Kubá
| Republika iti Kubá
República de Cuba (Españiol)
|
||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||
| Pasasao: Patria o Muerte (Españiol) "Pagilian wenno Patay"[1] |
||||||
Nailian a kanta: La Bayamesa ("Ti Bayamo a Kanta")[2]
 |
||||||
 |
||||||
| Kapitolio (ken kadakkelan a siudad) |
Havana 23°8′N 82°23′W / 23.133°N 82.383°WNagsasabtan: 23°8′N 82°23′W / 23.133°N 82.383°W |
|||||
| Opisial a pagsasao | Pagsasao nga Espaniol | |||||
| Patneng a bung-bungoy | 65.1% Puraw, 10.1% Aprikano, 24.8% Mulato ken Mestiso[3] | |||||
| Nagan dagiti umili | Kubano | |||||
| Gobierno | Unitario a republika, Sosialista nga estado | |||||
| - | Presidenta ken Primero | Raúl Castro | ||||
| - | Umuna aBise Presidente | J. R. M. Ventura | ||||
| - | Umuna a Sekretario iti Partido Komunista | Raúl Castro | ||||
| - | Presidente iti Nailian a Gimong | Ricardo Alarcón | ||||
| Panakawayawayas | manipus ti España/Estado sUnidos | |||||
| - | Declared | Oktubre 10, 1868 manipud ti España |
||||
| - | Nairangarang ti Republika | Mayo 20, 1902 manipud ti Estados Unidos |
||||
| - | Kubano a Rebolusion | Enero 1, 1959 | ||||
| Kalawa | ||||||
| - | Dagup | 109,884 km2 (Maika-105) 42,426 kd milia |
||||
| - | Danum (%) | negligible[4] | ||||
| Bilang dagiti umili | ||||||
| - | 2010 karkulo | 11,241,894[4] (Maika-73) | ||||
| - | 2002 senso | 11,177,743[4] | ||||
| - | Densidad | 102.3/km2 (Maika-106) 265.0/kd mi |
||||
| GDP (PPP) | 2010 karkulo | |||||
| - | Dagup | $114.1 bilion (Maika-63) | ||||
| - | Tunggal maysa a tao | $9,900 (Maika-86) | ||||
| GDP (nominal) | 2010 karkulo | |||||
| - | Dagup | $57.49 bilion[3] (Maika-68) | ||||
| - | Tunggal maysa a tao | $5,100[3][4][5] (Maika-90) | ||||
| HDI (2011) |  0.776[6] (nangato) (Maika-51) |
|||||
| Kuarta | Kubano a pisos(CUP)Kubano a mabaliwan a pisos[7] ( CUC) |
|||||
| Sona ti oras | CST (UTC−5) | |||||
| - | Kalgaw (DST) | CDT (UTC−4) | ||||
| Agmaneho iti | kanawan | |||||
| Internet TLD | .cu | |||||
| Kodigo ti panagtelepono | +53 | |||||
Ti Kubá, opisial a ti Republika iti Kubá, (
i/ˈkjuːbə/; Espaniol: República de Cuba, maibalbalikas: [reˈpuβlika ðe ˈkuβa] (
denggen)) ket maysa nga isla a pagilian idian Karibe. Ti pagilian iti Kubá ket buklenna ti kangrunaan nga isla iti Kubá, ti Isla de la Juventud, ken dagiti nadumaduma a purpuro. Ti Havana ket isu ti kadakkelan a siudad idiay Kubá ken ti kapitolio iti daytoy a pagilian. Ti Santiago de Cuba ket isu ti maikadua a kadakkelan a siudad.[8][9] Iti amianan ti Kubá ket naisanglad ti Estado Unidos (90 a milia ti kaadayona) ken ti Bahamas, Méhiko ket addaan iti laud, ti Is-isla ti Cayman ken Hamaika ket adda iti abagatan, ken Haiti ken ti Dominikano a Republika ket adda iti abagatan a daya.
Idi 1492, Christopher Columbus ket simmanglad ken tinuntonna ti isla a tattan ket tagikuaen ti Kubá, para iti Pagarian iti España. Ti Kubá ket nagtalinaed a teritorio iti España aginggana idi nagpatingga ti España–Amerikano a Gubat idi 1898, ekn nakaala ti pormal a panakawayawaya manipud ti Estados Unidos idi 1902. Ti maysa a narukop a demokrasia, a kadaduan nga iturayan dagiti radikal a politika ket rimsua, a pinatangken babaen ti Kubano a batay-linteg iti 1940, ngem daytoy ket napernekan idi 1952 babaen ti dati a presidente a ni Fulgencio Batista, ken naipatakder ti maysa nga autoritario turay, a daytoy ket nagpaadu kadagiti kadaksan, panagpasardeng kadagit politika ken panagpalad kadagiti pagalagadan ti ekomonia.[10][11] ni Batista ket kanungpalan a naikkat idi Enero 1959 babaen ti Hulio 26 a tignay, ken ti maysa a baro nga administrasion ket naipatakder babaen ni Fidel Castro, a babaen idi 1965 ket nagbalin a ti maysa a partido nga estado babaen ti napaungar a ti Partido Komunista iti Kubá, nga agturturay pay laeng iti tatta nga aldaw.
