Hungaria
| Hungaria
Magyarország
|
||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||
|
Himnusz Himno |
||||||
![Lokasion iti Hungaria (nangisit a berde)– idiay Europa (berde ken nangisit a kolordapo)– idiay Kappon ti Europa (berde) — [Sarita]](/wiki/Papeles:EU-Hungary.svg) Lokasion iti Hungaria (nangisit a berde)
– idiay Europa (berde ken nangisit a kolordapo) |
||||||
| Kapitolio (ken kadakkelan a siudad) |
Budapest 47°26′N 19°15′E / 47.433°N 19.250°ENagsasabtan: 47°26′N 19°15′E / 47.433°N 19.250°E |
|||||
| Opisial a pagsasao | Hungaro | |||||
| Patneng a grupo (2001[1]) | ||||||
| Nagan dagiti umili | Hungaro | |||||
| Gobierno | Parlamentario a republika | |||||
| - | Presidente | János Áder | ||||
| - | Kangrunaan a Ministro | Viktor Orbán | ||||
| - | Tagabitla ti Nailian nga Asemblia | László Kövér | ||||
| Lehislatura | Nailian nga Asemblia | |||||
| Pundasion | ||||||
| - | Pundasion | 895 | ||||
| - | Kristiano a pagarian | 1000 | ||||
| - | Panakisina manipud ti Austria-Hungaria | 1918 | ||||
| - | Agdama a republika | 23 Oktubre 1989 | ||||
| Kalawa | ||||||
| - | Dagup | 93,030 km2 (Maika-109) 35,919 kd milia |
||||
| - | Danum (%) | 0.74% | ||||
| Bilang dagiti umili | ||||||
| - | Hunio 2012 karkulo | 9,942,000[2] (Maika-84) | ||||
| - | Oktubre 2011 senso | 9,982,000[3] | ||||
| - | Densidad | 107.2/km2 (Maika-94) 279.0/kd mi |
||||
| GDP (PPP) | 2011 karkulo | |||||
| - | Dagup | $195.640 bilion[4] | ||||
| - | Tunggal maysa a tao | $19,891[4] | ||||
| GDP (nominal) | 2011 karkulo | |||||
| - | Dagup | $140.303 bilion[4] | ||||
| - | Tunggal maysa a tao | $13,045[4] | ||||
| Gini (2008) | 24.96 (Maika-3) | |||||
| HDI (2011) | 0.816 (Maika-38) | |||||
| Kuarta | Forint (HUF) |
|||||
| Sona ti oras | CET (UTC+1) | |||||
| - | Kalgaw (DST) | CEST (UTC+2) | ||||
| Porma ti petsa | ||||||
| Agmaneho iti | kanawan | |||||
| Internet TLD | .hua | |||||
| Kodigo ti panagtelepono | +36 | |||||
Ti Hungaria 
i/ˈhʌŋɡəri/ (Húngaro: Magyarország [ˈmɒɟɒrorsaːɡ] (
denggen)) ket maysa a naserraan ti daga a pagilian idiay Tengnga nga Europa.[5] Daytoy ket mabirukan idiay Labneng Karpato ken nabeddengan babaen ti Eslonakia iti amianan, Ukrania, ken Romania iti daya, Serbia, ken Kroasia iti abagatan, Eslobenia iti abagatan a laud ken Austria iti laud. Ti kapitolio ti pagilian, ken ti kadakkelan a siudadna, ket ti Budapest. Ti Hungaria ket maysa a kameng ti Kappon ti Europa, NATO, ti OECD, ti Visegrád a Grupo, ken ti Schengen a Tulagan . Ti opisial a pagsasaona ket ti Hungaro, a naamammuan pay a kas ti Magyar, a paset daytoy Finno-Ugric a grupo ken isu daytoy ti kaaduan a naisasao ti saan nga Indo-Europeano a pagsasao idiay Kappon ti Europa.[6]
Kalpasan dagiti paset ti panawen a nagsasaruno a panagtataeng dagiti Celta, Romano, Huns, Eslabo, Gepid, ke Avar, ti pundasion ti Hungaria ket naipundar idi naladaw a maika-19 a siglo babaen ti Hungaro a prinsipe a ni Árpád, a ti nalatak nga apona a ni San Esteban I ket naipangato iti trono idi 1000 AD iti balangat nga inpatulod babaen ni Papa Silvestre II manipud idiay Roma. Ti Pagarian ti Hungaria ket adda daytoyen manipud idi 946 a tawtawen,[nota 1] ken dagiti nadumaduma apuntos ket naikedkeddeng idi a kas maysa a nangruna a politikal a bileg idiay Europa, a maysa akadagiti kultural a sentro ti Lumaud a Lubong.[7][8] Kalpasan ti agarup a 150 a tawtawen ti bassit a Otomano a panaturay (1541–1699), ti Hungaria ket naitiptipon iti Habsburg a Monarkiay, ken kalpasan daytoy ket naikeddeng a kas gudua ti dua a monarkai ti Austro-Hungaria (1867–1918).
