Atenas

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Atenas
Αθήνα
Athīna
Manipud ti ngato a kanigid: ti Acropolis, ti Heleniko a Parlamento, ti Zappeion, ti Acropolis a M useo, Kudrado ti Monastiraki, ti panakaimatangan ti Atenas nga agpa-baybay.
Manipud ti ngato a kanigid: ti Acropolis, ti Heleniko a Parlamento, ti Zappeion, ti Acropolis a M useo, Kudrado ti Monastiraki, ti panakaimatangan ti Atenas nga agpa-baybay.
Lokasion
Ti Atenas ket mabirukan idiay Gresia
Atenas
Atenas
Nagsasabtan 37°58′N 23°43′E / 37.967°N 23.717°E / 37.967; 23.717Nagsasabtan: 37°58′N 23°43′E / 37.967°N 23.717°E / 37.967; 23.717
Gobierno
Pagilian: Gresia
Rehion: Attica
Rehional a paset: Tengnga nga Atenas
Distrito: 7
Mayor: Giorgos Kaminis  (Nawaya)
(manipud idi: 29 Disiembre 2010)
Dagiti estadistika ti populasion (manipud idi 2011)
Urbano
 - Populasion: 3,074,160
 - Kalawa: 412 km2 (159 kd mi)
 - Densidad: 7,462 /km2 (19,325 /kd mi)
Metropolitano
 - Populasion: 3,737,550
 - Kalawa: 2,928.717 km2 (1,131 kd mi)
 - Density: 1,276 /km2 (3,305 /kd mi)
Munisipalidad
 - Populasion: 655,780
 - Kalawa: 38.964 km2 (15 kd mi)
 - Densidad: 16,830 /km2 (43,591 /kd mi)
Dadduma pay
Sona ti oras: EET/EEST (UTC+2/3)
Kangato (kababa-kangato): 70–338 m ­(230–1109 pié)
Kodigo ti koreo: 10x xx, 11x xx, 120 xx
Telepono: 21
Karro: Yxx, Zxx, Ixx (malaksid ti ZAx ken INx)
Sapot a pagsaadan
www.cityofathens.gr

Ti Atenas (/ˈæθɨnz/;[1] Moderno a Griego: Αθήνα, Athína; IPA: [aˈθina]; Katharevousa: Ἀθῆναι, Athinai; Taga-ugma a Griego: Ἀθῆναι, Athēnai) ket isu ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ti Gresia. Ti Atenas ket iturayanna ti rehion ti Attica ken maysa kadagiti kaduogan a siudad ti lubong, nga adda ti nairehistro a pakasaritaan a gumay-at ti agarup a 3,400 a tawtawen. Ti Klasiko nga Atenas ket maysa idi a nabileg a siudad-estado. Ti sentro kadagiti arte, panagadadal ken pilosopia, pagtaengan ti Akademia ni Plato ken Liseo ni Aristoteles,[2][3] daytoy ket sapasap a nakunkuna a kas ti duyan ti Lumaud a sibilisasion ken nakaipasngayan ti demokrasia,[4][5] a kaaduanna gapu ti nagbanagan ti bukodna akultura ken dagiti politika anagungun-od idi las-ud ti maika-5 ken maika-4 a sigsiglo BC kadagiti nasakbayan a sigsiglo kadagiti amin a nakunkuna idia a Europeano a kontinente.[6] Tatta nga aldawen daytoy ket maysa a kosmopolitano a metropolis, ti moderno nga Atenas ket sentro ti ekonomiko, pinansia, industria, politika ken kultura abiag idiay Gresia. Idi 2008, ti Atenas ket nairanggo ti mai-ka 32 a kabaknangan a siudad ti lubong babaen ti bileg ti panagggatang[7] ken ti maika-25 a kanginaan[8] iti maysa a panagadal ti UBS.

Ti siudad ti Atenas ket adda ti populasion ti 655,780[9] (796,442 idi 2004)[10] iti uneg ti administratibo a patinggana ken ti kalawa ti daga iti 39 km2 (15 sq mi).[11] Ti urbano a lugar ti Atenas (Kalatakan nga Atenas ken Kalatakan a Piraeus) ket gumay-at ti labes ti administratibo a munisipal a patingga ti siudad, nga adda ti populasion iti 3,074,160 (idi 2011),[12] ti sumurok a kalawa iti 412 km2 (159 sq mi).[11] Segun ti Eurostat, ti Atenas a Dakdakkel nga Urbano a Sona (LUZ) ket isu ti maika-7 a kaaduan ti populasion ti LUZ iti Kappon ti Europa (ti maika-4 a kaaduan ti populasion a kapitolio a siudad iti Kappon ti Europa) nga adda ti populasion iti 4,013,368 (idi 2004). Ti Atenas ket isu pay ti akin-abagatan unay a kapitolio ti kangrunaan a daga ti Europa.

