Albrecht Dürer

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Albrecht Dürer
Durer selfporitrait.jpg
Bukod a Retrato (1500) babaen ni Albrecht Dürer
Naipasngay (1471-05-21)21 Mayo 1471
Nuremberg,
Nasantuan a Romano nga Imperio
Pimmusay 6 Abril 1528(1528-04-06) (edad 56)
Nuremberg,
Nasantuan a Romano nga Imperio
Kita ti aramid Agprenprenta, pinintaan
Ob-obra Kabaliero, Patay, ken ti Demonio (1513)
San Jeronimo idiay Pagadadalanna (1514)
Melencolia I (1514)
Rinoseros ni Dürer (1515)

Ni Albrecht Dürer (Pannakabalikas nga Aleman: [ˈalbʁɛçt ˈdyːʁɐ]; 21 Mayo 1471 – 6 Abril 1528)[1] ket maysa idi a Aleman a pintor, agprenprenta, agkitkitikit, matematiko, ken teoriata manipud idiay Nuremberg. Dagiti imprentana ket nangikeddeng kaniana ti pammadayaw iti ballasiw ti Europa idi isu ket agtawen pay laeng ti duapulo, ken isu ket naipanuotan a kas ti kalatakan nga artista iti Akin-amianan a Renasimiento manipud idin. Dagiti nawatiwat a bagi ti obrana ket mairaman dagiti piraso ti altar ken relihioso nga obobra, dagiti nadumaduma a retrato ken bukod a retrato, ken dagiti gambang a kinitkitikit. Dagiti tabas ti kayona, a kas dagiti serie ti Apokalipsis (1498), ket nakatagtaginayon ti adadu a nanam ti Gotiko ngem dagiti sabsabali nga obrana. Dagiti nadayeg a naamammoan nga obrana ket mairaman ti Kabaliero, Patay, ken ti Demonio (1513), San Jeronimo idiay Pagadadalanna (1514)ken ti Melencolia I (1514), nga isu daytoy ket suheto ti nawatiwat a panagusig ken panagipatarusan. Dagiti akuarelana ket nangmarka kaniana a kas maysa kadagiti immuna a Europeano nga artista ti ladawan ti daga, bayat a dagiti aramidna a natarigagay a tabas ti kayo ket nagpabaro ti panakapataud ti dayta a medio.

Ti panagipayuna ni Dürer kadagiti klasiko a motif iti Akin-amianan nga arte, baaben kadagiti pannakaammona kadagiti Italiano nga artista ken dagiti Aleman a Hunanista, ket nangitalged ti pammadayawna a kas maysa kadagiti kangrunaan a pigura ti Akin-amianan a Renasimiento. Daytoy ket pinatalgedan pay babaen dagiti teoretiko a tratadona, a nangiraman kadagiti pamunganayan ti matematika, perspektibo ken dagiti umno a rukod.

Nasapa a biag (1471–90)[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti bukod a kinitikit iti kayo nga eskudo ni Dürer
Bukod nga inladawan ni Dürer idi agtawen iti sangapulo ket tallo, 1484

Ni Dürer ket naipasngay idi 21 Mayo 1471, ti maikatlo nga anak ken maikadua nga anak a lalaki dagiti nagannak kaniana, nga isuda ket addaan kadagiti agarup a sangapuloket uppat ken sangapulo ket walo nga annak. Ti amana, ni Albrecht Dürer the Elder, ket narang-ay idi a mammanday iti balitok, ken dati nga agnagan iti Ajtósi, nga idi 1455 ket immalis idiay Nuremberg manipud idiay Ajtós, idiay asideg ti Gyula idiay Hungaria.[2] Ti Aleman a nagan a "Dürer" ket naiyulog manipud iti Hungaro ti "Ajtósi".[2] Iti immuna, daytoy idi ket "Türer," a ti kaibuksilanna ket agparpartuat iti ridaw, a daytoy ket "ajtós" iti Hungaro (manipud ti "ajtó", a ti kaibusilanna ket ridaw). Tiridaw ket naipakita iti eskudo a tinagikua ti pamilia. Ni Albrecht Dürer ti Ub-ubing ket kanungpalanna a binaliwan iti "Türer", ti bersion ti amana iti apelyido ti pamilia, iti "Dürer", tapno maampon ti lokal a dialekto ti Nuremberg. Ni Albrecht Dürer ti Laklakay ket inasawana ni Barbara Holper, ti anak a babai ti apona, idi isu ket nagbalin met nga apo idi 1467.[3]

