela. Gapuna, nagadu ti inalala na nga agduruma nga trabaho, a pakairamanan iti trabaho iti opisina ken panagbantay iti ubing, ken bassit nga pinansial a tulong nga nag gapu idiay Ina na. [2] Ni Josefa ket nakikadua iti maysa a grupo dagiti ganggannaet nga estudiante a nangsuporta ti pannakabangon ti Internasional a Balay idiay New York . Isu ket naituding kas mamalbalakad kadagiti estudiante ken nakaawat iti libre a taraon ken pagdagusan. [3] Bayat ti nawaya a panawenna idiay Internasional a Balay, isu ket nangawat kadagiti panagsao a panagkallaysa iti aglawlaw ti Estados Unidos tapno aglektura maipapan ti Filipinas kadagiti Amerikano a dumdumngeg nga addaan iti kompensasion. [2] Ugalina pay idi ti agkawes iti Filipiniana a kawes bayat dagiti panagpasiarna iti lektura tapno maitandudo ti interes dagiti ganggannaet iti Filipinas. [2]
- ↑ Mugas, John Michael (2022-09-19). "Sept. 20 declared 'special non-working holiday' in Dingras, Ilocos Norte to honor war heroine". Philippine Daily Inquirer (iti Ingles). Naala idi 2025-02-07.
- 1 2 3 4 5 6 Gwekoh 1952.
- 1 2 3 Hernandez 1998.
- ↑ National Historical Institute (Philippines), ed. (1989). Filipinos in history. Vol. 1. Manila, Philippines: National Historical Institute. pp. 176–177. ISBN 978-971-13-6037-5.