Karayan Yangtze

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Nagsasabtan: 31°23′37″N 121°58′59″E / 31.39361°N 121.98306°E / 31.39361; 121.98306
Yangtze (Chang Jiang)
Karayan
Dusk on the Yangtze River.jpg
Sumipnget idiay Karayan Yangtze
Pagilian  Tsína
Dagiti estado Qinghai, Tibet, Yunnan, Sichuan, Chongqing, Hubei, Hunan, Jiangxi, Anhui, Jiangsu, Shanghai
Dagiti tributario
 - kanigid Yalong, Min, Tuo, Jialing, Han
 - kanawan Wu, Yuan, Zi, Xiang, Gan, Huangpu
Dagiti siudad Yibin, Luzhou, Chongqing, Wanzhou, Yichang, Jingzhou, Yueyang, Wuhan, Jiujiang, Anqing, Tongling, Wuhu, Nanjing, Zhenjiang, Nantong, Shanghai
Taudan Pantok ti Geladaindong
 - lokasion Kabanbantayan ti Tanggula, Qinghai
 - kangato 5,042 m (16,542 pié)
 - nagsasabtan 33°25′44″N 91°10′57″E / 33.42889°N 91.18250°E / 33.42889; 91.18250
Sabangan Daya a Baybay Tsina
 - lokasion Shanghai, ken Jiangsu
 - nagsasabtan 31°23′37″N 121°58′59″E / 31.39361°N 121.98306°E / 31.39361; 121.98306
Kaatiddog 6,300 km (3,915 mi) [1]
Labneng 1,808,500 km2 (698,266 kd mi) [2]
Panagayus
 - natimbengan 30,166 m3/s (1,065,302 ku pié/s) [3]
 - kaadu 110,000 m3/s (3,884,613 ku pié/s) [4][5]
 - kabassit 2,000 m3/s (70,629 ku pié/s)
Ti pagdalanan ti Karayan Yangtze idiay uneg ti Tsina
Karayan Yangtze
Insík a nagan
Tinawtawid nga Insík
Napalaka nga Insík
Literal a kayat a saoen Ti Atiddog a Karayan
Pagpilian a nagan nga Insík
Tinawtawid nga Insík
Napalaka nga Insík
Tibetano a nagan
Tibetano འབྲི་ཆུ་

Ti Karayan Yangtze, wenno Chang Jiang (Inggles play /ˈjæŋtsi/ wenno /ˈjɑːŋtsi/; Mandarin [tʂʰɑ̌ŋ tɕjɑ́ŋ]) ket isu ti kaatiddogan a karayan idiay Asia, ken ti maikatlo a kaatiddogan iti lubong. Daytoy ket agayus iti 6,418 kilometro (3,988 mi) manipud kadagiti glasier idiay Banak ti Qinghai-Tibet idiay Qinghai nga agpaday a bumallasiw ti abagatan alaud, tengnga ken dumaya a Tsina sakbay a maibusan idiay Baybay Daya a Tsina idiay Shanghai. Daytoy pay ket maysa kadagiti karayan babaen ti tomo ti panagayus iti lubong. Ti Yangtze ket agayus ti maysa a panglima a kalawa ti daga ti Republika dagiti Tattao iti Tsína (PRC) ken ti labneng ti karayanna ket pagtaengan dagiti maysa a pagkatlo ti populasion ti Tsina.[6]

No mairaman ti Karayan Duyaw, ti Yangtze ket isu ti kangrunaan a karayan iti pakasaritaan, kultura ken ekonomia ti Tsina. Ti nalames a Karayan Yangtze Delta ket agpatpataud ti ad-adu ngem 20% ti GDP ti Tsina. Ti Karayan Yangtze ket agay-ayus kadagiti nadumaduma a kita ti ekosistema ken kabukbukodanna pay a pagtaengan dagiti nadumaduma a endemiko ken dagiti nadangran a sebbanagan amairaman ti Insik a buaya ken ti esturion ti Yangtze. Para kadagiti rinibu a tawtawen, dagiti tattao ket inususarda ti karayan para iti danum, panagsibog, kinadalus, pagluganan, industria, panagmarka ti pagbeddengan ken gubat. Ti Penned ti Tallo a Baw-ang idiay Karayan Yangtze ket isu ti kadakkelan a hidro-elektriko nga estasion ti elektrisidad iti lubong.[7][8]

Dagiti napalabas a tawen, daytoy a karayan ket nakasagsagaba maipud kadagiti karugitan ti industria, dagiti nagayusan ti agrikultura, panaglan-ak, ken dagiti panakapukaw ti kalugnakan ken danaws, a dagitoy ket mangipakaro kadagiti natiempoan a panaglayos. Adda dagiti paset ti karayan a nasalakniban tattan a kas dagiti katutubo a reserba. Ti maysa bennat ti Yangtze nga agyayus ti daalem a karabukod idiay lumaud a Yunnan ket paset ti Tallo aParalelo a Karkarayan dagiti Nasalakniban a Lugar ti Yunnan, ti UNESCO a Tawid a Lugar ti Lubong.

