Hungaria

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Hungaria
Magyarország
Nailian a kanta
Himnusz
Himno
Lokasion iti  Hungaria  (nangisit a berde)– idiay Europa  (berde ken nangisit a kolordapo)– idiay Kappon ti Europa  (berde)  —  [Sarita]
Lokasion iti  Hungaria  (nangisit a berde)

– idiay Europa  (berde ken nangisit a kolordapo)
– idiay Kappon ti Europa  (berde)  —  [Sarita]

Kapitolio
(ken kadakkelan a siudad)
Budapest
47°26′N 19°15′E / 47.433°N 19.250°E / 47.433; 19.250Nagsasabtan: 47°26′N 19°15′E / 47.433°N 19.250°E / 47.433; 19.250{{#coordinates:47|26|N|19|15|E|type:country||

|primary |name= }}

Opisial a pagsasao Hungaro
Patneng a grupo (2001[1])
Nagan dagiti umili Hungaro
Gobierno Parlamentario a republika
 -  Presidente János Áder
 -  Kangrunaan a Ministro Viktor Orbán
 -  Tagabitla ti Nailian nga Asemblia László Kövér
Lehislatura Nailian nga Asemblia
Pundasion
 -  Pundasion 895 
 -  Kristiano a pagarian 1000 
 -  Panakisina manipud ti Austria-Hungaria 1918 
 -  Agdama a republika 23 Oktubre 1989 
Kalawa
 -  Dagup 93,030 km2 (Maika-109)
35,919 kd milia 
 -  Danum (%) 0.74%
Bilang dagiti umili
 -  Hunio 2012 karkulo 9,942,000[2] (Maika-84)
 -  Oktubre 2011 senso 9,982,000[3] 
 -  Densidad 107.2/km2 (Maika-94)
279.0/kd mi
GDP (PPP) 2011 karkulo
 -  Dagup $195.640 bilion[4] 
 -  Tunggal maysa a tao $19,891[4] 
GDP (nominal) 2011 karkulo
 -  Dagup $140.303 bilion[4] 
 -  Tunggal maysa a tao $13,045[4] 
Gini (2008) 24.96 (Maika-3)
HDI (2011) 0.816 (Maika-38)
Kuarta Forint (HUF)
Sona ti oras CET (UTC+1)
 -  Kalgaw (DST) CEST (UTC+2)
Porma ti petsa
  • yyyy.mm.dd
  • yyyy.mm.dd (CE)
Agmaneho iti kanawan
Internet TLD .hua
Kodigo ti panagtelepono +36

Ti Hungaria Dumngegi/ˈhʌŋɡəri/ (Hungaro: Magyarország [ˈmɒɟɒrorsaːɡ] ( denggen)) ket maysa a naserraan ti daga a pagilian idiay Tengnga nga Europa.[5] Daytoy ket mabirukan idiay Labneng Karpato ken nabeddengan babaen ti Eslonakia iti amianan, Ukrania, ken Romania iti daya, Serbia, ken Kroasia iti abagatan, Eslobenia iti abagatan a laud ken Austria iti laud. Ti kapitolio ti pagilian, ken ti kadakkelan a siudadna, ket ti Budapest. Ti Hungaria ket maysa a kameng ti Kappon ti Europa, NATO, ti OECD, ti Visegrád a Grupo, ken ti Schengen a Tulagan . Ti opisial a pagsasaona ket ti Hungaro, a naamammuan pay a kas ti Magyar, a paset daytoy Finno-Ugric a grupo ken isu daytoy ti kaaduan a naisasao ti saan nga Indo-Europeano a pagsasao idiay Kappon ti Europa.[6]

Kalpasan dagiti paset ti panawen a nagsasaruno a panagtataeng dagiti Celta, Romano, Huns, Eslabo, Gepid, ke Avar, ti pundasion ti Hungaria ket naipundar idi naladaw a maika-19 a siglo babaen ti Hungaro a prinsipe a ni Árpád, a ti nalatak nga apona a ni San Esteban I ket naipangato iti trono idi 1000 AD iti balangat nga inpatulod babaen ni Papa Silvestre II manipud idiay Roma. Ti Pagarian ti Hungaria ket adda daytoyen manipud idi 946 a tawtawen,[nota 1] ken dagiti nadumaduma apuntos ket naikedkeddeng idi a kas maysa a nangruna a politikal a bileg idiay Europa, a maysa akadagiti kultural a sentro ti Lumaud a Lubong.[7][8] Kalpasan ti agarup a 150 a tawtawen ti bassit a Otomano a panaturay (1541–1699), ti Hungaria ket naitiptipon iti Habsburg a Monarkiay, ken kalpasan daytoy ket naikeddeng a kas gudua ti dua a monarkai ti Austro-Hungaria (1867–1918).