Ti Kubá ket pagtaengan ti sumurok a 11 a riwriw a tattao ken isu daytoy ti kaaduan ti populasion nga isla a pagilian idiay Karibe, ken isu pay ti kadakkelan babaen ti kalawa ti lugar. Dagiti tattao, kultura, ken dagiti tinawtawid ket nakaala manipud kadagiti nadumaduma a nagtaudan, a kas kadagiti aborihinal a Taíno ken Ciboney a tattao, ti panawen iti Espaniol a kolonialismo, ti pinakayammo iti Aprikano a tagtagabu ken ti kinaasidegna iti Estados unidos.
Ti Kubá ket addaan ti 99.8% a bilang dagiti makabasa ken makasurat,[3][12] ti nababa a bilang dagiti panakatay ti maladaga ngem dagiti dadduma a naparang-ay a pagilian,[13] ken ti natimbengan a panagnamnama ti biag iti 77.64.[3] Idi 2006, ti Kubá ket isu laeng ti agmaymaysa a pagilian a nakasabat ti WWF a panagilawlawag iti nasaranay a panagrangrang-ay; nga addaan ti maysa a ekolohikal a tugot iti basbassit ngem 1.8 hektarea tunggal maysa a tao ken maysa a Pagsurotan ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaon iti sumurok a 0.8 para iti 2007.[14]
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ "Cuban Peso Bills". Tengnga a Banko iti Kubá. http://www.bc.gov.cu/English/cuban_bills.asp. Naala idi 2009-09-07.
- ^ "Dagiti Nailian a Simbolos". Gobierno iti Kubá. http://mipais.cuba.cu/cat_en.php?idcat=91&idpadre=83&nivel=2. Naala idi 2009-09-07.
- ^ 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 "CIA – The World Factbook". Cia.gov. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cu.html. Naala idi 2011-09-30.
- ^ 4.0 4.1 4.2 4.3 Anuario Estadístico de Cuba 2010, Oficina Nacional de Estadísticas, República de Cuba. Naala idi Septiembre 30, 2011.
- ^ Ti kuenta ket binukel ti kaasitgan a gasut.
- ^ http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Tables.pdf
- ^ Manipud idi 1993 aginggana idi 2004 ti Estados Unidos a doliar ket inususar a kumaduaan ti pisos aginggana ti doliar ket nasukatan babaen ti mabaliwan a pisos
- ^ Thomas, Hugh (Marso 1971). Kubá; ti Panangkamat ti Kawayaan. New York: Harper & Row. ISBN 0060142596.
- ^ Thomas, Hugh (1997). Ti Tagabu a Komersio: Ti Sarita iti Atlantiko a Komersio ti Tagabu, 1440–1870. New York, NY: Simon & Schuster. ISBN 0684835657.
- ^ "Dagiti insao no Senador John F. Kennedy idiay Demokratiko a Pangrabii, Cincinnati, Ohio". John F. Kennedy Presidential a Biblioteka ken Museo – Jfklibrary.org. 1960-10-06. http://www.jfklibrary.org/Historical+Resources/Archives/Reference+Desk/Speeches/JFK/JFK+Pre-Pres/1960/002PREPRES12SPEECHES_60OCT06b.htm. Naala idi 2010-11-07.
- ^ Thomas, Hugh (Marso 1971). Kubá; ti Panagkamat ti Kawayaan. New York: Harper & Row. p. 1173. ISBN 0060142596.
- ^ "unstats | Millennio a Panagituding". Mdgs.un.org. 2010-06-23. http://mdgs.un.org/unsd/mdg/SeriesDetail.aspx?srid=656&crid=192. Naala idi 2010-11-07.
- ^ "CIA World Factbook". Cia.gov. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2091rank.html. Naala idi 2011-09-30.
- ^ Reporta ti sibibiag a planeta
| Dagiti Pagilian iti Caribbeano |
|---|
|
Antigua ken Barbuda | Bahamas | Barbados | Cuba | Dominica | Republica a Dominicano | Grenada | Haiti | Jamaica | Saint Kitts ken Nevis | Saint Lucia | Saint Vincent ken dagiti Grenadines | Trinidad ken Tobago |
|
Dependencias: Anguilla | Aruba | Is-isla ti British Virgin | Is-isla ti Cayman | Guadeloupe | Martinique | Montserrat | Isala ti Navassa | Netherlands Antilles | Puerto Rico | Turks ken Is-isla ti Caicos | Is-isla ti U.S. Virgin |
|
|||||||||||