Daytoy ket maysa a nalatak a bileg aginggana idi gibus ti Sangalubongan a Gubat I, ti Hungaria ket nannugpalan a nakapukaw kadagiti agarup a 70 porsiento ti teritoriona, maysa a pagkatlo ti etniko a Hungaro a populasion,[9] ken amin dagiti sangladanna babaen ti Tulag ti Trianon,[10] a dagiti termino ket ket naikedkeddeng a nakaro unay babaen kadagiti kaaduan ti Hungaria.[11] Kalpasan ti nabagas nga ekonomiko ken politikal a pannakatalna, ti Hungaria ket nasakupan ti autoritario a turay, ken nagtengan ti pannakikaduana iti Nazi nga Alemania idi las-ud ti Sangalubongan a Gubat II. Kalpasan ti gubat, ti Hungaria ket tinurayan babaen dagiti Sobiet, a simsimrek iti panawen ti Komunista idi 1947 kalpasan ti pannakabangon ti Republika ti Tattao ti Hungaria. Iti las-ud ti daytoy a paset ti panawen, ti Hungaria ket nakagun-od ti nawatiwat a sangalubongan a pannakadlaw idi las-ud ti Rebolusion ti 1956, ti kadakkelan a yaalsa a rimsua iti kaunegan ti sakup ti Sobiet. Kalpasan ti paset tipanawen ti kadawyan a liberal a turay ti komunismo, idi 1989 ti Hungaria ket nangirugrugi ti naballigi a panaglukatna kadagiti pagbeddenganna iti Austria, a mangtulong daytoy ti panagpadaras ti panagrebba ti Dumaya a Panagkaykaysa.
Manipud idi 1989, ti Hungaria ket tinurturayanen babaen ti demokratiko a parlamentario a republika, ken tatta nga aldawen ket naikedkeddeng a kas maysa a narang-ay a pagilian nga adda ti nangato a matgedan nga ekonomia.[12] Ti Hungaria ket maysa kadagiti tallopulo a kadayegan a papanan dagiti turista iti lubong, a mangawawis kadagiti 10.2 a riwriw a turista ti tunggal maysa a tawen (2011).[13] Ti pagilian ket pagtaengan ti kadakkelan a sistema ti rukib ti napudot nga ubbog[14] ken ti maikadua a kadakkelan a napudot a danaw iti lubong (Danaw Hévíz), ti kadakkelan a danaw iti Tengna nga Europa (Danaw Balaton), ken ti kadakkelan a masna akaruotan idiay Europa (Hortobágy).
Pakaammo [urnosen]
- ^ Ti porma ti gobierno idi iti dayta a panawen ket nagbalbaliw wenno saan a naamammuan, a gapuanan kadagiti nabiit a panagsarsardeng
Pinagibasaran [urnosen]
- ^ "Senso ti Populasion idi 2001 – Nailian ken kondado a datos – Pakabuklan ti datos". Nepszamlalas.hu. http://www.nepszamlalas2001.hu/eng/volumes/06/00/tabeng/1/load01_10_0.html.
- ^ KSH . Naala idi 15 Agosto 2012.
- ^ Senso a Datos idi 2011 ti Opisina ti Sentral a Hungaro ti Estadistika. Naala idi 27 Marso 2012.
