Estratobulkan

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Ti Bantay Vesubio ket malmalmeng nga estratobulkan idiay asideg ti Napoles, Italia. Daytoy ket naranggas a nagbettak idi AD 79, idi inkalina dagiti Romano a siudad ti Pompeii ken Herculaneum.

Ti estratobulkan, naamammuan pay a kas ti komposito a bulkan,[1] ket konikal a bulkan a naaramid kadagiti adu a tuon ti (estrata) iti timmangken a lava, piroklasto, pumita, ken bulkaniko a dapo. Saan a kas dagiti kalasag a bulkan, dagiti estratobulkan ket nailaslasinda babaen ti napadsok a bariweswes ken dagiti periodiko a eksplosibo a panagbettaks ken dagiti naulimek a panagbettak, urayno adda dagiti narebba nga but a makunkuna kadagiti kaldera. Ti lava nga agyus manipud kadagiti estratobulkan ket kadawyan a lumaiisda ken tumangken sakbay nga umadayo a maiwarwaras gapu ti nangato a kaaruyot. Ti magma a mangporma ti daytoy a lava ken masansan a pelsiko, nga addaan kadagiti nangato aginggana ti kalalainganna nga agpang ti silica (a kas ti riolita, dasita, wenno andesita), nga addaan kadagit basbassit a dagup ti di unay naaruyot nga mapiko a magma. Ti nakaro a panagayus ti pelsiko a lava ket karkarna, ngem nakadaliasaten iti kaadayo iti 15 km (9.3 mi).[2]

Dagiti estratobulkan ket sagpaminsanda pay a tinawtawagan kadagiti "komposito a bulkan" gapu ti komposito a tuonda a naaramid manipud kadagiti nagsisinnaruno a panagayus dagiti material ti panagbettak. Dagitoy ti kaaduan a kita dagiti bulkan, a maigiddiat dagiti saan unay a naamammuan a kalasag a bulkan. Dagiti dua a nadayeg nga estratobulkan ket ti Krakatoa, kaaduan a naamammuan iti katastropiko a panagbettak idi 1883 ken ti Vesubio, a naindayegan iti pannakadadael dagiti ili ti Pompeii ken Herculaneum idi 79 AD. Both eruptions claimed thousands of lives.

Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]

Midia a mainaig iti Estratobulkan iti Wikimedia Commons

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^  Daytoy nga artikulo ket agilaklak-am ti banag ti publiko a pagturayan manipud kadagiti Agrimensura ti Heolohiko ti Estados Unidos dokumento: "Dagiti Kangrunaan a KIta ti Bulkan". Naala idi 2009-01-19.
  2. ^ "Bulkaniko a barikes ti Garibaldi: Bulkaniko a lugar ti Danaw Garibaldi". Katologo dagiti Bulkan ti Kanada. Heolohiko a Panagsukimat ti Kanada. 2009-04-01. Naala idi 2010-06-27.