Kanal Panama
| Ti Kanal Panama | |
|---|---|
 |
|
| Kasisigud a nagtagikua | La Société internationale du Canal |
| Nangruna nga inhenniero | John Findlay Wallace, John Frank Stevens (1906–1908), George Washington Goethals |
| Petsa ti immuna a panag-usar | Agosto 15, 1914 |
| Kandado | 3 a kandado nga agpangato, 3 nga agpababa ti tunggal maysa a panaglasat; amin a dua a dalan
|
| Kasasaad | Nakalukat |
| Panagdaliasat a turay | Turay ti Kanal Panama |
Ti Kanal Panama (Espaniol: Canal de Panamá) ket maysa a 77.1-kilometro (48 mi) kanal ti barko idiay Panama a mangikapet ti Taaw Atlantiko (babaen ti Baybaya Karibe) idiay Taaw Pasipiko. Ti kanal ket lasatenna ti ballasiw ti Istmo Panama ken daytoy ket nangruna a pamay-an para iti sangalubongan a maritimo a panagtagilako. Adda dagiti kandado ti tunngal maysa a gibus a panagawitan kadagiti barko a mangipan idiay Danaw Gatun (26m ti ngato ti lessaad ti baybay) nga inus-usar idi tapno mapabassit ti nasken a bilang titrabaho para iti lessaad ti baybaya panagikapet. Dagiti agdama akandado ket 33.5 metro ti kalawana ngem adda dagiti baro ken dakdakkel a naisingasing.
Ti panagobra iti kanal, ket nangrugi di 1881, ket nalpas idi 1914, a nangaramid kadagiti barko a mangliklik ti panaglayag ti adayo a dalan ti Sara ti Rawis ti lawlaw ti akin-abagatan unay nga ungto ti Abagatan nga Amerika (babaen ti Dalan Drake) wenno ti panagdaliasat ti napeggad a dandanum ti Ilet ti Magallanes. Maysa kadagiti kadakkelan ken karigatan nga inhennieria a gandat a naaramid, ti Kanal Panama nga apat ket nagpakabael para kadagiti barko nga agbaniaga ti nagbaetan ti Atlantiko ken Taaw Pasipiko iti kagudua ti oras a nasken idi. Ti asasideg, naparpardas, nataltalged a dalan idiay Laud nga Aplaya ti Estados Unidos ken dagiti pagilian idiay igid ti Taaw Pasipiko ket mangpalubos kadagita a lugar ti agbalin a nasaysayaat a maitipon ti ekonomia ti lubong.
Iti las-ud ti daytoy a panawen, ti panagtagikua ti teritorio nga itan ket ti Kanal Panama ket tagikua idi ti Colombia, dagiti Pranses ken idi kuan ket dagiti Amerikano sakbay a tinengtengngel babaen ti gobierno ti Panama idi 1999. Ti Kanal Panama ket makakitkita ti ngimmmato a tinawen a trapiko ti agarup a 1,000 barbarko idi naglukat idi 1914, aginggana kadagiti 14,702 a barbarko idi 2008, ti kinaududi ket nagrukrukod ti dagup a 309.6 a riwriw Kanal Panama/Unibersal a Sistema ti Panagrukod (PC/UMS) tonelada. Babaen ti 2008, adda ti adadu negm 815,000 a barbarko ti limmasat ti kaunegan ti kanal, nga adu kadagitoy ket dakdakkel ngem dagiti kasisigud a nasirmata dagiti nagplano; dagiti kadakkelan a barko a mabalin a makalasat ti kanal itan ket makunkuna a Panamax.[1] Ti Amerikano a Kagimongan dagiti Sibil nga Inheniero ket ninagananda ti Kanal Panama a kas maysa kadagiti pito a siddaaw ti moderno a lubong.[2]
 |
Daytoy nangruna nga artikulo ket maysa a pungol. Makatulongka iti Wikipedia babaen ti panangnayon wenno panangtarimaan iti daytoy nga artikulo. |
Pinagibasaran [urnosen]
- ^ "Trapiko ti Kanal Panama—Tawtawen ti 1914–2010". Turay ti Kanal Panama. http://www.pancanal.com/eng/maritime/routes.html. Naala idi 2011-01-25.
- ^ "Dagiti Pito a Siddaaw". Amerikano a Kagimongan dagiti Sibil nga Inheniero. http://www.asce.org/content.aspx?id=2147487305. Naala idi 2011-02-21.
Adu pay a mabasbasa [urnosen]
- Brodhead, Michael J. 2012. "Ti Kanal Panama: Dagiti Sinursuart dagiti Opisial ti Kuerpo dagiti Inhenniero ti Buyot ti Estados Unidos a Nagplano ket Nangipatakder." Opisina ti Kuerpo dagiti Inhenniero ti Buyot ti Estados Unidos, Alexandria, VA.
- Cullen, Ben. (2010). Siak ken ti Kanal Panama: Ti Espesial a Panamax. ISBN 978-0-8212-7754-6
- Greene, Julie, Dagiti Nangpatakder ti Kanal: Panagaramid ti Imperio ti Amerika idiay Kanal Panama (New York: Penguin Press, 2009)
Dagiti silpo ti ruar [urnosen]
Dagiti midia a mainaig ti Kanal Panama idiay Wikimedia Commons
Dagiti midia a mainaig ti Kanal Panama idiay Wikimedia Commons
