Jump to content

Danaw Laach

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Danaw Laach
Buya iti kaldera ti bulkan
Ti Danaw Laach ket mabirukan idiay Renania-Palatinado
Danaw Laach
Danaw Laach
Lokasion iti Alemania
Ti Danaw Laach ket mabirukan idiay Alemania
Danaw Laach
Danaw Laach
Danaw Laach (Alemania)
LokasionAhrweiler, Renania-Palatinado
Nagsasabtan50°24′45″N 07°16′12″E / 50.41250°N 7.27000°E / 50.41250; 7.27000Nagsasabtan: 50°24′45″N 07°16′12″E / 50.41250°N 7.27000°E / 50.41250; 7.27000
KitaBulkaniko a kaldera a danaw
Kangrunaan a sumrekanAwan
Kangrunaan a rummuaranFulbert-Stollen (kanal)
Pagpagilian ti labnengAlemania
Kadakkelan a kaatiddog1.964 km (1.220 mi)
Kadakkelan a kaakaba1.186 km (0.737 mi)
Kalawa ti rabaw3.31 km2 (1.28 sq mi)
Agpakatengnga a kaadalem31 m (102 ft)
Kaadaleman51 m (167 ft)
Tomo ti danum1.03 km3 (0.25 cu mi)
Kaatiddog ti aplaya17.3 km (4.5 mi)
Kangato ti rabaw275 m (902 ft)
Is-islaNone
1 Ti kaatiddog ti aplaya ket saan a nasayaat a panagrukod.

Ti Danaw Laach, makunkuna a Laacher See iti Aleman (Panangibalikas nga Aleman: [ˈlaːxɐ ˈzeː]), ket ti maysa a bulkaniko a kaldera a danaw iti diametro iti 2 km (1.2 mi) iidiay Renania-Palatinado, Alemania, iti agarup a 24 km (15 mi) iti amianan a laud ti Koblenz, 37 km (23 mi) iti abagatan ti Bonn, ken 8 km (5.0 mi) iti laud ti Andernach. Daytoy ket mabirukan iti kabambantayan ti Eifel, ken parte daytoy ti Daya a bulbulkan ti Eifel iti kaunegan ti dakdakkel a Bulkaniko nga Eifel. Nabukel ti danaw babaen ti maysa a Pliniano a panagbettak kadagiti agarup a 13,000 a tawen iti kasakbayan ti agdama iti maysa nga Volcanic Explosivity Index (VEI) iti 6, a kas iti kapada a kapigsa ti panagbettak ti Bantay Pinatubo idi 1991.[1][2][3][4][5] Ti maobserbar a bulkaniko a lumlumpias a kas dagiti mofetta iti akin-abagatan daya nga aplaya ti danaw ket dagiti senias ti mabalin nga aktibo a bulkanismo.

Deskripsion[urnosen | urnosen ti taudan]

Immitlog ti sukog ti danaw ken napalikmutan kadagiti nangato a bangkag. Naminmina ti lava kadagiti nagiling a bato manipud iti panawen ti Romano aginggana iti pannakaiyuna dagiti giling a landok para iti panaggiling ti bukbukel.[6]

Iti akinlaud a bangir ket mabirukan ti Benediktino ti Abadia ti Santa Maria Laach (Abbatia Lacensis), a napundar idi 1093 babaen ni Henry II ti Laach iti Kamara ti Luksemburgo, umuna a Konde ti Palatino ti Rin, a nagtagikua iti kastilio a kasumbangir ti manasterio iti ngato ti akindaya nga aplaya ti danaw.

Awan ti masna a rummuaran ti danaw ngem maatianan babaen ti maysa nga nakali nga abut sakbay idi 1170 ken namin-ano idin a naaramid. Naipanagan daytoy ken ni Fulbert, ti abado ti monasterio manipud idi 1152–1177, a naipammatian a nangbangon iti daytoy.

Ti panagbettak[urnosen | urnosen ti taudan]

Maitugotan ti bulkanismo idiay Alemania kadagiti napalabas a riwriw a tawen, a mainaig iti panagdur-as iti European Cenozoic Rift System, a gapuanan babaen ti panagdungpar dagiti tektoniko a plata ti Aprika ken Eurasia, ngem daytoy ket naikonsentrado kadagiti panagbursua a mainaig iti panagkarka ken panagyaon iti yelo iti las-ud ti panagalsa ken panaganud ti glasier.

