Charlie Chaplin

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Charlie Chaplin

Ni Chaplin a kas Ti Baliudung, 1915
Nakaipasngayan a nagan Charles Spencer Chaplin
Naipasngay (1889-04-16)16 Abril 1889
Walworth, Londres, Inglatera, Nagkaykaysa a Pagarian
Pimmusay 25 Disiembre 1977(1977-12-25) (edad 88)
Vevey, Suisa
Pamay-an Pelikula, musika, panagitultulad
Nationalidad Britaniko
Tawtawen nga aktibo 1895–1976[1]
Kita Bulbullagaw, tinultulad, makitkita a komedia
Inumpluensian Benny Hill
Marcel Marceau
Dagiti Tallo a Bulabullan
Federico Fellini
Milton Berle
Peter Sellers
Rowan Atkinson
Johnny Depp
Jacques Tati
Woody Allen
Roberto Benigni
Johnny Carson
Asawa Mildred Harris (1918–21)
Lita Grey (1924–27)
Paulette Goddard (1936–42)
Oona O'Neill (1943–77)
Pirma Firma de Charles Chaplin.svg

Ni Charles Spencer "Charlie" Chaplin, KBE (16 Abril 1889 – 25 Disiembre 1977) ket mays aidi nga Inggles a komoko nga aktor, direktor ti pelikula ken komposer a nalatak a namammoan para kadagiti obrana idi panawen ti maulimek a pelikula.[2] Isu ti nagbalin a kalatakan anga artista ti pelikula iti sangalubongan sakbay ti panakalpas ti Umuna a Sangalubongan a Gubat. Ni Chaplin ket nagusar ti panagitultulad, bulbullagaw ken dagiti dadduma pay nga inararamid a makitkita a komedia, ken nalaing nagtultuloy aginggina idi panawen ti panagsasao, ngem bimmassit ti kaadu dagiti pelikulana manipud idi gibus ti panawen ti 1920. Ti kadayegan apapelna ket isu idi ti Ti Baliudung, nga immuna nga inayayamna idiay Keystone a komedia a Dagiti Lumba ti Karro ti Ubbing idiay Benisia idi 1914.[3] Manipud idi Abril 1914 ti maysa a pagpulipunan Duapulo a Minutos iti Ayat ken dagiti sumakbay isu ket nagsursurat ken nagiturturong kadagiti pelikulanaon, manipud idi 1916 isu ket nagpadpataud pay kadagitoy, kenmanipud idi 1918 isu ket nagisursurat pay kadagiti musika para kadagitoy. A kumaduaanna ni Mary Pickford, Douglas Fairbanks ken D. W. Griffith, isu ket kimmaddua anagipatakder ti Nagkaykaysa nga Ar-artista idi 1919.[4]

Ni Chaplin ket maysa kadagiti kalaingan nga agparpartuat ken nakaimpluensia a personalidad iti panawen ti naulimek a pelikula. Isu ket naimpluensian babaen ti sinarunona a , ti Pranses a komidiante ti naulimek a pelikula a ni Max Linder, a nagiruknoyanna ti maysa kadagiti pelikulana.[5]Nagpaut ti panagobobrana iti panaglinglingay iti 75 a tawtawen, manipud ti Biktoriano nga entablado ken ti salaan ti musika idiay nagkaykaysa aPagarian a kas maysa nga ubing nga agpabpabuya, aginggan aidi gangani matayan idi agtawen ti 88. Ti nadayeg a publiko ken pribado a biagna ket liklikmuten ti panagraraem ken kontrobersia. Ni Chaplin ket nakilaslasin kadagiti kanigid a payak ti politika idi panawen ti McCarthy a panawen ken isu ket dimteng a napilit a nagsubli idiay Europa manipud idi 1952.

Idi 1999, ti Amerikano nga Instituto ti Pelikula ket nagiranggo kenni Chaplin ti maika-10 a kalatakan kadagiti amain a panawen a lalaki ti sarita ti pelikula.[6] In 2008, Martin Sieff, iti panagrepaso ti libro a Chaplin: Ti Biag, a nagisurat: "Ni Chaplin ket saan laeng a 'dakkel', isu ket maysa ahigante. Idi 1915, isu ket rimmuar ti napirpirgis ti gubat a lubong nga isu ket nagisangsangpet ti daton iti komedia, katkatawa ken bang-ar bayat a pispisangenna ti bukodna abagi babaen ti Umuna a Sangalubongan a Gubat. Kadagiti sumaganad a 25 a tawtawen, babaen ti Nalatak a Panagsagsagaba ken ti irurumsua ni Adolf Hitler, isu ket nagtalinaay nga agtrabtrabaho. ... Maduduaan no adda ti asinoman ti kaaduan a nakaited ti panaglinglingay, nam-ay ken bang-ar kadagiti kaaduan a tattao idi kaaduan a masapsapulanda".[7] Ni George Bernard Shaw ket tinawaganna ni Chaplin a "ti maymaysa ahenio a rimmuar ti industria ti pelikula".[8]

Nasapa a tawtawen (1889–1913)[urnosen | urnosen ti taudan]

Napalabas ken panagsagsagaba idi ubing[urnosen | urnosen ti taudan]