- ^ 4.0 4.1 4.2 4.3 "Hungary". Internasional a Pundo ti Panguartaan. http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=49&pr1.y=2&c=944&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=. Naala idi 18 Abril 2012.
- ^ "Heograpia ::Hungaria". cia.gov. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hu.html. Naala idi 31 Agosto 2011.
- ^ Sangalubongan a panakaisao: dagiti panggep para iti panagampon ti Inggles a bokabulario kadagiti sabsabali a pagsasao – Liblibro ti Google. Liblibro ti Google. http://books.google.com/books?id=nlWU3CkTAi4C&lpg=PA82&ots=wiY3TdhJ5F&dq=%22largest%20non-indo%20european%22%20europe%20hungarian&pg=PA82#v=onepage&q=%22largest%20non-indo%20european%22%20europe%20hungarian&f=false. Naala idi 20 Septiembre 2010.
- ^ Mario D. Fenyo. "Literaturea ken Politikal a Panagbalbaliw: Budapest, 1908–1918: Panagginnatang ti Pilosopiko a kagimongan ti Amerikano, 1987". Books.google.com.au. http://books.google.com.au/books?id=wz8LAAAAIAAJ&pg=PA1&lpg=PA1&dq=%22Vienna,+Prague,+and+Budapest+were+not+only+the+cultural+centers+of+the+Austro-Hungarian+Empire%3B++by+the+end+of+the+nineteenth+century+these+three+cities+had+grown+into+the+cultural+centers+of+Europe,+on+a+par+with+Paris+or+London%22&source=bl&ots=cPJ_FPFSuI&sig=rUa6drhOgdChoebSvk9aTHLIjC8&hl=en&sa=X&ei=6fBjUOPJF4rsmAWVi4DQDQ&redir_esc=y#v=onepage&q=%22Vienna%2C%20Prague%2C%20and%20Budapest%20were%20not%20only%20the%20cultural%20centers%20of%20the%20Austro-Hungarian%20Empire%3B%20%20by%20the%20end%20of%20the%20nineteenth%20century%20these%20three%20cities%20had%20grown%20into%20the%20cultural%20centers%20of%20Europe%2C%20on%20a%20par%20with%20Paris%20or%20London%22&f=false.
- ^ Clara Margaret Czégény: Dagiti Tinawtawid a Hungaro a Reseta ni Helen
- ^ "Dagitinaranas a kinapudno – Pakasaritaan". MTI. http://english.mti.hu/default.asp?cat=36&menu=6. Naala idi 11 Nobiembre 2008.
- ^ Bernstein, Richard (9 Agosto 2003). "Daya ti Danube: Nakakalkaldaanga Siglo ti Hungaria". The New York Times. http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B07E3D91531F93AA3575BC0A9659C8B63&sec=&spon=&pagewanted=2. Naala idi 11 Nobiembre 2008.
- ^ "Hungaria". Encarta. Naidulin manipud ti kasisigud idi 31 Oktubre 2009. http://www.webcitation.org/5kwr5jh3Q. Naala idi 12 Nobiembre 2008.
- ^ Panakaidasig ti Pagilian ti Sangalubongan a Banko, 2007
- ^ "UNWTO Barometro ti Sangalubongan a Turismo". Organisasion ti Sangalubongan a Turismo. http://mkt.unwto.org/sites/all/files/docpdf/unwtohighlights12enlr_1.pdf. Naala idi 30 Hulio 2012.
- ^ "Agbiruk – Sangalubongan nga Edision – The New York Times". International Herald Tribune. 29 Marso 2009. http://www.iht.com/articles/reuters/2008/11/18/europe/OUKWD-UK-HUNGARY-CAVE.php. Naala idi 20 Septiembre 2009.
Dagiti silpo ti ruar [urnosen]
Dagiti midia a mainaig ti Hungaria idiay Wikimedia Commons
|
|||||||
.svg)
- Hungaria
- Dagiti pagilian idiay Europa
- Dagiti republika
- Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa
- Dagiti estado a kameng ti Konsilo ti Europa
- Dagiti naserraan ti daga a pagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo
- Dagiti estado a kameng ti NATO
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
