Friedrich Nietzsche

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Friedrich Wilhelm Nietzsche
Nietzsche187a.jpg
Nietzsche in Basel, ca. 1875
Nagan Friedrich Wilhelm Nietzsche
Naipasngay (1844-10-15)Oktubre 15, 1844
Röcken bei Lützen, Prussia
Pimmusay Agosto 25, 1900(1900-08-25) (tawen 55)
Weimar, Saxony, Imperio ti Alemania
Panawen Maika-19 a siglo a pilosopia
Rehion Lumaud a pilosopia
Pagadalan Weimar a klasisismo; a simmarunuan ti kontinental a pilosopia, eksistentialismo, kalpasan ti modernismo, pagkamaymaysa, post-structuralism
Kangrunaan a pagirayan estetika, nihilismo, ekspresionismo, etika, metapisiko, kinapudno-kuenta apinagilasin, didigra, kuenta a teoria, ontolohia, pilosopia iti pakasaritaan, sikolohia, daniw, anti-foundationalism
Nalatak a kapanunotan Apollonia ken Dionysia, panakatay ti Dios, agnanayon a panagsubli, agturay-adipen a moralidad, Übermensch, pangen a gagangay, resentimiento, transvaluation of values, perspektibismo, nakem ti kabilegan, der letzte Mensch, amor fati, Bejahung, tschandala
Pirma Friedrich Nietzsche Signature.svg
Urnosen dagiti datos iti Wikidata

Ni Friedrich Wilhelm Nietzsche (Oktubre 15, 1844Agosto 25, 1900) ket maysa a naindaklan a naimpluensia a pilosopo, sikolohia, ken pilologo nga Aleman. Maysa isuna a napeklan a kritiko ti Kristianismo, Utilitarianismo, idealismo nga Aleman, romantisismo nga Aleman, ken ti sapasap a modernidad.

Dakkel ti nagapuananna ket maysa isuna a napateg a pammakauna ti maika-20 a siglo nga existensialismo, maysa a paratignay iti post-structuralismo ken maysa nga impluensia iti postmodernismo.

Nalatak ni Nietzsche kas maysa nga existensialista a filosopo a nangibatad a "natayen ti Dios" ngem nupay kasta daytoy a batad ket maibilang a maysa kadagiti saan a unay a maaw-awatan iti amin a literatura ti maika-19 a siglo. Saan a literal a a pisikal a natayen ti Dios ditoy ngem ketdi dayutoy a panangisao ket maysa a kontroversial a panangibaga ni Nietzsche a ti Dios ket naikupinen iti biag ti kaaduan a tattao uray saanda a madmadlaw. Ti "pannakatay ti Dios" ket maysa a wagas a panangideklara a dagiti tao ket didan mamatpati iti urnos ti sangkataw-an. Ti ipapatay ti Dios, segun ken ni Nietzsche, ket saan laeng a panangiwaksi iti urnos a cosmic wenno pisikal ngem ketdi panangiwaksi met kadagiti naan-anay a tagipatgen, ti panangiwaksi iti pammati iti maysa nga objetibo ken sanglubongan a morales a linteg. Mangitunda daytoy iti nihilismo ket isu ti inobra ni Nietzsche ti mangsapul iti solusion tapno maadal manen dagiti fundacion dagiti naintaoan a tagipatgen.