ISO 639-3

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Biruken ti pagsasao
Ikabil ti kodigo ti ISO 639-3 tapno makita ti maitunos nga artikulo.

Dagiti ISO 639-3:2007, a kodigo a pannakabagi dagiti nagan iti pagsasao — Paset 3: Alpha-3 a kodigo para iti nalawa a panagsakop dagiti pagsasao, ket maysa nga internasional a pagalagadan para kadagiti kodigo ti pagsasao iti ISO 639 a serie. Ti pagalagadan ket agipalawag dagiti tallo a letra a kodigo para iti panaginaganan dagiti pagsassaos. Ipaatiddogna dagiti ISO 639-2 nga alpha-3 a kodigo nga adda ti panggep a mangsakop kadagiti amin nga amammo a masna a pagsasao. Ti pagalagadan ket naipablaak idi babaen ti ISO idi 2007-02-05.[1]

Naipanggep a panag-usar daytoy kadagiti nalawa sakop dagiti maiyatanupket ti nalawa, a naipangpangruna dagiti sistema ti kompiuter nga adu dagiti pagsasao a nasken a masuportaran. Pakabaelanna daytoy ti mabalin a kompleto a panaka-enumerasion kadagiti pagsasao, a mairaman dagiti sibibiag ken awanen, a taga-ugma ken naaramid, nangruna ken bassit, naisurat ken di-nasuratan.[1] Nupay kasta, saan nga agiraman kadagiti naaramid manen a pagsasao a kas ti Proto-Indo-Europeano.[2]

Nalatak nga agasmang daytoy ti ISO 639-1 ken dagiti agmaymaysa a pagsasao iti ISO 639-2. ISO 639-1 ken ISO 639-2 a pakipatengngaan ti isip kadagti kangrunaan a pagsasao, a kanayon a nairepresenta iti dagup a bagi iti literatura iti lubong. Gaputa ti ISO 639-2 ket agiraman pay kadagiti urnong ti pagsasao ken ti Paset 3 ket saan, ti ISO 639-3 ket saan a maysa a nalatak nga agasmang iti ISO 639-2. A dagiti B ken T a kodigo ket adda iti ISO 639-2, ti ISO 639-3 ket agusar kadagiti T-a kodigo.

Kas pagarigan:

pagsasao 639-1 639-2 (B/T) 639-3
kita
639-3
kodigo
Ingglés en eng agmaymaysa eng
Aleman de ger/deu agmaymaysa deu
Arábiko ar ara makro ara
agmaymaysa arb + daduma pay
Minnan agmaymaysa nan

Manipud idi Abril 2012, ti pagalagadan ket naglaon kadagiti 7776 a naikabil.[3] Dagiti naurnong a pagsasao ket naibatay kadagiti nadumaduma a nagtaudan a mairaman: dagiti agmaymaysa a pagsasao a nga adda idiay 639-2, dagitimoderno a pagsasao manipud ti Ethnologue, dagiti naidumduma a pakasaritaan, dagiti taga-ugma a pagsasao ken dagiti parbo a pagsasao manipud kenni Anthony Aristar iti Listaan ti Lingguista ken dagiti pagsasao pay a naitalek iti uneg ti panawen a panagkomentario ti publiko.

Ti panagbalbaliw manipud ti ISO 639-1 iti ISO 636-3 ket mabalin a maaramid babaen ti panag-uasar kadagiti datos nga adda idiay listaan dagiti kodigo ti ISO 639-1.

Kodigo a lugar[urnosen | urnosen ti taudan]

Gaputa ti kodigo ti tallo a letra nga alpabetiko, ti kangatuan a bilang a patingga dagiti pagsasao a mairepresenta ket 26 × 26 × 26 = 17576. Gapu ta ti ISO 639-2 ket agipalpalawag kadagiti naipangpangruna a kodigo (4), ti naireserba a sakop (520) ken dagiti B-laeng a kodigo (23), dagiti 547 a kodigo a saan a mausar idiay paset 3. Isu nga ti kababaan a bilang ti patingga a mairepresenta ket 17576 − 547 = 17030.

Ti kangatuan a patingga ket bumababa pay no agikkat kadagiti naurnong a pagsasao anaipalpalawag idiay 639-2 ken dagiti pay maipalawag idiay ISO 639-5.

Dagiti makro a pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]

Adda dagiti 56 a pagsasao iti ISO 639-2 a naipanunutan a, para iti kapanggepan iti pagalagadan, a dagitoy ket "makro a pagsasao" iti ISO 639-3.[4]

Adu dagitoy ket makro a pagsasao nga awan kadagiti agmaymaysa a pagsasao a naipalpalawa babaen ti ISO 639-3 iti kodigo nga agapang iti ISO 639-2, a kas iti 'ara' (Sapasap nga Arabiko). Dagiti dadduma pay a kas iti 'nor' (Norwego) ket adda iti bukodda a dua nga agmaymaysa a paset ('nno' (Nynorsk), 'nob' (Bokmål)) nga adda idiay ISO 639-2.

Kayatna a saoen nga adda dagiti pagsasao (a kas iti 'arb', Paglagadan nga Arabiko) a nausig babaen ti ISO 639-2 a dagitoy ket dialekto iti maysa a pagsasao ('ara') ket adda idiay ISO 639-3 kadagiti naisangayan a linaon a naipanunutan a kas agmaymaysa a pagsasao.

Daytoy ket panagpadas ti panagtulag kadagiti nadumaduma a mabalin a lingguistiko a naisangayan manipud kadagiti dadduma, ngem dagitoy ket natrato babaen kadagiti mangisasao a kas dua a porma iti isu met laeng a pagsasao, a kas iti kaso iti diglossia.

Kas pagarigan:

Kitaen ti [5] para iti kompleto a listaan.

Dagiti naurnong a pagsasao[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti "naurnong a kodigo ti pagsasao nga elemento ket maysa a panaginagan nga agirepresenta ti maysa a grupo dagiti agmaymaysa a pagsasao a saan a maibagbaga a maysa a pagsasao iti aniaman a kontesto."[6] Dagitoy a kodigo ket saan nga apag-isu nga agirepresenta iti naisangayan a pagsasao wenno makro a pagsasao.

A ti ISO 639-2 ket mairaman ti tallo a letra a panaginagan para kadagiti naurnong a pagsasao, dagitoy a pagsasao ket saan a mairaman manipud ti ISO 639-3. Iti kasta ti ISO 639-3 ket saan a nalatak nga agpang iti ISO 639-2.

Ti ISO 639-5 ket agipalawag ti tallo a letra dagiti naurnong a kodigo para dagiti pamilia ti pagsasao ken dagiti grupo.

Panag-usar iti ISO 639-3[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]