Ni Charles Spencer Chaplin ket inpasngay idi 16 Abril 1889 ni Hannah Chaplin (née Hannah Harriet Pedlingham Hill, 1865–1928) ken Charles Chaplin Sr. (1863–1901). Awan ti opisial a a rehistro i panakaipasngayna, ngem ni Chaplin ketnaipamatian nga isu ket naipasngay idiay East Street, Walworth, idiay Abagatan a Londres.[9][note 1] Ti inana ken amana ket nagasaawada sakbay ti uppat a tawen, nga iti daytoy a panawen ni Chaplin Sr. ket nagbalin nga isu ti legado a nagayaywan ti anak ti ruar ni Hannah, Sydney John (1885–1965).[12][note 2] Idi panawen ti panakaipasngayna, dagiti nagannak kenni Chaplin ket nagiliwliwada iti tinawtawid a musika a pagsalaan: Ni Hannah, ti anak a babai ti maysa a sapatero,[13] ket adda ti nababa a ken napaay a karreer ti naentablado a naganna a kas ni Lily Harley,[14] bayat a ni Charles Sr., anak ti maysa nga agparparti,[15] ket nagtrabaho a kas maysa a nadayeg a kumakanta.[16] Ti pamilia a Chaplin ket nagsisinada idi agarup a 1891;[17] ken kalpasan ti maysa a tawen, ni Hannah ket nagipasngay ti maikatlo nga anakna—ni George Wheeler Dryden—a pinutotan babaen ti mangliwliwa ti musika a salaan a ni Leo Dryden. Ti ubing ket innala babaen ni Dryden idi agedad ti innem a bulan, ken saanen a nagparparang ti kabibiag ni Chaplin para kadagiti sumakbay a 30 a tawtawen.[18]

Dagiti paammo ken dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

Paammo
  1. ^ T maysa a MI5 nga inbestigasion idi 1952 ket saanda a nakabiruk ti aniaman a rehistro ti panakaipasngay ni Chaplin.[10] Ti biograpo ni Chaplin a ni David Robinson ket nangipaammo a saan a nakakaskasdaaw a dagiti nagannak kaniana ket napaayda a nangirehistro ti panakaipasngayna: "Umanayen idi ti, a naisangsangayan kadagiti para kadagiti artista ti musika ti salaan, nga agtultuloy nga imal-alis (no nagasatanda) manipud kadagiti ili, ti panagitungtungkuada wenno panakalipatda iti daytoy a pormalidad; idi dayta a panawen dagiti dusa ket ket saan a nainget wenno saan a naipilpilit."[9] Iti 2011 a surat a naipatulod kenni Chaplin iidi panawen ti 1970 ket nangitunton daytoy nga isu ket naipasngay ti maysa a Hitano a karabana idiay Black Patch Park idiay Smethwick, Staffordshire. Ti anak a lalaki ni Chaplin a ni Michael ket nagisingasing nga ti pakaammo ket naisangsangayn para iti amana no apay nga induldulinna daytoy a surat.[11]
  2. ^ Ni ydney idi agtawen ni Hannah Chaplin iti 19; ti biolohiko nga amana ketdi naamammoan. Ni Hannah Chaplin ket inbagana kadagiti annakna nga isu ket ti agararamid ti libro nga agnagan ti Hawkes, ngem daytoy ket saan a mabalin a mapasinkedan. Ti sertipikado ti panakaipasngay ni Sydney ken ti rehistro ti panakabuniganna ket naikkat ti nagan ti amana.[13]
Dagiti nagibasaran
  1. ^ "Numo para iti Babai ti Paris : Drama iti Gasat (1923)". IMDB. Naidulin manipud ti kasisigud idi 18 November 2010. Naala idi 22 Hunio 2007. 
  2. ^ Obituario Variety Obituaries, 28 Disiembre 1977.
  3. ^ Blanke, David (2002). Ti panawen a 1910. American popular culture through history (illustrated ed.). Westport, CT: Greenwood Publishing Group. p. 226. ISBN 978-0-313-31251-9.  |accessdate= masapul ti |url= (tulong)
  4. ^ Haupert, Michael (2006). Ti Industria ti Palpaliwa. Westport, CT: Greenwood Publishing Group. p. 242. ISBN 978-0-313-32173-3. 
  5. ^ Kelly, Shawna (2008). Dagiti Agpatpatayab iti Nasapa a Hollywood (nailadawan ed.). Mount Pleasant, SC: Arcadia Publishing. p. 16. ISBN 978-0-7385-5902-5.  |accessdate= masapul ti |url= (tulong)
  6. ^ "AFI's 100 YEARS...100 STARS". Amerikano nga Instituto ti Pelikula. Wed, 16 Hunio 1999. Naidulin manipud ti kasisigud idi 22 Agosto2008. Naala idi 4 Hunio 2010. 
  7. ^ Sieff, Martin.Washington Times -Books 21 Disiembre 2008
  8. ^ Walsh, John (25 Nobiembre 2009). "Ti Dakkel a Saludsod: Nasken kadi nga adda Museo a pammadayaw para kenni Charlie Chaplin, ken ania ti legadona? – Damdamag, tattao". The Independent (UK). Naidulin manipud ti kasisigud idi 18 Nobiembre 2010. Naala idi 21 Abril 2010. 
  9. ^ a b Robinson, p. 10.
  10. ^ "MI5 a papeles: Ni kadi Chaplin ket maysa a ken natawtawagan ti Thornstein?". The Telegraph. 17 Pebrero 2012. Naala idi 11 Abril 2012. 
  11. ^ "Ni Charlie Chaplain ket naipasngay iti maysa a Midland a pamilia ti hitano'". Express and Star. 18 Pebrero 2011. Naala idi 17 Pebrero 2012. 
  12. ^ Robinson, p. 4 para iti panagasawa, p. 3. para itipanakaipasngay ni Sydney, p. 19 para iti legado a responsibilidad ni Charles Chaplin Sr. kenni Sydney.
  13. ^ a b Robinson, p. 3.
  14. ^ Robinson, pp. 5–7.
  15. ^ Weissman (2009), p. 10.
  16. ^ Robinson, pp. 9–10, 12.
  17. ^ Robinson, p. 13.
  18. ^ Robinson, p. 15.

Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]