Kanada

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
(Naibaw-ing manipud iti Canada)
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Kanada
Nakatakder nga addan ti tallo a raya (nalabbaga, puraw, nalabbaga) nga addaan ti nalabbaga a bulong ti arse idiay tengnga Maysa a kalasag a nabingbingay ti uppat a rektanggulo a tinuonanna ti trianggulo. Ti umuna a rektanggulo ket naglaon kadagiti tallo a nabalitokan a leon iti nalabbaga a map-mapan manipud ti kanigid nga addaan ti nakangato a kanigid nga ima; ti maikadua, maysa nga agtaktakder a leon iti balitok, maysa a nabalitokan a harpo iti kolor asul; ti maikapat, tallo a nabalitokan a fleurs-de-lis iti kolor asul. Ti trianggulo ket naglaon ti tallo a nalabbaga a bulong ti arse iti kolor a puraw. Maysa a nabalitokan a kasko a naidisso ti rabaw iti kalasag, iti maysa a nabalangatan a leon nga agig-iggem ti nalabbaga a bulong ti maple. Iti kanawan ket maysa a leon nga agtaktakder nga agpataytayab ti Wagayway ti Kappon. Iti kanigid ket maysa a Unikorno nga gapataytayab ti fleurs-de-lis a wagayway. Maysa a nalabbaga a liston a naipalikmut iti kalasag nga agkunkuna ti "desiderantes meliorem patriam". Iti baba ket maysa nga asul a skroll a naisuratan ti "A mari usque ad mare" iti balangat ti bulbulong iti sabsabong.
Pasasao: A Mari Usque Ad Mare  (Latin)
(Ilokano: Manipud baybay agingga't bangir nga baybay)
Nailian a kanta"O Canada"
Kaarian a kanta"God Save the Queen"[1][2]
(Ilokano: Apo Salaknibam ti Reina)
Pannakaiparang iti Amianan nga Amerika a ti Kánada ket namarisan iti berde
Kapitolio Ottawa
45°24′N 75°40′W / 45.400°N 75.667°W / 45.400; -75.667Nagsasabtan: 45°24′N 75°40′W / 45.400°N 75.667°W / 45.400; -75.667
Kadakkelan a siudad Toronto
Opisial a pagsasao Inggles ken Pranses
Mabigbig a rehional 
a pagsasao
Chipewyan, Cree, Gwich’in, Inuinnaqtun, Inuktitut, Inuvialuktun, Slavey (Amianan ken Abagatan) ken Tłįchǫ[3]
Nagan dagiti umili Kanadiano, Taga-Kanada
Gobierno Pederal parlamentario a demokrasia ken batay-linteg a monarkia[4]
 -  Monarkia Isabel II
 -  Gobernador Heneral David Johnston
 -  Kangrunaan a Ministro Stephen Harper
 -  Pangulo ti Hustisia Beverley McLachlin
Lehislatura Parlamento
 -  Ngato a Kamara Senado
 -  Baba a Kamara Kamara dagiti Sapasap
Pannakabangon
 -  Britaniko a Tignay ti Amianan nga Amerika Hulio 1, 1867 
 -  Linteg iti Westminster Disiembre 11, 1931 
 -  Tignay ti Kanada Abril 17, 1982 
Kalawa
 -  Dagup 9,984,670 km2 (Maika-2)
3,854,085 kd milia 
 -  Danum (%) 8.92 (891,163 km2/344,080 mi2)
Bilang dagiti umili
 -  2014 karkulo 35,840,000[5] (Maika-35)
 -  2011 senso 33,476,688[6] 
 -  Densidad 3.41/km2 (Maika-228)
8.3/kd mi
GDP (PPP) 2011 karkulo
 -  Dagup $1.391 trillion[7] (Maika-14)
 -  Tunggal maysa a tao $40,457[7] (Maika-15)
GDP (nominal) 2011 karkulo
 -  Dagup $1.758 trilion[7] (Maika-11)
 -  Tunggal maysa a tao $51,147[7] (Maika-10)
Gini (2005) 32.1[8] (kalalainganna
HDI (2011) increase 0.908[9] 
(nangato unay) (Maika-6)
Kuarta Doliar ti Kanada ($) (CAD)
Sona ti oras (UTC−3.5 aginggana ti −8)
 -  Kalgaw (DST)  (UTC−2.5 aginggana ti −7)
Porma ti petsa aa-bb-tttt, bb-aa-tttt, ken tttt-bb-aa (CE)
Agmaneho iti Kanawan
Internet TLD .ca
Kodigo ti panagtelepono +1


Ti Kanada (Dumngegi/ˈkænədə/) ket maysa a pagilian a mabirukan idiay Amianan nga Amerika a buklen dagiti sangapulo a probinsia ken dagiti tallo a teritorio. Daytoy ket mabirukan idiay akin-amianan a paset ti kontinente, daytoy ket maigay-at manipud idiy Atlantiko aginggana idiay Pasipiko ken agpa-amianan a mapan idiay Taaw Artiko. Ti Kanada ket maikadua a kadakkelan a pagilian babaen ti dagup a kalawa iti lubong, ken ti sapasap a pagbeddenganna iti Estados Unidos ket isu ti kaatiddogan a pagbeddengan a daga iti lubong.

