Thomas Edison

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Thomas Edison
Thomas Edison2.jpg
"Ti henio ket maysa a porsiento a pangparugso, siam a pulo ket siam a porsiento a ling-et."
– Thomas Alva Edison, Biunulan ti Harper (Septiembre 1932 nga edision)
Naipasngay Thomas Alva Edison
(1847-02-11)Pebrero 11, 1847
Milan, Ohio, E.U.
Pimmusay Oktubre 18, 1931(1931-10-18) (edad 84)
West Orange, New Jersey, E.U.
Pakipagilian Amerikano
Edukasion Di nagturpos
Trabaho Inbentor, negosiante
Relihion Deista
Asawa Mary Stilwell (m. 1871–1884) «start: (1871)–end+1: (1885)»"Pannakiasawa: Mary Stilwell to Thomas Edison" Location: (linkback://ilo.wikipedia.org/wiki/Thomas_Edison)
Mina Miller (m. 1886–1931) «start: (1886)–end+1: (1932)»"Pannakiasawa: Mina Miller to Thomas Edison" Location: (linkback://ilo.wikipedia.org/wiki/Thomas_Edison)
Annak Marion Estelle Edison (1873–1965)
Thomas Alva Edison Jr. (1876–1935)
William Leslie Edison (1878–1937)
Madeleine Edison (1888–1979)
Charles Edison (1890–1969)
Theodore Miller Edison (1898–1992)
Nagannak Samuel Ogden Edison, Jr. (1804–1896)
Nancy Matthews Elliott (1810–1871)
Kabkabagian Lewis Miller (katugangan)
Pirma Thomas Alva Edison Signature.svg
(Ingles) A Day with Thomas Edison (1922)

Ni Thomas Alva Edison (Pebrero 11, 1847 – Oktubre 18, 1931) ket maysa idi nga Amerikano nga inbentor ken negosiante. Isu ket nagiparang-ay kadagiti adu a ramramit a nalatak a nakaimpluensia iti biag ti lawlaw ti lubong, a mairaman ti ponograpo, ti kamera ti pelikula, ken ti maysa a napaut a, praktikal nga elektriko a bumbilia a silaw. Isuket nanaganan ti "Ti Baglan ti Parke ti Menlo" babaen dagiti reporter ti warnakan, isu ket maysa kadagiti immuna nga inbentor a nangipakat kadagiti pamunganayan ti masa a produksion ken ti dakkel a gatad ti timpuyogan aginggana ti pamay-an ti panagparnuay, ken gapu ti daytoy, isu ket kankanayon a naipammadayawan ti panakapartuat ti immuna nga industrial a pagsukimatan a laboratorio.[1]

Ni Edison ket isu ti maikapat a kaaduan a prolipiko nga inbentor iti pakasaritaan, a nagtengtengngel kadagiti 1,093 patente ti EU a nainaganan kaniana, ken dagiti pay adu a patente idiy Nagkaykaysa a Pagarian, Pransia, ken Alemania. Isu ket naipammadayawan pay kadagiti a parnauy a nakaparawad ti masa a komunikasion ken, iti naisangsangayan, dagiti telekomunikasion. Dagitoy ket mairaman ti stock ticker, ti maysa a mekaniko a panagrehistro ti butos, bateria para iti eletriko a karro, elektrikal a bileg, nairekord a musika ken dagiti agkutkuti a pelikula.

Dagiti napasayaat nga obrana kadagitoy a paset ket nagrang-ayan idi ti nasapa akarerrna a kas maysa nga operador ti telegrapo. Ni Edison ket nagparang-ay ti sistema ti panagparnuay ti elektriko a bileg ken panagiwarwaras[2] kadagiti balbalay, negosio, ken dagiti pabrika – ti nangruna a panagrang-ay iti moderno nga industrialisado a lubong. Ti immuna estasion ti elektrisidadna idi ket idiay Kalsada Perlas idiay Manhattan, New York.[2]

Nasapa a biag[urnosen | urnosen ti taudan]

Ni Edison a kas ubing

Ni Thomas Edison ket naipangay idi idiay Milan, Ohio, ken dimmakkel idiay Port Huron, Michigan. Isu ti maikapito ken ti buridek nga anak ni Samuel Ogden Edison, Jr. (1804–1896, a naipasngay idiay Marshalltown, Nova Scotia, Kanada) ken ni Nancy Matthews Elliott (1810–1871, a naipasngay idiay Kondado ti Chenango, New York).[3] Ti amana ket pimmanaw manpud idiay Kanada gapu ta isu ket nakibinglay iti napaay a Rebelion Mackenzie idi 1837.[4] Ni Edison let naireporta nga isu ket kaputotan ti Olandes.[5]

Iti eskule, ti ubingn nga isip ni Edison ken masansana nagkalkallautang, ken ti maestrana, ti Nadayaw nga Engle, ket nangeng idi a tinawtawaganna iti "nabang-ot". Daytoy ti nangipatingga ti opisila a tallo a bulan a panagadal ni Edison'. Nalagip met idi ni Edison, "Ti inak ati nakaramidak. Isu ket agpaysao unay, nagpayso unay para kaniak; ken nakariknaak iti panagbiagkor, ti tao a saanko nga ikawa." Ti inanan ket nangisursuro kaniana idiay balayda.[6] Kaaduan ti edukasionna ket manipud ti panagbasbasa ti School of Natural Philosophy ken Ti Cooper Union ni R.G. Parker' .[7]