Ti immuna apanagbettak ti Danaw Laach, a napasamak iti naladaw a panagsusulbod wenno nasapa a kalgaw idi agarup a 11,000 BC, ket nagdalupninas kadagiti kayo iti kaadayo nga uppat a kilometro. Nanglukat ti magma iti maysa a dalan iti rabaw a nagbettak iti agartup a sangapulo nga oras, a nagasok a mabalin nga umabot iti kangato nga 35 a kilometro. Nagtultuloy ti aktibidad kadagiti sumagmamano a lawas wenno bulan, a nagpataud kadagiti piroklastiko nga anud a nangabbong kadagiti tanap iti sangapulo a kilometro iti kaadayo iti napikket a tephra. Iti asideg ti abut ti bulkan, nakaabut dagiti deposito iti sumurok a limapulo a metro iti kapuskol, ken iti pay lima a kilometro iti kaadayo, agpuskolda pay iti sangapulo a metro. Amin dagiti mula ken ayup iti agarup a kaadayo iti innem a kilometro iti amianan a daya ken sangapulo ket uppat a kilometro iti abagatan a daya ket mabalin a napunas.[7] Nakarkulo ti napabettak a magma iti 6 km3 (1.4 cu mi),[8] a nagpataud iti agarup a 16 km3 (3.8 cu mi) iti tephra.[9] This 'huge' a Pliniano a panagbettak ken gapu ti isuna daytoy ket addaan iti maysa nga Volcanic Explosivity Index (VEI) iti 6.

Dagiti deposito ti tephra manipud ti panagbettak ket nangdadael iti Rin, ket nagpartuat daytoy iti 140 km2 (50 sq mi) a danaw. Idi nadadael ti penned, nalayus oto babana, ken nangibati daytoy kadagiti deposito iti kaadayo a kas idiay Bonn.[8] Nairaman ti panagbettak iti maysa a kalawa iti 300,000 kuadrado kilometro, a sumakop iti tengnga a Pransia aginggana iti akin-amianan nga Italia ken manipud iti akin-abagatan a Suesia aginggana iti Polonia, a mangaramid daytoy iti maysa a nasayaat a ramit para iti kronolohiko a pananginaig kadagiti arkeolohiko ken paleoenbironmento a tuon iti ballasiw ti lugar.[10]

Panorama ti Danaw Laach
Topograpiko a mapa ti lawlaw ti Danaw Laach
Mapa dagiti rehion ti lawlaw ti Danaw Laach

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Oppenheimer, Clive (2011). Eruptions that Shook the World. Cambridge University Press. pp. 216–217. ISBN 978-0-521-64112-8.
  2. ^ de Klerk, Pim; et al. (2008). "Environmental impact of the Laacher See eruption at a large distance from the volcano: Integrated palaeoecological studies from Vorpommern (NE Germany)". Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology. 270 (1–2): 196–214. Bibcode:2008PPP...270..196D. doi:10.1016/j.palaeo.2008.09.013.
  3. ^ Bogaard, Paul van den (1995). "40Ar/39Ar ages of sanidine phenocrysts from Laacher See Tephra (12,900 yr BP): Chronostratigraphic and petrological significance". Earth and Planetary Science Letters. 133 (1–2): 163–174. Bibcode:1995E&PSL.133..163V. doi:10.1016/0012-821X(95)00066-L.
  4. ^ "Geo-Education and Geopark Implementation in the Vulkaneifel European Geopark/Vulkanland Eifel National Geopark". The Geological Society of America. 2011. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 13 Enero 2019. Naala idi 8 Enero 2013.
  5. ^ Reinig, Frederick; Wacker, Lukas; Jöris, Olaf; Oppenheimer, Clive; Guidobaldi, Giulia; Nievergelt, Daniel; et al. (30 Hunio 2021). "Precise date for the Laacher See eruption synchronizes the Younger Dryas". Nature (iti Ingles). 595 (7865): 66–69. Bibcode:2021Natur.595...66R. doi:10.1038/S41586-021-03608-X. ISSN 1476-4687. Wikidata Q107389873. [Measurements] firmly date the [Laacher See eruption] to 13,006 ± 9 calibrated years before present (BP; taken as AD 1950), which is more than a century earlier than previously accepted.
  6. ^ Hull, Edward (1892). Volcanoes: Past and Present (2010 nga ed.). Echo Library. pp. 73–74. ISBN 9781406868180. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 28 Abril 2022. Naala idi 2 Disiembre 2021.
  7. ^ Oppenheimer, pp. 216–218
  8. ^ a b Schmincke, Hans-Ulrich; Park, Cornelia; Harms, Eduard (1999). "Evolution and environmental impacts of the eruption of Laacher See Volcano (Germany) 12,900 a BP". Quaternary International. 61 (1): 61–72. Bibcode:1999QuInt..61...61S. doi:10.1016/S1040-6182(99)00017-8.
  9. ^ P.v.d. Bogaard, H.-U. Schmincke, A. Freundt and C. Park (1989). Evolution of Complex Plinian Eruptions: the Late Quarternary (sic) Laacher See Case History Naiyarkibo 19 Hulio 2011 iti Wayback Machine, "Thera and the Aegean World III", Volume Two: "Earth Sciences", Proceedings of the Third International Congress, Santorini, Greece, 3–9 September 1989. pp. 463–485.
  10. ^ Oppenheimer, p. 218.

Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]