Lagos

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Lagos
Sentro ti Siudad ken horisonte ti Lagos a maipakpakita manipud ti ngato
Sentro ti Siudad ken horisonte ti Lagos a maipakpakita manipud ti ngato
Wagayway iti Lagos
Wagayway
Opisial a selio iti Lagos
Selio
Parbo a (nag)nagan: Lasgidi[1][2]
Ti Lagos ket mabirukan idiay Nigeria
Lagos
Lagos
Ti Lagos a maipakpakita iti kaunegan ti Nigeria
Nagsasabtan: 6°27′11″N 3°23′45″E / 6.45306°N 3.39583°E / 6.45306; 3.39583Nagsasabtan: 6°27′11″N 3°23′45″E / 6.45306°N 3.39583°E / 6.45306; 3.39583
Pagilian  Nigeria
Estado Estado ti Lagos
LGA Isla ti Lagos
Nagruna adaga ti Lagos
Gobierno
 • Gobernador Babatunde Fashola (ACN)
Kalawa[3]
 • Urbano 999.6 km2 (385.9 kd mi)
Populasion (senso ti 2006, pangyuna)[4]
 • Siudad 7,937,932
 • Densidad 7,941/km2 (20,170/kd mi)
Sona ti oras WAT (UTC+1) (UTC+1)
HDI increase 0.720 (nangato)
HDI a ranggo Umuna (2011)
Website lagosstate.gov.ng

Ti Lagos (/ˈlɡɒs/ lay-gos)[5][6][7][8] ket maysa a puerto a siudad ken ti kaaduan ti populasion a siudad idiay Nigeria. Ti opisial a populasion ti Lagos ket naudi a nairehistro idi ti 7,937,932. Ti Lagos ket isu ti maikadua a kapardasan a dumakdakkel a siudad idiay Aprika ken ti maikapito a kapardasan iti lubong.[9] Ti Lagos ket dati idi a tinataengan babaen dagiti Awori a subgrupo dagiti Tattao a Yoruba. Babaen ti panangidaulo ti bukodda nga Olofin, dagiti Awori ket immalisda idiay maysa nga isla a tinawtawagan tattan a ti Iddo ken idi manen ti dakdakkel nga Isla ti Lagos. Idi maika-15 a siglo, dagiti Awori a pagtaengan ket rinaut babaen ti Benin nga IMperio kalpasan ti pannakiringgorda, ken ti isla ket nagbalin a kampo ti gubat ti Benin a tinawtawagan ti "Eko" babaen ni Oba Orhogba, ti Oba ti Benin iti dayta a panawen.[8][10]

Ti Lagos ket maysa a metropolitano a lugar a nagtaud kadagiti isla a naisina babaen dagiti waig, a kas ti Isla ti Lagos, a kumapkapet ti abagatan a laud a ngarab tifringing the Alog Lagos bayat a daytoy ket nasalakniban manipud ti Taaw Atlantiko babaen dagiti atiddog a pudgso ti darat a kas ti Bar Beach, a gumay-at daytoy ti sumurok a 100 km ti daya ken laud ti ngarab. Manipud idi ununana, ti Lagos ket nagpadakkel idiay laud ti nangruna a daga ti alog ken ti konorbasion, a mairaman ti Ikeja ken Agege, a tatan ket makaabot ti adadu ngem 40 km ti amianan a laud ti Isla ti Lagos. ADda dagiti suburbo ket mairaman ti Ikorodu, Epe ken Badagry, ken adda pay dagiti adu a lokal a konsilo ti napartuat, a mangited ti dagup dagiti lokal a gobierno ti Lagos iti 57.

Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti Lagos ket maysa a a kampo ti pannakigubatan para kadagiti kameng ti Benin nga Imperio, a tinawtawaganda ti Eko.[7][8] Ti Yoruba ket agus-usar pay laeng ita ti kastoy a nagan ti Eko a mangibaga ti Lagos. Ti Lagos, a kayatna asaoen ket ti "dandanaw", ket maysa idi a nagan a naited para iti pagtaengan babaen dagiti Portuges. Ti agdama nga aldaw nga estado ti Lagos ket adda ti nangato a porsiento dagiti Awori, a napan iti daytoy a lugar manipud idiay Isheri idiay igid ti karayan Ogun. Iti amin a pakasaritaan, daytoy ket pagtaengan ti maysa a nakiginnubgubatanga etniko a grupo a nagtaeng ti daytoy a lugar. Idi nasap a panakataengna, daytoy ket nakakitkita pay dagiti paset ti panawen a panagturay babaen ti Pagarian ti Benin.[11]

Ti Portuges nga eksplorador a ni Rui de Sequeira ket binisitana ti lugar idi 1472, a nangnagan ti lugar a nagpalikmut ti siudad ti Lago de Curamo; a daytoy nga agdama a nagan ket Portuges para iti "danaw". Ti maysa pay a panagipalplawag ket ti Lagos ket nainaganan idi para ti Lagos, Portugal - ti maritimo nga ili nga, iti dayta apanawen, ti kangrunaan idi a sentro ti Portuges a panagbanbaniaga kadagiti aplaya ti Aprika, ken ti naganna ket naala manipud ti Latin a balikas ti Lacobriga.

