Sun Yat-sen

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Sun Yat-sen
孫文 / 孫逸仙
Sunyatsen1.jpg
Probisional a Presidente ti Republika ti Tsina
Nagakem
1 Enero 1912 – 10 Marso 1912
Bise PresidenteLi Yuanhong
Sinaruno niYuan Shikai
Premier ti Kuomintang ti Tsina
Nagakem
10 Oktubre 1919 – 12 Marso 1925
Inunaan niIsu (a kas ti Premier ti Partido ti Insik a Rebolusionario)
Sinaruno niZhang Renjie (a kas ti mangipangulo)
Dagiti bukod a salaysay
Naiyanak(1866-11-12)12 Nobiembre 1866
Xiangshan, Guangdong, Tsina
Natay12 Marso 1925(1925-03-12) (tawen 58)
Beijing
NakaipunpunanMausole ni Sun Yat-sen, Nanjing, Republika ti Tattao ti Tsina
PakipagilianInsik
Partido ti politikaKuomintang
Dadduma a kumadduaan iti
politika
Partido ti Insik a Rebolusionario
A(s)sawaLu Muzhen (1885–1915)
Kaoru Otsuki (1903–1906)
Soong Ching-ling (1915–1925)
Chen Cui-fen (1892-1925)
AnnakSun Fo
Sun Yan
Sun Wan
Fumiko Miyagawa (b. 1906)
Alma materKolehio ti Medisina ti Hong Kong para iti Insik
TrabahoPisiko
Politiko
Rebolusionario
Mannurat
Pirma

Ni Sun Yat-sen (12 Nobiembre 1866 – 12 Marso 1925)[1] ket maysa idi nga Insik a rebolusionario ken ti immuna a presidente ken nangbangon nga ama ti Republika ti Tsina ("Nationalista a Tsina"). A kas ti nangiyuna a pionero ti Republika ti Tsina, ni Sun ket naibagbaga a kas ti "Ama ti Pagilian" iti Republika ti Tsina (ROC), ken ti "nangiyuna ti demokratiko a rebolusion" idiay Republika ti Tattao ti Tsina. Ni Sun ket nangipapel ti kangrunaan apapel ti panakatnag ti Qing a Dinastia idi las-ud ti Doble a Sangapulo a Rebolusion. Uray no isu ket adda idi idiay St. Louis, Missouri ,[2] isu ket naidutokan nga agserbi a kas ti presidente ti Probisional a Republika ti Tsina, idi nabangon idi 1912. Isu pay ket kimmadduaan idi a nangbangon ti Kuomintang (KMT), a nagserserbi a kas ti immuna a daulona.[3] Ni Sun ket isu idi ti nagikaykaysa a pigura iti kalpasan ti Imperial a Tsina, ken agtultuloy a naisangsangayan kadagiti maika-20 a Siglo nga Insik a politiko para iti panagraraem ti tattao manipud kadagiti dua a bangir ti Ilet ti Taiwan.

Urayno ni Sun ket naipanpanunotan a kas maysa kadagiti kalatakan a daulo ti moderno a Tsina, ti politikal a biagna idi ket ti agnanayon a panagsagsagaba ket kankanayon a idi panakatalaw.Kalpasan ti panagballigi ti rebolusion, isu ket kellaat a naiyetnag ti bileg iti kabarbaro a nabangon a Republika ti Tsina, ken nangidadaulo kadagiti nagsasaruno a rebolusionario a gobierno a kas maysa a panagikarit kadagiti mannakigubat a nagtengtengngel ti pagilian. Ni Sun ket saan a nagbiag a nakakita ti panagtitipon ti bileg ti partidona iti pagilian idi las-ud ti Akin-amianan nga Ekspedision. Ti partidona, a nangporma ti narasi a kumadduaan kadagiit Komunista, ket napisi kadagiti dua asangkatipunan kalpasan idi pimmusay. Ti kangrunaan a legado ni Sun ket ti panangrang-ayna ti politikal a pilosopia a tinawtawagan ti Tallo a Pamunganayan ti Tattao: nationalismo, demokrasia, ken ti panggedan ti tattao.[4]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ inldaw a Singtao. Sabado nga edision. 23 Oktubre 2010. 特別策劃 paset A18. Sun Yat-sen Xinhai a rebolusion maika-100 nga anibersario nga edision 民國之父.
  2. ^ "Naisinsina a Kabibiag, Nadaddadael a Tagtagainep". Sentro para iti Asiano Amerikano a Midia. San Francisco, CA, USA: Sentro para iti Asiano Amerikano a Midia. 16 Mayo 2012. Naala idi 15 Septiembre 2012.
  3. ^ Derek Benjamin Heater. [1987] (1987). Ti Lubong tayo iti daytoy a Siglo. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan. ISBN 0-19-913324-7, ISBN 978-0-19-913324-6.
  4. ^ Schoppa, Keith R. [2000] (2000). Ti Columbia a pagsurotan ti moderno nga Insi k a pakasaritaan. Unibersidad ti Columbia a Pagmalditan. ISBN 0-231-11276-9, ISBN 978-0-231-11276-5. p 282.

Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]

Midia a mainaig kenni Sun Yat-sen iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Sun Yat-sen iti Wikiquote (iti Ingles)
Dagiti obra a mainaig kenni Sun Yat-sen iti Wikisource (iti Ingles)