Daytoy ket maysa a nalatak a bileg aginggana idi gibus ti Sangalubongan a Gubat I, ti Hungaria ket nannugpalan a nakapukaw kadagiti agarup a 70 porsiento ti teritoriona, maysa a pagkatlo ti etniko a Hungaro a populasion,[9] ken amin dagiti sangladanna babaen ti Tulag ti Trianon,[10] a dagiti termino ket ket naikedkeddeng a nakaro unay babaen kadagiti kaaduan ti Hungaria.[11] Kalpasan ti nabagas nga ekonomiko ken politikal a pannakatalna, ti Hungaria ket nasakupan ti autoritario a turay, ken nagtengan ti pannakikaduana iti Nazi nga Alemania idi las-ud ti Sangalubongan a Gubat II. Kalpasan ti gubat, ti Hungaria ket tinurayan babaen dagiti Sobiet, a simsimrek iti panawen ti Komunista idi 1947 kalpasan ti pannakabangon ti Republika ti Tattao ti Hungaria. Iti las-ud ti daytoy a paset ti panawen, ti Hungaria ket nakagun-od ti nawatiwat a sangalubongan a pannakadlaw idi las-ud ti Rebolusion ti 1956, ti kadakkelan a yaalsa a rimsua iti kaunegan ti sakup ti Sobiet. Kalpasan ti paset tipanawen ti kadawyan a liberal a turay ti komunismo, idi 1989 ti Hungaria ket nangirugrugi ti naballigi a panaglukatna kadagiti pagbeddenganna iti Austria, a mangtulong daytoy ti panagpadaras ti panagrebba ti Dumaya a Panagkaykaysa.

Manipud idi 1989, ti Hungaria ket tinurturayanen babaen ti demokratiko a parlamentario a republika, ken tatta nga aldawen ket naikedkeddeng a kas maysa a narang-ay a pagilian nga adda ti nangato a matgedan nga ekonomia.[12] Ti Hungaria ket maysa kadagiti tallopulo a kadayegan a papanan dagiti turista iti lubong, a mangawawis kadagiti 10.2 a riwriw a turista ti tunggal maysa a tawen (2011).[13] Ti pagilian ket pagtaengan ti kadakkelan a sistema ti rukib ti napudot nga ubbog[14] ken ti maikadua a kadakkelan a napudot a danaw iti lubong (Danaw Hévíz), ti kadakkelan a danaw iti Tengna nga Europa (Danaw Balaton), ken ti kadakkelan a masna akaruotan idiay Europa (Hortobágy).

Pakaammo[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Ti porma ti gobierno idi iti dayta a panawen ket nagbalbaliw wenno saan a naamammuan, a gapuanan kadagiti nabiit a panagsarsardeng

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ "Senso ti Populasion idi 2001 – Nailian ken kondado a datos – Pakabuklan ti datos". Nepszamlalas.hu. 
  2. ^ KSH . Naala idi 15 Agosto 2012.
  3. ^ Senso a Datos idi 2011 ti Opisina ti Sentral a Hungaro ti Estadistika. Naala idi 27 Marso 2012.
  4. ^ a b c d "Hungary". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 18 Abril 2012. 
  5. ^ "Heograpia ::Hungaria". cia.gov. Naala idi 31 Agosto 2011. 
  6. ^ Sangalubongan a panakaisao: dagiti panggep para iti panagampon ti Inggles a bokabulario kadagiti sabsabali a pagsasao – Liblibro ti Google. Liblibro ti Google. Naala idi 20 Septiembre 2010. 
  7. ^ Mario D. Fenyo. "Literaturea ken Politikal a Panagbalbaliw: Budapest, 1908–1918: Panagginnatang ti Pilosopiko a kagimongan ti Amerikano, 1987". Books.google.com.au. 
  8. ^ Clara Margaret Czégény: Dagiti Tinawtawid a Hungaro a Reseta ni Helen
  9. ^ "Dagitinaranas a kinapudno – Pakasaritaan". MTI. Naala idi 11 Nobiembre 2008. 
  10. ^ Bernstein, Richard (9 Agosto 2003). "Daya ti Danube: Nakakalkaldaanga Siglo ti Hungaria". The New York Times. Naala idi 11 Nobiembre 2008. 
  11. ^ "Hungaria". Encarta. Naidulin manipud ti kasisigud idi 31 Oktubre 2009. Naala idi 12 Nobiembre 2008. 
  12. ^ Panakaidasig ti Pagilian ti Sangalubongan a Banko, 2007
  13. ^ "UNWTO Barometro ti Sangalubongan a Turismo". Organisasion ti Sangalubongan a Turismo. Naala idi 30 Hulio 2012. 
  14. ^ "Agbiruk – Sangalubongan nga Edision – The New York Times". International Herald Tribune. 29 Marso 2009. Naidulin manipud ti kasisigud idi 27 March 2009. Naala idi 20 Septiembre 2009. 

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti midia a mainaig ti Hungaria idiay Wikimedia Commons