Ti daga a tattan ket ti Kanada ket tinataengan idin kadagiti napalabas a milenio babaen dagiti nadumaduma nga Aborihen a tattao. Idi rugi ti naladaw a maika-15 a siglo, Dagidi Britaniko ken Pranses a kolonial a ekspedision ket nagsuksukimat, ken kalpasanna ket tinaengan, ti Atlantiko nga a pantar ti rehion. Ti Pransia ket ganganina amin nga insubli dagiti koloniana iti Amianan nga Amerika iti Nagkaykaysa a Pagarian idi 1763 kalpasan ti Pranses ken Indiano a Gubat, nga isu daytoy idi ti teatro ti Amianan nga Amerikano iti Gubat ti Pito a Tawtawen. Idi 1867, iti panagkappon dagiti tallo a kolonia ti Britaniko nga Amianan ngaAmerika babaen ti Konpederasion, ti Kanada ket naporma a kas maysa a pederal a dominio dagiti uppat a probinsia. Dayty ket nangrugian ti panagpadakkel kadagiti probinsia ken dagiti teritorio ken ti maysa a proseso iti panagpaadu ti autonomia, a dimtengan iti 1982 a Tignay ti Kanada.

Ti Kanada ket maysa a pederal nga estado a tinurturayan a kas maysa a parlamentario a demokrasia ken maysa a batay-linteg a monarkia, a ni Reina Isabel II a kas ti daulo ti estado. Ti pagilian ket opisial nga agsasao ti dua ken multikultural iti pederal nga agpang, nga addaan ti populasion iti agarup a 35 a riwriw manipud idi 2013. Ti narang-ay nga ekonomia ti Kanada ket maysa kadagiti kadakkelan iti lubong, a nangruna nga agkamkammatalek kadagiti adu a masna a rekurso ken ti nasayaat a naparang-ay a network dagiti pagtagilakuan, a naipangpangruna iti Estados Unidos, nga adda ti nabayagen nga atiddog ken narikut a relasion.

Ti Kanada ket maysa narang-ay a pagilian, nga adda iti maikasiam a kangatuan ti matgedan iti lubong iti tunggal maysa a tao, ken ti maika-11 a kangatuan a pannakairanggo iti panagrang-ay ti nagtagitaon. Ti Kanada ket mairanggo pay kadagiti kangatuan kadagiti sangalubongan a panagrukod iti edukasion, panagsarsarang ti gobierno, dagiti sibil a kawayaan, kasayaat ti biag, ken kinawaya ti ekonomia. Ti Kanada ket maysa a mabigbig a tengnga a bileg ken maysa a kameng kadagiti sangalubongan a patakder, a mairaman ti G7, G8, G20, NATO, NAFTA, OECD, WTO, Mankomunidad ti Pagpagilian, Francophonie, OAS, APEC, ken ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.[10]

Dagiti probinsia ken teritorio[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti maitakla a mapa ti Kanada a mangipakita kadagiti sangapulo a probinsiana ken tallo a teritorio, ken dagiti kapitolioda.
Victoria Whitehorse Edmonton Yellowknife Regina Winnipeg Iqaluit Toronto Ottawa Quebec Fredericton Charlottetown Halifax St. John's Northwest Territories Saskatchewan Newfoundland and Labrador New Brunswick Victoria Yukon British Columbia Whitehorse Alberta Edmonton Regina Yellowknife Nunavut Winnipeg Manitoba Ontario Iqaluit Ottawa Quebec Toronto Quebec Fredericton Charlottetown Nova Scotia Halifax Isla ti Prinsipe Edward St. John'sTi maitakla a mapa ti Kanada a mangipakita kadagiti sangapulo a probinsiana ken tallo a teritorio, ken dagiti kapitolioda.
Maipanggep daytoy nga imahen


Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Departmento iti Katawidan ti Kánada. "Naarian a kanta 'Apo Isalakanmo Ti Reina'". Queen's Printer. Naala idi 2011-05-23. 
  2. ^ Kallmann, Helmut. "Dagiti nailian ken naarian a lanta". Iti Marsh, James Harley. Ensiklopedia dagiti Musika iti Kánada. Historica-Dominion. Naala idi 2011-05-23. 
  3. ^ Tignay dagiti Opisial a Pagsasaot. Pagmalditan ti Teritorio. 2004. p. 4. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2011-08-09. 
  4. ^ Hail, M; Lange, S (Pebrero 25, 2010). "Pederalismo ken Representasion ti Teiria dagiti Nagipatakder nga Amama: Ti maysa a Panagadadal ti Pannakaipadpada iti Kapanunotan ti Batay-linteg iti Estados Unidos ken Kanada". Publius: ti Warnakan iit Pederalismo 40 (3): 366–388. doi:10.1093/publius/pjq001. 
  5. ^ "Pagorasan ti populasion iti Kanada". Estadistika ti Kanada. Naala idi 2014–11-25. 
  6. ^ "2011 Senso: Populsion ken bilang dagiti pagtaengan". Dagiti Estadistika ti Kanada. 2012-02-08. Naala idi 2012-02-08. 
  7. ^ a b c d "Kanada". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2011-11-05. 
  8. ^ "Panakaiwarwaras ti matgedan ti pamilia – Gini a pagsurotan". World Factbook. CIA. Naala idi 2009-09-01. 
  9. ^ "Human Development Report 2011". Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 2011-11-02. 
  10. ^ Petersen K (2003) Ti Panagsukisok tapno Maipapudno ti Kanada a kas maysa a Tengnga a Bileg, Disidente a Boses

Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]

Pakasaritaan
Heograpia ken klima
  • Stanford, Quentin H, ed. (2008). Canadian Oxford World Atlas (6th nga ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan (Kanada). ISBN 978-0-19-542928-2. 
Gobierno ken linteg
Milisia
Ekonomia
Demograpia ken dagiti estadistika
Kultura

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]