Ti Lagos ket pormal idi nga inkapet ti Britaniko a Kolonia ti Lagos idi 1861. Daytoy ket adda ti dua a nagbanagan ti pnakarebba ti aadipen a komersio ken ti pannakabangon ti Britaniko a panagtengngel kadagiti silag ken dadduma pay a negosio.[12] Ti tidda ti moderno nga aldaw a Nigeria ket naagaw idi 1887, ken idi ti Kolonia ken Protektorado ti Nigeria ket nabangon idi 1914, ti Lagos ket nairangarang nga isu ti kapitoliona, a nagtultuloy a kastoy kalpasan ti panakawaya ti pagilian manipud ti Britania idi 1960. Nairamraman amin nga immay manipud ti amin a lugar ti Nigeria ken dagiti dadduma pay a pagilian ti Laud nga Aprika ket dagiti nagsubsubli a dati a tagabo a naamammoan a kas dagiti Kreol, a naggapu manipud idiay Freetown, Sierra Leone, Brasil ken ti Laud nga Indio a npan idiay Lagos. Dagiti Kreol ket nagparparawad ti pannkapabaro ti Lagos ken dagiti pannakaammoda ti Portuges nga arkitektura ket makitkita pay laeng kadagiti arkitektura idiay Isla ti Lagos.[8]

Ti Lagos ket nakasanay ti napardas a panagdakkel kadagiti tawtawtawen ti 1960 ken tawtawen ti 1970 a kas nagbanagan ti ekonomiko a panagrang-ay ti Nigeria sakbay ti Sibil a Gubat ti Nigeria. Ti Lagos ket isu idi ti kapitolio ti Nigeria manipud idi 1914 aginggana idi 1991.[13] Ti siudad ket naikkat ti kasasaadna idi ti Teritorio ti Pederal a Kapitolio ket nabangon para iti panggep a panangipatakder ti siudad ti Abuja. Idi 14 Nobiembre 1991, ti Presidensia ken dagiti dadduma pay a pamay-an ti pederal a gobierno ket immalisda idiay baro a kapitolio ti siudad ti Abuja.[13]

Dagiti paamo ken dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ "Maika-18 a Nalilian a Rambakan ti Ay-ayam: Ti Lagos ket nagipakpakita ti Logo, maskot ken sapot ti pagsaadan". Premium Times (Abuja, Nigera). 18 Hunio 2012. Naala idi 2 Oktubre 2012. 
  2. ^ "Eko 2012: Panagibangon Pabrika babaen ti Ayayam, Articles". ThisDay (Lagos, Nigeria). 22 Agosto 2012. Naala idi 2 Oktubre 2012. 
  3. ^ Ti Summing ti 16 a panakaaramid ti Metropolitano a Lagos ti LGA (Agege, Ajeromi-Ifelodun, Alimosho, Amuwo-Odofin, Apapa, Eti-Osa, Ifako-Ijaiye, Ikeja, Kosofe, Isla ti Lagos, Nagruna a daga ti Lagos, Mushin, Ojo, Oshodi-Isolo, Shomolu, Surulere) segun ti:
    TiNigeria a Kongreso. "Dagiti administratibo nga agpang - Estado ti Lagos". Naala idi 29 Hunio 2007. 
  4. ^ Ti Summing ti 16 a panakaaramid ti Metropolitano a Lagos ti LGA (Agege, Ajeromi-Ifelodun, Alimosho, Amuwo-Odofin, Apapa, Eti-Osa, Ifako-Ijaiye, Ikeja, Kosofe, Isla ti Lagos, Nagruna a daga ti Lagos, Mushin, Ojo, Oshodi-Isolo, Shomolu, Surulere) as per:
    "Senso ti Populasion ti 2006". Nailian nga Opisina dagiti Estadistika ti Nigeria. Mayo 2007. Naala idi 14 Septiembre 2010. 
  5. ^ Lagos (Dictionary.com Unabridged nga ed.), Random House, Inc., naala idi 29 Oktubre 2010 
  6. ^ Room, Adrian (2007). Ti pannakabalikas dagiti nagan ti lugar: ti sangalubongan a diksionario. McFarland. p. 108. ISBN 0-7864-2941-0. 
  7. ^ a b Olupọna, Jacob Obafẹmi Kẹhinde; Rey, Terry (2008). Òrìşà a panagraen a kas relihion ti lubong: ti globalisasion ti relihioso a kultura ti Yorùbá. Unibersidad ti Wisconsin a Pagmalditan. p. 132. ISBN 0-299-22460-0. 
  8. ^ a b c d Williams, Lizzie (2008). Nigeria: Ti Bradt a Pangsurotan ti Panagbaniaga. Bradt a Pangsurotan ti Panagbaniaga. p. 110. ISBN 1-84162-239-7. 
  9. ^ Dagiti kapardasan a dumakdakkel a siudad ken urbano a luglugar iti lubong manipud idi 2006 aginggana idi 2020, babaen ti CityMayors.com
  10. ^ Smith, Robert Sydney (1988). Dagiti Pagarian ti Yoruba (3 nga ed.). Unibersidad ti Wisconsin a Pagmalditan. p. 73. ISBN 0-299-11604-2. 
  11. ^ "Ti Taudan ti Eko (Lagos)". Edo Nation. Naala idi 2 Hunio 2010. 
  12. ^ "Lagos, Nigeria - omite ti Kabsata Siudad ti Atlanta". Atlanta, Georgia, E.U.: Opisial a Sapot ti Pagsaadan para iti Siudad ti Atlanta. Naala idi 18 Septiembre 2010. 
  13. ^ a b "2008 a Konperensia ti Amina Panagsukimat ti Midia ti Aprika" (PPT). Pan African Media Research Organisation. p. 8. Naala idi 4 Abril 2012. 

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti midia a mainaig ti Lagos idiay Wikimedia Commons

Gobierno