Arkea

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Arkea
Panawen a naisakup: Paleoarkea wenno mabalin nga Eoarkea – Kinaudi
Halobakteria sp. sulnot ti NRC-1,
ti tunggal maysa a selula ket agarup a 5 μm ti kaatiddogna
Sientipiko a pannakaidasig
Dominio: Arkea
Woese, Kandler ken ni Wheelis, 1990
Dagiti pagarian ken dagiti pilo

Crenarchaeota
Euryarchaeota
Korarchaeota
Nanoarchaeota
Thaumarchaeota

Ti Arkea ket buklen ti domimio wenno pagarian dagiti agmaymaysa a selula a mikroorganismo. Dagitoy a mikrobio ket awananda ti pagtengngaan a selula wenno dagiti dadduma pay a mangbedbed a kulanit nga organulo iti kaunegan dagiti selula.

Iti napalabas ti Arkea ket naiklase idi kadagiti bakteria a kas dagiti prokaryote (wenno Pagarian ti Monera) ken nanganan iti arkeabakteria, ngem daytoy a pannakaidasig ket naikeddengen a duog.[1] Iti kinapudno, ti Arkea ket adda ti nawaya nga ebolusionario a pakasaritaan ken mangipakpakita kadagiti adu a paggigiddiatan kadagiti bukodda a biokimika manipud kadagiti sabali a porma ti biag, ken isu a tattan ket naidasigda a kas maysa a nailasin a dominio iti sistema ti tallo a dominio. Iti daytoy a sistema, ti maipapan ti pilohenetiko a naisangayan a sangsanga iti ebolusionario a tinaudan ket ti Arkea, Bakteria ken ti Eukaryota. Itan ket ti Arkea ket nabingbingay pay kadagiti uppat a mabigbigan a pilo; mabalin pay nga adu kadagiti pilo ti mabangon manipud kadagiti masakbayan a panagsukisok. Kadagitoy a grupo, ti Crenarchaeota ken ti Euryarchaeota ket isuda dagiti kaaduan a naad-adal. Ti panagidasig ket narigat pay laeng, gaputa tikaaduan ket saan pay a naad-adal iti laboratorio ken naduktalan laeng babaen ti panagusig kadagiti bukodda a nukleiko nga asido dagiti wadan manipud ti enbironmento.

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Pace NR (Mayo 2006). "Panawenen ti panagbaliw". Nature 441 (7091): 289. Bibcode:2006Natur.441..289P. doi:10.1038/441289a. PMID 16710401. 

Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]

  • Howland, John L. (2000). Ti Nakasidsiddaaw Arkea: Pannakaduktal ti Sabali pay a Dominio iti Biag. Oxford: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 0-19-511183-4. 
  • Martinko JM, Madigan MT (2005). Ti Brock a Biolohia dagiti Mikro organismo (11th nga ed.). Englewood Cliffs, N.J: Prentice Hall. ISBN 0-13-144329-1. 

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti midia a mainaig ti Arkea idiay Wikimedia Commons
General