Jump to content

Pagsasao a Laki

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
(Naibaw-ing manipud iti ISO 639:lki)
Laki
Lekî
لەکی
Patubo itiIran
RehionSentral a Zagros
EtnisidadTattao a Lak
Patubo a mangisasao
(1 a riwriw ti nadakamat idi 2000)[1]
Kodkodigo ti pagsasao
ISO 639-3lki
Glottologlaki1244
Linguaesperio58-AAC-aac

Ti Laki[2](لەکی; Lekî) ket naikeddeng a dialekto ti Akin-abagatan a Kurdo.[3][4][5][6] Ti leksikal a pannakaipada iti Khorramabadi Luristani ket 78%, iti Persiano nga Irani ket 70%, ken iti Akin-amianan a Luri ket 69%.[1]

Ti Laki ket agdama a naisasao[7] kadagiti lugar ti abagatan ti Hamadân ken mairaman dagiti ili ti Nahawand, Tuisirkân, Nurâbâd, Ilâm, Gilân, ken Pahla (Pehle), ken dagiti pay away kadagiti distrito ti Horru, Selasela, Silâkhur, ken ti akin-amianan nga Alishtar idiay akinlaud nga Iran. Adda pay dagiti nangruna a kolonia ti Laki a naiwarwaras manipud iti Khurâsân aginggana idiay Baybay Mediteraneo. Adda pay dagiti bassit a grupo dagiti agsasao iti Laki a mabirukan idiay Azerbaijan, ti banbantay ti Alburz, ti rehion ti aplaya ti Kaspio, ti enclave ti Khurasani (iti kaadayo a kas idiay Birjand), ti kabanbantayan a daga a pagbaetan ti Qum ken Kâshân, ken ti rehion a pagbaetan ti Adiyaman ken ti karayan Ceyhan idiay adayo nga akinlaud a Kurdistan iti Anatolia. Adu pay dagiti tribu ti Kurdo nga agnagan iti Lak a makasao kadagiti sabali a dialekto ti Kurdo (wenno agraman kadagiti sabali a pagsasao) ken mabirukanda manipud iti Adana aginggana idiay sentral nga Anatolia iti Turkia, idiay Daghistân iti Kaukaso ti Rusia, ken manipud idiay Ahar aginggana kadagiti suburbio ti Teheran iti Iran.

Ti sintasis ken bokabulario ti Laki ket nakaron a nabaliwan babaen ti Luri, ken sanga met daytoy iti Baro a Persiano, ti pagsasao nga Abagatanm a laud nga Iraniko. Ti sistema a batayan a gramatiko ken berbo ti Laki, kasla amin dagiti sabali a dialekto ti Kurdo, ket nalawag nga Amianan a laud nga Iraniko. Daytoy a pannakaikabagian ket kaaduan pay a pasingkedan babaen dagiti tidda iti Laki iti gramatiko a kapada ti Kurdo, ti ergatibo a pannakaaramid. Isu a ti pagsasao a Laki ket pundamental a sabali manipud iti Luri, ken kapada iti Kurdo.

Ti Laki ken Taga-ugma a Persiano

[urnosen | urnosen ti taudan]
Taga-ugma a Persiano PersianoIlokanoLakiFarsi
dā ina dā mādar
ima datayo ima mā
awa isu(na), daydiay aœa ān
baw ama bawa pedar
hyat idi ti hanî[8] zamni ke
hvar init hœar xorshid
aδa iti dayta a panawen asa ān zaman
tauhmā bukel tûîm toxm
brātā kabsat a lalaki berā barādar
ah ket hā hast,budan
Jani babai žan zan
Xvasura pamilia ti asawa hasûira xānevadeh hamsar
Asrav lua asr ashk
Varaza alingo verāz gorāz
zān ammo zān dān
zamā nobio zœmā dāmād
varkā karnero, urbon vark bare
māung bulan māŋ māh
āsen landok āsen āhan
berz katayag barz boland
tāu pudot tāu garmā

