Dialekto a Laki

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Laki
Lekî
لەکی
Patubo itiIran
RehionSentral a Zagros
EtnisidadTattao a Lak
Patubo a mangisasao
1 a riwriw (2000)[1]
Kodkodigo ti pagsasao
ISO 639-3lki
Glottologlaki1244[2]
Linguaesperio58-AAC-aac

Ti Laki[3](لەکی; Lekî) ket naikeddeng a dialekto ti Akin-abagatan a Kurdo.[4][5][6][7] Ti leksikal a pannakaipada iti Khorramabadi Luristani ket 78%, iti Persiano nga Irani ket 70%, ken iti Akin-amianan a Luri ket 69%.[1]

Ti Laki ket agdama a naisasao[8] kadagiti lugar ti abagatan ti Hamadân ken mairaman dagiti ili ti Nahawand, Tuisirkân, Nurâbâd, Ilâm, Gilân, ken Pahla (Pehle), ken dagiti pay away kadagiti distrito ti Horru, Selasela, Silâkhur, ken ti akin-amianan nga Alishtar idiay akinlaud nga Iran. Adda pay dagiti nangruna a kolonia ti Laki a naiwarwaras manipud iti Khurâsân aginggana idiay Baybay Mediteraneo. Adda pay dagiti bassit a grupo dagiti agsasao iti Laki a mabirukan idiay Azerbaijan, ti banbantay ti Alburz, ti rehion ti aplaya ti Kaspio, ti enclave ti Khurasani (iti kaadayo a kas idiay Birjand), ti kabanbantayan a daga a pagbaetan ti Qum ken Kâshân, ken ti rehion a pagbaetan ti Adiyaman ken ti karayan Ceyhan idiay adayo nga akinlaud a Kurdistan iti Anatolia. Adu pay dagiti tribu ti Kurdo nga agnagan iti Lak a makasao kadagiti sabali a dialekto ti Kurdo (wenno agraman kadagiti sabali a pagsasao) ken mabirukanda manipud iti Adana aginggana idiay sentral nga Anatolia iti Turkia, idiay Daghistân iti Kaukaso ti Rusia, ken manipud idiay Ahar aginggana kadagiti suburbio ti Teheran iti Iran.

Ti sintasis ken bokabulario ti Laki ket nakaron a nabaliwan babaen ti Luri, ken sanga met daytoy iti Baro a Persiano, ti pagsasao nga Abagatanm a laud nga Iraniko. Ti sistema a batayan a gramatiko ken berbo ti Laki, kasla amin dagiti sabali a dialekto ti Kurdo, ket nalawag nga Amianan a laud nga Iraniko. Daytoy a pannakaikabagian ket kaaduan pay a pasingkedan babaen dagiti tidda iti Laki iti gramatiko a kapada ti Kurdo, ti ergatibo a pannakaaramid. Isu a ti pagsasao a Laki ket pundamental a sabali manipud iti Luri, ken kapada iti Kurdo.

Ti Laki ken Taga-ugma a Persiano[urnosen | urnosen ti taudan]

Taga-ugma a Persiano Persiano Ilokano Laki Farsi
ina mādar
ima datayo ima
awa isu(na), daydiay aœa ān
baw ama bawa pedar
hyat idi ti hanî[9] zamni ke
hvar init hœar xorshid
aδa iti dayta a panawen asa ān zaman
tauhmā bukel tûîm toxm
brātā kabsat a lalaki berā barādar
ah ket hast,budan
Jani babai žan zan
Xvasura pamilia ti asawa hasûira xānevadeh hamsar
Asrav lua asr ashk
Varaza alingo verāz gorāz
zān ammo zān dān
zamā nobio zœmā dāmād
varkā karnero, urbon vark bare
māung bulan māŋ māh
āsen landok āsen āhan
berz katayag barz boland
tāu pudot tāu garmā

Panangiyasping iti Laki ken dagiti sabali a karuay ti Kurdo[urnosen | urnosen ti taudan]

Feyli Kelhuri Sentral a Kurdo Akin-amianan a Kurdo Laki Hawrami Ilokano
wehar wehar behar, wehar behar, bihar wehar, vihar wehar panagsusulbod, primabera
tawsan tawsan hawîn, tawsan havîn tawsan hamîn kalgaw
payîz payîz payîz pahîz, payîz payîz payîz panagrururos, otonio
waran waran baran, werişt baran varan, waran, veşt waran, weşt tudo
çaw çaw çaw çav çem çem mata
dut dut kiç keç, dot dit, afiret kinaçê ubing a babai
kurr kurr kurr kurr kurr kurr ubing a lalaki
gurdalle gurdalle gurçîle gurçik gurdalle wellk biel
rêwêar rêwêar rêbwar rêbwar, rêwî rêvêar rawyar gamgamit
minall minall minall, mindall zarok ayîl zarolle ubing
xwem xwem xom ez bi xwe wijim wêm siak
minîş minîş minîş ez jî / min jî minîş minîç siak pay
keftin keftin kewtin ketin ketin kewtey matnag
xistin xistin hawêştin avêtin aîtin, aîştin - ipalladaw
(mi) hatim (mi) hatim (min) hatim ez hatim (mi) hetim - immay
(mi) xwem/xwerim (mi) xwem/dixwim (min) exwem/dexom ez dixwim (mi) merim/mexwim min meweru mangan
(mi) nan xwardim (mi) nan xwardim (min) nanim xward min nan xuard (mi) nanim hward - nangan
(mi) nan xwem (mi) nan xwem (min) nan dexwim ez nanê di xwum (mi) nane merim/mexwim - mangmangan
(mi) nan xwardisim (mi) na xwardêam (min) nanim dexward min nan di xuard (mi) nanme mehward - nangnangan
(mi) hatime (mi) hatime (min) hatûme ez hatime (mi) hetime - immayda
(mi) hatoîm (mi) hatoîm (min) hatibûm ez hatibûm (mi) hetoîm - immay isuna

Dagiti maris iti Laki[urnosen | urnosen ti taudan]

Laki Zaza Akin-amianan a Kurdo Tengnga a Kurdo Ilokano
ispê, çermê sipî sipî spî puraw
reş, sê sîya reş reş nangisit
kaû kiho, kewe şîn şîn, kewe asul
sor sûr sor sûr nalabbasit, nalabbaga
suz sewz, kesk, kewe kesk sewz berde
hoîl, qehveyî qehweyî qehweyî qaweyî kayumanggi
xakî-bur gewr, bor gewr bor kolor dapo
zerd zerd zer zerd duyaw

Kalendario iti Laki[urnosen | urnosen ti taudan]

Mangê lekî
  pence
  mêrêan
  gakûr
  agranî
  mirdar
  male jêr
  male jêr domaêne
  tül tekin
  mange sêe
  niwrûj
  xake lêe
  mang êd

Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ a b Laki iti Ethnologue (Maika nga ed., 2015)
  2. ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Laki". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
  3. ^ Laki - Kurdish Academy of language
  4. ^ Windfuhr, G. (2009). The Iranian Languages, Routledge, p. 587
  5. ^ Rüdiger Schmitt: Die iranischen Sprachen in Gegenwart und Geschichte. Wiesbaden (Reichert) 2000.
  6. ^ Rüdiger Schmitt (Hg.): Compendium Linguarum Iranicarum. Wiesbaden (Reichert) 1989.
  7. ^ V. Minorsky, "Lak", Encyclopaedia of Islam.
  8. ^ [1]
  9. ^ Sabali, ti "hani» iti kaibuksilan ti Laki ken Lury ket "natalna".

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]