Dinosauro

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Dinosauro
Panawen a naisakup: Naladaw a Triasiko—Agdama, 231.4–0 Ma
Ti naisagpat a tultulang dagiti nadumaduma a saan nga abiar a dinosauro, ti tungngal maysa ket nanipud ti sabali a grupo. Agpakanawan manipud ti ngato a kanigid ket dagiti tultulang ti: ti depredador a teropodo (Tiranosaurio Rex), ti dakkel a sauropodo (Diplodokus), ti nasippitan ti pato nga ornitopodo (Parasaurolophus), ti kasla billit a dromeosaurido (Deinonychus), ti timaysa a nasapa a serotopsiano (Protoceratops), ken ti maysa a naplata a thyreophora (Stegosaurus).
Sientipiko a pannakaidasig e
Pagarian: Animalia
Phylum: Chordata
Klase: Reptilia
clade: Dinosauriformes
clade: Dinosauria
Owen, 1842
Kangrunaan a grupgrupo

Ti dinosauro ket dagiti adu ti nadumaduma a kitana a grupo nga ayup ti klade Dinosauria. Immunada a nagparang idi las-ud ti Triasiko a paset ti panawen, idi agarup a 230 riwriwyears a tawtawen, ket isu dagitoy idi dagiti nagturay a naindagaan a bertebrado para kadagiti 135 riwriw a tawtawen, manipud idi rugi ti Hurasiko (idi agarup 200 riwriw a tawtawen) aginggana idi gibus ti Kretaseo (idi 65.5 riwriw a tawtawen), nga idi ti Kretaseo–Paleoheno a pasamak ti panag-awan a nagiturong ti panag-awan kadagiti kaaduan a grupo ti dinosauro idi pakalpasan ti Mesosoiko a Panawen. Dagiti posil a rehistro ket mangipakita a dagiti billit ket nagtaud manipud kadagiti teropodo dinosauro idi las-ud ti Hurasiko a Paset ti Panawen, ken naibanagan dagitoy a subgrupo dagiti dinosauro iti moderno a sistema a panakidasig.[1][2] Adda dagiti billit a nagbiag manipud ti panag-awan a pasamak a rimsua idi 65 riwriw a tawtawen, ken dagiti putotda kat nagtultuloy kadagiti dinosauro a nagtaudan agingana tatta nga agdama nga aldaw.

Dagiti paammo ken dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Jacques Gauthier, Lawrence F. Gall, dagiti mannurat., Jacques; de Querioz, Kevin (2001). "Dagiti Nadutdutan a Dinosauro, agtaytayab a dinosauro, nabalangatan a dinosauro, ken ti nagan nga 'Aves'." (PDF). Ti Baro a Perspektibo iti Taudan ken Nasapa nga Ebolusion dagiti Billit: Nagbanagan ti Internasional a Timpuyog iti Pammadayaw kenni John H. Ostrom. Peabody a Museo iti Masna a Pakasaritaan, Unibersidad ti Yale. ISBN 0-912532-57-2. Naala idi 2009-09-22.  Ad-adu ngem maysa a |last1= ken |author= ti nainaganan (tulong)
  2. ^ Zhou, Z. (2004). "Ti taudan ken nasapa nga ebolusion dagiti billit: panakaduktal, supsuppiat, ken dagiti perspektibo manipud ti posil nga ebidensia". Naturwissenschaften 91 (10): 455–471. Bibcode:2004NW.....91..455Z. doi:10.1007/s00114-004-0570-4. PMID 15365634.