Ni Edison ket nagproblema iti panagdengngeg idi ubing. Ti gapu ti kinatulengna ket naigupit iti panagsakit iti eskarlatina idi ubing ken dagiti nagsublisubli nga inpeksion ti tengnga a lapayag. Idi agarup a atengnga ti karerna, ni Edison ket nangigupit ti prolemana iti panagdengngeg iti panagdisnog ti konduktor ti tren iti lapayagna idi napuoran ti laboratoriona iti tren ken nappanaw idiay Smiths Creek, Michigan, a nairaman dagiti aparatona ken dagiti kemikal. Kadagiti naudi a tawenna, binaliwanna ti istoria a napasamak kano idi ti konduktor, iti panagitulongna kaniana a sumalpa iti aggungunay a tren, ket inawitna isuna kadagiti lapayagna.[8][9]

Ti pamilia ni Edison' ket immalisda idiay Port Huron, Michigan, kalpasan a linabsan ti perokaril ti Milan idi 1854 ken idi naapday ti negosio.[10] Ni Edison ketnaglaklako kadagiti kendi ken diario kadagiti tren a nagtartaray manipud idiay Puerto Huron aginggana idiay Detroit, ken naglaglako ti natnateng tano mangnayonti matgedanna. Isu ket nagadal pay ti kababalin a panagusig, ken nagaramid kadagiti eksperimento ti kemikal iti tren aginggana idi napasamak ti maysa nga aksidente a nagiparit iti kasta nga obrana.[11]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Walsh, Bryan. "The Electrifying Edison." Web: Time Hulio 5, 2010
  2. ^ a b "Con Edison: Ti Ababa a Sarita ti Con Edison - elektrisidad". Coned.com. Enero 1, 1998. Naala idi Oktubre 11, 2012. 
  3. ^ "National Historic Landmarks Program (NHL)". Tps.cr.nps.gov. Enero 12, 1965. Naala idi Disiembre 31, 2013. 
  4. ^ "Samuel and Nancy Elliott Edison". National Park Service. Naala idi Pebrero 24, 2013. 
  5. ^ Baldwin, Neal (1995). Edison: Inventing the Century. Hyperion. pp. 3–5. ISBN 978-0-7868-6041-8. 
  6. ^ Naeger, Travis. "Thomas Alva Edison". Ste. Genevieve school. Naala idi Nobiembre 3, 2013. 
  7. ^ "For Sesquicentennial, Cooper Union Puts Artifacts on View". 
  8. ^ "Edison" babaen ni Matthew Josephson. McGraw Hill, New York, 1959, ISBN 978-0-07-033046-7
  9. ^ "Edison: Inventing the Century" by Neil Baldwin, University of Chicago Press, 2001, ISBN 978-0-226-03571-0
  10. ^ Josephson, p 18
  11. ^ Wikisource-logo.svg Homans, James E., ed. (1918). "Edison, Thomas Alva". The Cyclopædia of American Biography. New York: The Press Association Compilers, Inc. 

Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]

  • Albion, Michele Wehrwein. (2008). The Florida Life of Thomas Edison. Gainesville: University Press of Florida. ISBN 978-0-8130-3259-7. 
  • Adams, Glen J. (2004). The Search for Thomas Edison's Boyhood Home. ISBN 978-1-4116-1361-4. 
  • Angel, Ernst (1926). Edison. Sein Leben und Erfinden. Berlin: Ernst Angel Verlag. 
  • Baldwin, Neil (2001). Edison: Inventing the Century. University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-03571-0. 
  • Clark, Ronald William (1977). Edison: The man who made the future. London: Macdonald & Jane's: Macdonald and Jane's. ISBN 978-0-354-04093-8. 
  • Conot, Robert (1979). A Streak of Luck. New York: Seaview Books. ISBN 978-0-87223-521-2. 
  • Davis, L. J. (1998). Fleet Fire: Thomas Edison and the Pioneers of the Electric Revolution. New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-47927-1. 
  • Essig, Mark (2004). Edison and the Electric Chair. Stroud: Sutton. ISBN 978-0-7509-3680-4. 
  • Essig, Mark (2003). Edison & the Electric Chair: A Story of Light and Death. New York: Walker & Company. ISBN 978-0-8027-1406-0. 
  • Israel, Paul (1998). Edison: A Life of Invention. New York: Wiley. ISBN 978-0-471-52942-2. 
  • Jonnes, Jill (2003). Empires of Light: Edison, Tesla, Westinghouse, and the Race to Electrify the World. New York: Random House. ISBN 978-0-375-50739-7. 
  • Josephson, Matthew (1959). Edison. McGraw Hill. ISBN 978-0-07-033046-7. 
  • Koenigsberg, Allen (1987). Edison Cylinder Records, 1889-1912. APM Press. ISBN 0-937612-07-3. 
  • Pretzer, William S. (ed). (1989). Working at Inventing: Thomas A. Edison and the Menlo Park Experience. Dearborn, Michigan: Henry Ford Museum & Greenfield Village. ISBN 978-0-933728-33-2. 
  • Stross, Randall E. (2007). The Wizard of Menlo Park: How Thomas Alva Edison Invented the Modern World. Crown. ISBN 1-4000-4762-5. 

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Midia a mainaig kenni Thomas Edison iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig kenni Thomas Edison iti Wikiquote (Ingles)