Panangiyasping iti Laki ken dagiti sabali a karuay ti Kurdo

[urnosen | urnosen ti taudan]
FeyliKelhuriSentral a KurdoAkin-amianan a KurdoLakiHawramiIlokano
weharweharbehar, weharbehar, biharwehar, viharweharpanagsusulbod, primabera
tawsantawsanhawîn, tawsanhavîntawsanhamînkalgaw
payîzpayîzpayîzpahîz, payîzpayîzpayîzpanagrururos, otonio
waranwaranbaran, weriştbaranvaran, waran, veştwaran, weşttudo
çawçawçawçavçemçemmata
dutdutkiçkeç, dotdit, afiretkinaçêubing a babai
kurrkurrkurrkurrkurrkurrubing a lalaki
gurdallegurdallegurçîlegurçikgurdallewellkbiel
rêwêarrêwêarrêbwarrêbwar, rêwîrêvêarrawyargamgamit
minallminallminall, mindallzarokayîlzarolleubing
xwemxwemxomez bi xwewijimwêmsiak
minîşminîşminîşez jî / min jîminîşminîçsiak pay
keftinkeftinkewtinketinketinkewteymatnag
xistinxistinhawêştinavêtinaîtin, aîştin-ipalladaw
(mi) hatim(mi) hatim(min) hatimez hatim(mi) hetim-immay
(mi) xwem/xwerim(mi) xwem/dixwim(min) exwem/dexomez dixwim(mi) merim/mexwimmin mewerumangan
(mi) nan xwardim(mi) nan xwardim(min) nanim xwardmin nan xuard(mi) nanim hward-nangan
(mi) nan xwem(mi) nan xwem(min) nan dexwimez nanê di xwum(mi) nane merim/mexwim-mangmangan
(mi) nan xwardisim(mi) na xwardêam(min) nanim dexwardmin nan di xuard(mi) nanme mehward-nangnangan
(mi) hatime(mi) hatime(min) hatûmeez hatime(mi) hetime-immayda
(mi) hatoîm(mi) hatoîm(min) hatibûmez hatibûm(mi) hetoîm-immay isuna

Dagiti maris iti Laki

[urnosen | urnosen ti taudan]
LakiZazaAkin-amianan a KurdoTengnga a KurdoIlokano
ispê, çermêsipîsipîspîpuraw
reş, sêsîyareşreşnangisit
kaûkiho, keweşînşîn, keweasul
sorsûrsorsûrnalabbasit, nalabbaga
suzsewz, kesk, kewekesksewzberde
hoîl, qehveyîqehweyîqehweyîqaweyîkayumanggi
xakî-burgewr, borgewrborkolor dapo
zerdzerdzerzerdduyaw

Kalendario iti Laki

[urnosen | urnosen ti taudan]
Mangê lekî
  pence
  mêrêan
  gakûr
  agranî
  mirdar
  male jêr
  male jêr domaêne
  tül tekin
  mange sêe
  niwrûj
  xake lêe
  mang êd

Dagiti nagibasaran

[urnosen | urnosen ti taudan]
  1. 1 2 Laki iti Ethnologue (Maika-18 nga ed., 2015)
  2. ↑ "Laki – Kurdish Academy of language". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2016-03-04. Naala idi 2016-01-12.
  3. ↑ Windfuhr, G. (2009). The Iranian Languages, Routledge, p. 587
  4. ↑ Rüdiger Schmitt: Die iranischen Sprachen in Gegenwart und Geschichte. Wiesbaden (Reichert) 2000.
  5. ↑ Rüdiger Schmitt (Hg.): Compendium Linguarum Iranicarum. Wiesbaden (Reichert) 1989.
  6. ↑ V. Minorsky, "Lak", Encyclopaedia of Islam.
  7. ↑ "Archive copy". Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2016-03-04. Naala idi 2016-01-12.{{cite web}}: Panagtaripato ti CS1: naiyarkibo a kopia a kas titulo (silpo)
  8. ↑ Sabali, ti "hani» iti kaibuksilan ti Laki ken Lury ket "natalna".

Dagiti akinruar a slpo

[urnosen | urnosen ti taudan]
Naala manipud iti "https://ilo.wikipedia.org/w/index.php?title=Pagsasao_a_Laki&oldid=403728"