Meka

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Meka
مكة المكرمة
Siudad ti Makkah
Makkat Al Mukarramah
Ti Masjid al-Haram ken ti sentro ti Meka
Ti Masjid al-Haram ken ti sentro ti Meka
Parbo a (nag)nagan: ti balay ti Dios
Pasasao: Ti Kasantuan a lugar iti Islam
Ti Meka ket mabirukan idiay Saudi Arabia
Meka
Meka
Lokasion ti Meka
Nagsasabtan: 21°25′0″N 39°49′0″E / 21.41667°N 39.81667°E / 21.41667; 39.81667Nagsasabtan: 21°25′0″N 39°49′0″E / 21.41667°N 39.81667°E / 21.41667; 39.81667
Pagilian Flag of Saudi Arabia.svg Saudi Arabia
Probinsia Probinsia ti Makkah
Nabangon Di ammo, ngem mabalin nga idi Umuna a siglo BCE. (Babaen ti Islamiko a tawidan nga binabangon babaen ti Ibrahim +2,000 BCE)
Gobierno
 • Mayor Osama Al-Bar
 • Gobernador ti probinsia Khalid al Faisal
Kalawa[1]
 • Urbano 850 km2 (330 kd mi)
 • Metro 1,200 km2 (500 kd mi)
Populasion (2012)[masapul a dakamaten]
 • Siudad 2,000,000
 • Densidad 4,200/km2 (2,625/kd mi)
 • Urbano 2,353,912
 • Metro 2,900,000
  Karkulo ti munisipalidad ti Meka
Sona ti oras AST (UTC+3)
 • Kalgaw (DST) AST (UTC+3)
Kodigo ti Koreo (5 a numero)
Kodigo ti lugar +966-2
Website Munisipalidad ti Meka

Ti Meka[2] (play /ˈmɛkə/; Arabiko: مكة‎, Makkah, pannakabalikas [ˈmækkæ]) ket maysa a siudad idiay Hejaz ken ti kapitolio ti probinsia ti Makkah idiay Saudi Arabia. Ti siudad ket mabirukan idiay 70 km (43 mi) idiay kaunegan ti Jeddah iti akikid a ginget iti kangato a 277 m (909 ft) ti lessaad ti baybay. Ti populasionna idi 2012 ket 2 a riwriw, ngem dagiti agbisbisita ket adadu a pagkatluenna dagiti bilang ti tunggal maysa a tawen iti las-ud ti Hajj a paset ti panawen a natengtengngel iti maika-sangapulo ket dua a lunara nulan ti Muslim ti Dhu al-Hijjah.

Nga isu ti pannakaipasngayan a lugar ni Mahoma ken ti lugar a nakaisuratan ti Koran,[3][4] Ti Meka ket naipanpanunotan a kas ti kasantuan a siudad iti relihion ti Islam[5] ken maysa a peregrino a naamammoan a kas ti Hajj ket obligatorio para kadagiti amin a makabael a Muslim. Ti Hijaz ket nabayagen nga inturayan dagiti kaputotan ni Mahoma, dagiti sharif, a nawaya nga agturturay wenno basalo kadagiti dakdakkel nga imperio. Daytoy ket sinagepsep ti Saudi Arabia idi 1925. Iti moderno a panawenna, ti Meka ket nakakitkita ti adu a panagpadakkel iti kadakkel ken inprastektura. Gapu ti daytoy, ti Meka ket nakapukaw kadagiti adu a rinibu nga aagtwena pasdek ken dagiti arkeolohiko a sitio.[6] Tatta nga ladaw, adda dagiti agarup a 15 a riwriw a Muslims a mangbisbisita ti Meka, a mairaman dagiti adu a riwriw ti las-ud ti bassit nga aldaw ti Hajj.[7] A kas ti nagbanagan, ti Meka ket nagbalinen a maysa kadagiti kaaduan akommopolitano ken dibersio a siudad iti Muslim a lubong,[8] urayno dagiti saan a Muslim ket agtultuloyda amaiparit a sunrek ti siudad.[9][10]

Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti taga-ugma wenno nasapa a nagan para iti lugar ti Meka ket Bakkah (a naisurat pay iti Baca, Baka, Bakah, Bakka, Becca, Bekka, kdpy.).[11][12][13] Ti Pagsasao nga Arabiko a balikas, ti bukodna nga etimolohia, a kasla iti Meka, ket saan a nalawag.[14] Daytoy ket nawatiwat a namatmatian a sinonimo para iti Meka, daytoy ket naibagbaga a naisangsangayan a ti nasapa a nagan ti ginget a mabirukan idiay, bayat a dagiti Muslim nga eskolar ket sapasapda nga agususar a mangibaga ti sagrado a lugar ti siudad nga asideg a nakapalikmut ken mairaman ti Kaaba.[15][16]

Ti porma a Bakkah ket inus-usar para iti nagan ti Meka idiay Koran iti 3:96, bayat a ti porma a meka ket inus-usar iti 48:24.[14][17] Iti abagatan nga Arabiko, ti pagsasao nga inus-usar idiay akin-abagatan a paset ti Arabiano a Peninsula iti panawen ni Mahoma, ti b ken m ket mabalin dagiti nga agsinnukat.[17] Dagiti dadduma pay a nagibasaran ti Meka iti Koran (6:92, 42:5) cket tinawtawagan ti Umm al-Qura, a kayatna a saoen ket "ina ti amin a pagtaengan."[17]