Ti ninong idi ni Dürer ket ni Anton Koberger, nga isu ket pimmanaw iti panagpanday iti balitok tapno agbalin a mangimaldit ken mangiwarnak iti tawen a naipasngay ni Dürer ken napardas a nagbalin a narang-ay a mangiwarnak idiay Alemania, ken kanungpalan a nagtagikua kadagiti duapulo ket dua a pagimalditan ken addaan met kadagiti adu nga opisina idiay Alemania ken ballasiw taaw. Ti kadayegan a pablaak idi ni Koberger ket ti Nuremberg Chronicle, a naipablaak idi 1493 kadagiti edision ti Alemanken Latin. Daytoy ket naglaon kadagiti awan kapada a 1,809 nga ilustrasion iti kitikit iti kayo (urayno adu met dagiti naulit a panagusar iti isu met laeng a muton) babaen ti pagobraan ti Wolgemut. Ni Dürer ket mabalin a nagobra met kadagitoy, ken mabalin pay a nagobra kadagiti proyekto a nairugi idi isu ket kaduana ni Wolgemut.[4]

Gapu ta ni Dürer ket nangibati kadagiti autobiograpiko a sursurat ken nagbalin a nadayeg idi isu ket agtawen iti tengnag ti duapulo, ti biagna ketnasayaat a nadokumentuan babaen dagiti nadumaduma a taudan. Kalpasan dagiti bassit a tawen iti eskuela, ni Dürer ket nangrugi a nagadal iti batayan ti panagpanday iti balitok ken ti panangiladawan manipud ti amana. TUrayno ti amana ket kinaykayatna nga agtuloy iti panagsanayna a kas mammanday iti balitok, isu ket nagipakpakita iti talento ken nangrugi a kas agdadamo kenni Michael Wolgemut idi isu ket agtawen iti sangapulo ket lima idi 1486. Ti bukod a panangiladawan, ti panangiladawan itipuntos ti plata, ket napetsaan idi 1484 (Albertina, Vienna) "idi ubingak," a naibagbaga iti naudi nga insuratna. Ni Wolgemut idi ti kalaingan nga arista idiay Nuremberg iti dayta a panawen, ken adaan iti dakkel apagobraan ken agpatpataud kadagiti nadumaduma nga obra iti arte, a naisangayan kadagiti kinitikit iti kayo para kadagiti libro. Ti Nuremberg ket importante idin ken nadur-as a siudad, ti sentro para iti panangipablaak ken dagiti adu a naramen a tagilako. Daytoy ket addaan kadagiti napigsa a pannakaisilpo iti Italia, a naipangpangruna iti Benesia, ti asideg met bassit a distansia iti ballasiw ti Alpes.[4]

Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Mueller, Peter O. (1993) Sabali a panagibagbaga ti Den Schriften Albrecht Durers, Walter de Gruyter. ISBN 3-11-012815-2.
  2. ^ a b Heaton, Mrs. Charles (1881). The Life of Albrecht Dürer of Nürnberg: With a Translation of His Letters and Journal and an Account of His Works. Seeley, Jackson and Halliday. p. 29. .
  3. ^ Bartrum, 93, note 1
  4. ^ a b Giulia Bartrum, "Albrecht Dürer and his Legacy", British Museum Press, 2002, ISBN 0-7141-2633-0


Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  • Christine Demele. Dürers Nacktheit – Das Weimarer Selbstbildnis. Rhema Verlag, Münster 2012, ISBN 978-3-86887-008-4
  • Bartrum, Giulia. Ni Albrecht Dürer ken ti Legado na. British Museum Press, 2002. ISBN 0-7141-2633-0
  • Campbell Hutchison, Jane. Albrecht Dürer: Ti Biograpia. Unibersidad ti Princeton a Pagmalditan, 1990. ISBN 0-691-00297-5
  • Dürer, Albrecht (inpatarus babaen ni R.T. Nichol manipud ti Latin a testo), Iti Umno a Panagsukod kadagiti Letra, Dover Publications. ISBN 0-486-21306-4
  • Harbison, Craig. "Ni Dürer ken ti Repormasion: Ti Parikut ti Panagipetsa manen ti San Felipe Kinitikit". TI Warnakan ti Arte, Tomo. 58, Bilang. 3, 368-373. Septiembre, 1976.
  • Hotchkiss Price, David. Ti Renasimiento ni Albrecht Dürer: Humanismo, Repormasion ken ti Arte ti Pammati. Michigan, 2003.
  • Landau David; Parshall, Peter. Ti Renasimiento nga Imprenta. Yale, 1996. ISBN 0-300-06883-2
  • Panofsky, Erwin. "Ti Biag ken Arte ni Albrecht Dürer", Princeton, 1945. ISBN 0-691-00303-3
  • Strauss, Walter L. (Ed.). Dagiti Kompleto a Kinitkitikit, Minarkaan ken Namaga a puntos ni Albrecht Durer. Dover Publications, 1973. ISBN 0-486-22851-7 — naimalmaldit pay laeng iti paperback.
  • Wilhelm, Kurth (Ed.). Dagiti Kompleto a Tabas ti Kayo ni Albrecht Durer, Dover Publications, 2000. ISBN 0-486-21097-9
  • Wolf, Norbert. Albrecht Dürer. Prestel, 2010. ISBN 978-3-7913-4426-3

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti midia a mainaig ti Albrecht Dürer idiay Wikimedia Commons