Nagnagan[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti nagan a "Yangtze", a naipaletra pay iti "Yangtse" wenno "Yangzi", ket naala manipud tilokal a nagan para iti maysa a gay-at iti akin-babaa a Yangtze idiay asideg ti Yangzhou.

Ti "Yangzi" (nga Insik: 扬子; pinyin: Yángzǐ) ket isu idi ti nagan ti purok ken ti lugar ti maysa a taga-ugma a pagballasiwan ti balsa, ken ti "Jiang" (nga Insík: ; pinyin: Jiāng) ken maysa kadagiti Insika balikas para iti karayan.[9] Idi maiak-13 a siglo, ti nadayeg nga opisial ti Song a Dinastia, a ni Wen Tianxiang ket nangsurat ti maysa a daniw a natituluan iti Yangzi Jiang. Kalpasanna, dagiti Lumaud a Misionario ket nangngegda ti nagan ken inpakatda iti intero a karayan.

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Encyclopaedia Britannica: Karayan Yangtze http://www.britannica.com/eb/article-9110538/Yangtze-River
  2. ^ Zhang Zengxin; Tao Hui; Zhang Qiang; Zhang Jinchi; Forher, Nicola; Hörmann, Georg. "Nagdumaduma a busbos ti dam-eg idiay Labneng ti Karayan Yangtze, Tsina, ken mabalina mainaig kadagiti dakkel ti gatadna a panagipablaak". Stochastic Environmental Research and Risk Assessment (Springer Berlin/Heidelberg) 24 (5): 579–589.  |accessdate= masapul ti |url= (tulong)
  3. ^ "Dagiti Kangrunaan a Karayan". Dagiti Nailian a Kasasaad. China.org.cn. Naala idi 2010-07-27. 
  4. ^ https://probeinternational.org/three-gorges-probe/flood-types-yangtze-river Naala idi 2011-02-01
  5. ^ "Kinuna ti Tallo a Karabukob a ti Karayan Yangtze ket Nalabsanna ti Panagayusna idi 1998". Bloomberg Businessweek. 2010-07-20. Naala idi 2010-07-27. 
  6. ^ (Insik) [1] Naala idi2010-09-10
  7. ^ "Tallo a Karabukob a Penned, Tsina : Ladawan ti Aldaw". earthobservatory.nasa.gov. Naala idi 2009-11-03. 
  8. ^ Dagiti Sangalubongan a Karayan, bariweswes ti Tallo a Karabukob a Penned, Naala idi Agosto 3, 2009
  9. ^ (Insik)An Min, "夜晤扬子津" Yangzi Wanbao 2010-01-23

Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]

  • Carles, William Richard, "Ti Yangtse Chiang", Ti Heograpiko a Warnakan, Tom. 12, Blng. 3 (Sep., 1898), pp. 225–240; Inpablaak babaen ti: Blackwell Publishing para iti Kagimongan ti Naarian a Heograpiko (a kaduna ti Instituto dagiti Britaniko a Heograpo)
  • Danielson, Eric N. 2004. Nanjing ken ti Akin-baba a Yangzi, Manipud ti Napalabas ken Agdama, Ti Baro a Trilohia ti Karayan Yangzi, Tom. II. Singapore: Times Editions/Marshall Cavendish. ISBN# 981-232-598-0.
  • Danielson, Eric N. 2005. Ti Tallo a Karabukob ken Ti Akin-ngato a Yangzi, Manipud ti Napalabas ken Agdamat, Ti Baro a Trilohia ti Karayan Yangzi, Tom.. III. Singapore: Times Editions/Marshall Cavendish. ISBN# 981-232-599-9.
  • Grover, David H. 1992 Dagiti KOmersio a Barko ti Amerikano idiay Yangtze, 1920-1941. Wesport, Conn.: Praeger Publishers.
  • Van Slyke, Lyman P. 1988. Yangtze: katutubo, pakasaritaan, ken ti karayan. Ti Bassit a Libro ti Stanford . ISBN 0-201-08894-0
  • Winchester, Simon. 1996. Ti Karayan iti Tengnga ti Lubong: Ti angpangato a panagdaliasat idiay Yangtze ken Panagsubli iti Insik a Panwen, Holt, Henry & Company, 1996, hardcover, ISBN 0-8050-3888-4; trade paperback, Owl Publishing, 1997, ISBN 0-8050-5508-8; trade paperback, St. Martins, 2004, 432 pampanid, ISBN 0-312-42337-3

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti midia a mainaig ti Karayan Yangtze(Chang Jiang) idiay Wikimedia Commons
Palko ti Karayan Yangtze