Ti sabali pay a nagan ti Meka, wenno ti kaatapan ken banbantay a a nangpalikmut ti daytoy, segun ti Arabo ken Islamiko a tawidan, ket Faran wenno Pharan, a mangibagbaga ti Desierto ti Paran a naibaga idiay Daan Testamento.[18] Ti Arabo ken Islamiko a tawidan ket agtengtengngel a ti kaatapan ti Paran, iti nawatiwat a panagsasao, ket ti Hijaz ken ti lugar a nagtaengan ni Ishmael idi ket ti Meka.[18] Ni Yaqut al-Hamawi, ti maika-12 a siglo a Siriano a heograpo, ket insuratna a ti Faran ken "ti naipaarabo a balikas ti Hebreo. Maysa kadagiti nagan ti Meka a naibaga iti Torah."[19] Adda ti maysa a Tal Faran ("Turod ti Faran") idiay ruar nga igid ti Meka.[19]

Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Munisipalidad ti Meka
  2. ^ Sagpaminsan a, Makkah wenno Bakkah.
  3. ^ Naipakasaritaan a pateg ti Koran ken ti Ḥadith A.M. Khan
  4. ^ Ti Nasken a maammoan ti Amin a maipanggep ti Koran Ahmed Al-Laithy
  5. ^ Nasr, Seyyed. Mecca, Ti Nasantuan, Medina, Ti Naraniag: Dagiti Kasantuan a Siudad ti Islam. Apertura. 2005
  6. ^ Taylor, Jerome (2011-09-24). "Meka para kadagiti Nabaknang: Ti kasantuan a lugar ti Islam ket 'agbalinen a Vegas'". The Independent (Londres). 
  7. ^ Ti Saudi a torre: Ti Meka a maigiddiat ti Las Vegas: Nataytauag, nasansantuan ken nadaydayeg (gangani) iti aniaman a lugar, The Economist, napetsaan idi Hunio 24 2010, Cairo.
  8. ^ Fattah, Hassan M.Dagiti Islamiko a Peregrino ket Mangiyegdad ti Kosmopolitano nga Angin iti Saan a Maipada a Siudad, New York Times. Enero20, 2005.
  9. ^ Biddut ti dakamat: Imbalido nga etiketa ti <ref> ; awan ti testo a naited para kadagiti ref a nanaganan peters_206
  10. ^ Esposito, John L. (2011). Ti Nasken a Maamoan ti sinoman a maipanggep ti Islam. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. p. 25. "Ti Meka, a kasla ti Medina, ket Narikpan kadagiti saan a Muslim" 
  11. ^ Barbara Ann Kipfer (2000). Ensiklopediko a diksionario ti arkeolohia (Illustrated ed.). Springer. p. 342. ISBN 0-306-46158-7, 9780306461583 Kitaen ti |isbn= pateg (tulong). 
  12. ^ Cyril Glassé ken Huston Smith (2003). Ti baro nga ensiklopedia ti Islam (Nabaliwan, nailustrado ed.). Rowman Altamira. p. 302. ISBN 0-7591-0190-6, 9780759101906 Kitaen ti |isbn= pateg (tulong). 
  13. ^ William E. Phipps (1999). Mahoma ken Hesus: ti panangipada dagiti propeta ken dagiti insursuroda (Nailustrado ed.). Continuum International Publishing Group. p. 85. ISBN 0-8264-1207-6, 9780826412072 Kitaen ti |isbn= pateg (tulong). 
  14. ^ a b Kees Versteegh (2008). C. H. M. Versteegh ken Kees Versteegh, ed. Ensiklopedia ti pagsasao nga Arabiko ken linguistiko, Tomo 4 (Nailustrado ed.). Brill. p. 513. ISBN 90-04-14476-5, 9789004144767 Kitaen ti |isbn= pateg (tulong). 
  15. ^ Daniel C. Peterson (2007). Mahoma, propeta ti Dios. Wm. B. Eerdmans Publishing. pp. 22–25. ISBN 0-8028-0754-2, 9780802807540 Kitaen ti |isbn= pateg (tulong). 
  16. ^ Sher Ali Maulawi, Mirza Tahir, Ahmad Hadhrat (2004). Ti Nasantuan a Koran nga adda ti Panakaipatarus. Islam Internasional. p. 753. ISBN 1-85372-779-2, 9781853727795 Kitaen ti |isbn= pateg (tulong). 
  17. ^ a b c Philip Khûri Hitti (1973). Dagiti kapitolio a siudad ti Arabo nga Islam (Nailustrado ed.). Unibersidad ti Minnesota a Pagmalditan. p. 6. ISBN 0-8166-0663-3, 9780816606634 Kitaen ti |isbn= pateg (tulong). 
  18. ^ a b Sir Sayyid Aḥmad Khān (1870). Ti serie dagiti salaysay ti biag ni Mahoma: ken dagiti suheto a simmarsaruno. Londres: Trübner & co. pp. 74–76. 
  19. ^ a b Reuven Firestone (1990). Dagiti panagbanbanniaga ti nasantuan a dagdaga: ti ebolusion ti sarsarita ti Abraham-Ishmael iti Islamiko a panakaawat ti testo. SUNY Press. pp. 65, 205. ISBN 0-7914-0331-9, 9780791403310 Kitaen ti |isbn= pateg (tulong). 

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti midia a mainaig ti Meka idiay Wikimedia Commons