Ti tawidan ti klasiko a panawen ket makitkita pay laeng idiay siudad, a naipakpakita babaen kadagiti taga-ugma a monumento ken dagiti obra ti arte, ti kadayegan kadagitoy ket ti Partenon, a naipanpanunotan a nangruna a dulon ti nasapa a Lumaud a sibilisasion. Ti siudad ket nakataginayon kadagiti Romano ken Bisantino a monumento, ken dagiti pay basbassit a bilang kadagiti Otomano a monumento.

T Atenas ket mangibalbalay kadagiti dua a UNESCO a Tinawtawid a Sitio ti Lubong, ti Acropolis ti Atenas ken ti mediebal a Daphni a Monasterio. Dagiti dulon ti moderno a panawen, a napetsaan manipud idi panakabangon ti Atenas a kas ti kapitolio ti nawaya nga estado ti Gresia idi 1833, ket mairaman ti Heleniko a Parlamento (maika-19 a siglo) ken ti Atenas a Trilohia a buklen ti Nailian a Biblioteka ti Gresia, ti Unibersidad ti Atenas ken ti Akademia ti Atenas. Ti Atenas ket isu idi ti siudad a nangsangaili ti immuna nga moderno nga aldaw nga Ay-ayam ti Olimpiada idi 1896, ken kalpasan ti 108 tawtawen nagsangsangaili daytoy ti Kalgaw nga Olimpiada ti 2004.[13] Ti Atenas ket nakaibalbalayan ti Museo ti Nailian nga Arkeolohiko, a mangpabpabuya ti kadakkelan nga urnong ti Griego a kinaantigo, ken ti pay baro a Museo ti Acropolis.

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Wells, John C. (1990). Longman a diksionario ti panagbalikas. Harlow, Inglatera: Longman. p. 48. ISBN 0-582-05383-8.  naikabil "Atenas"
  2. ^ "Dagiti Linaon ken Pamunganayan ti Programa ti Panagkaykaysa kadagiti Arkeolohiko a Sitio ti Atenas". Heleniko a Ministro ti Kultura. www.yppo.gr. Naala idi 200–12–31. 
  3. ^ CNN & Associated Press (16 Enero1997). "Ti Gresia ket nakalukat ti 'nasantuan a kopita' ti Griego nga arkeolohiko". CNN. Naidulin manipud ti kasisigud idi 6 Disiembre 2007. Naala idi 28 Marso 2007. 
  4. ^ "Atenas". Naala idi 31 Disiembre 2008. "Ti Taga-ugma a Griego nga Athenai, ti naipakasaritaan a siudad ken kapitolio ti Gresia. Adu kadagiti kasaririt ken artistiko a kapanunotan ti klasiko a sibilisasion ket nagtaud idiay, ken ti siudad ket sapasap a naipanpanunotan a kas ti nakaipasngayan ti Lumaud a sibilisasion" 
  5. ^ BBC Pakasaritaan iti Griego a Demokrasia – Naala idi 26 Enero 2007
  6. ^ Encarta Taga-ugma a Gresia manipud ti Internet nga Arkibo– Naala idi 28 Pebrero 2012. Arkibo 31 Oktubre2009.
  7. ^ "Dagiti mayor ti Siudad: Dagiti kabaknangan a siudad ti lubong babaen ti bileg ti panaggatang". Dagiti mayor ti Siudad. 2008. Naidulin manipud ti kasisigud idi 6 Mayo 2008. Naala idi 12 Mayo 2008. 
  8. ^ "Dagiti mayor ti siudad: Pateg ti Panagbiag – Dagiti kanginaan a siudad ti lubong". Dagiti mayor ti siudad. 2008. Naidulin manipud ti kasisigud idi 24 Disiembre 2008. Naala idi 26 Disiembre 2008. 
  9. ^ Heleniko a Turay ti Estadistika " PRESS RELEASE:Pablaak dagiti immun a nagbanagan ti 2011 a Senso ti Populasion", Heleniko a Turay ti Estadistika (EL.STAT.), 22 Hulio 2011. Naala idi 14 Agosto2011.
  10. ^ Dagiti Kinapudno ti Atenas (2011 [kinaudi a panakapabaro]). "Dagiti KInapudo ken Bilang ti Atenas". aviewoncities.com. Naala idi 17 Hunio 2011. "796 442" 
  11. ^ a b "Dagiti panakaidasig". Helelenikoa Ministro ti Kaunegan. www.ypes.gr. Naidulin manipud ti kasisigud idi 4 Enero 2007. Naala idi 6 Enero 2007. 
  12. ^ "ΕΛΣΤΑΤ Απογραφη 2011". www.statistics.gr. Naala idi 22 Agosto 2011. 
  13. ^ CNN & Sports Illustrated (5 Septiembre 1997). "Ti sentimente ket mayasa a banag a ti Atenas ket nakaala ti 2004 Olimpiada". sportsillustrated.cnn.com. Naala idi 28 Marso 2007. 

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti midia a mainaig ti Atenas idiay Wikimedia Commons

Opisial