Polonia

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Republika iti Polonia
Rzeczpospolita Polska
Nailian a kanta

Mazurek Dąbrowskiego
(Mazurka ni Dąbrowski)
Lokasion iti  Polonia  (nagisit a berde)– idiay Europa  (berde ken nangisit a kolordapo)– idiay Kappon ti Europa  (berde)  —  [Sarita]
Lokasion iti  Polonia  (nagisit a berde)

– idiay Europa  (berde ken nangisit a kolordapo)
– idiay Kappon ti Europa  (berde)  —  [Sarita]

Kapitolio
(ken kadakkelan a siudad)
Warsaw
52°13′N 21°02′E / 52.217°N 21.033°E / 52.217; 21.033Nagsasabtan: 52°13′N 21°02′E / 52.217°N 21.033°E / 52.217; 21.033
Opisial a pagsasao Polako
Rehional a pagsasao German, Kashubian, Lituano, Silesia, Ukraniano
Patneng a grupo (2002) 96.7% Polako,
3.3% dagiti dadduma pay a saan a nainaganan
Nagan dagiti umili Polako, Taga-Polonia
Gobierno Parlamentario a republika
 -  Presidente Bronisław Komorowski
 -  Kangrunaan a Ministro Donald Tusk
Lehislatura Nailian a Gimong
 -  Ngato a Kamara Senado
 -  Baba a Kamara Sejm
Panakabangon
 -  Khristianisasion[c] Abril 14, 966 
 -  Umuna a Republika Hulio 1, 1569 
 -  Maikadua a Republika November 11, 1918 
 -  Republika dagiti Tattao Disiembre 31, 1944 
 -  Maikatlo a Republika iti Polonia Emero 30, 1990 
Kalawa
 -  Dagup 312,685 km2 [d](Maika-69)
120,696.41 kd milia 
 -  Danum (%) 3.07
Bilang dagiti umili
 -  2010 karkulo 38,186,860 (Maika-34)
 -  2011 senso 38,501,000 
 -  Densidad 120/km2 (Maika-83)
319.9/kd mi
GDP (PPP) 2011 karkulo
 -  Dagup $771.658 bilion 
 -  Tunggal maysa a tao $20,334 
GDP (nominal) 2011 karkulo
 -  Dagup $513.821 bilion 
 -  Tunggal maysa a tao $13,540 
Gini (2002) 34.5 
HDI (2011) increase 0.813 
(nangato unay) (Maika-39)
Kuarta Złoty (PLN)
Sona ti oras CET (UTC+1)
 -  Kalgaw (DST) CEST (UTC+2)
Agmaneho iti kanawan
Internet TLD .pl
Kodigo ti panagtelepono 48
1 ^a Kitaen,ti Dagiti saan nga opisial a pasasao iti Polonia.
2 ^b Saan nga opisial, Belarús, Kashubian, Lituano ken Aleman ket maususar kadagiti dagiti 20 a komuna nga opisina.
3 ^c Ti panaka-ampon ti Kristianidad idiay Poloniais a kas makitkita babaen dagiti kaaduan a Polako, urayno aniaman dagiti relihionda wenno awan, a kas maysa kadagiti kangrunaan a nailian a pakasaritaan a napasamak.
4 ^d Ti lugar iti Polonia babaen ti administratibo a panakabingbingay, a kas naited ti Opisina ti Sentro nga Estadistika, ket 312,679 km2 (120,726 sq mi) a ti 311,888 km2 (120,421 sq mi) ket kalawa ti daga ken 791 km2 (305 sq mi) ket dagiti kalawa ti rabaw ti kaunegan a danum.

Ti Polonia Dumngegi/ˈplənd/ (Polako: Polska), opisial a ti Republika iti Polonia (Polako: Rzeczpospolita Polska; Kasubio: Pòlskô Repùblika; Silesia: Polsko Republika), ket maysa a pagilian idiay Tengnga a Europa, nabeddengan daytoy babaen ti Alemania iti laud; ti Republika a Tseka ken Slovakia iti abagatan; Ukrania, Belarus ken Lituania iti daya; ken ti Baybay Baltik ken Kaliningrad Oblast, maysa a Ruso nga exclave, iti amaianan. Ti dagup a kalawa ti Polonia ket 312,679 kuadrado kilometro (120,726 sq mi), a makaaramid daytoy ti maika-69 a kadakkelan a pagilian iti lubong ken ti maika-9 a kadakkelan idiay Europa. Ti Polonia ket adda ti population ti sumurok a 38 a riwriw a tattao, a makaaramid daytoy ti maika-34 a kaaduan ti populasion a pagilian iti lubong ken ti maiakanem a kaaduan ti populasion a kameng iti Kappon ti Europa, nga isu daytoy ti kaaduan ti populasion a kameng ti kalpasan ti komunista. Ti Polonia ket maysa a unitario nga estado a binuklan dagiti 16 a voivodeship. Ti Poland ket kameng iti Kappon ti Europa, NATO, ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ti Organisasion ti Komersio ti Lubong, ti Organisasion para iti Ekonomia a Pagtitinnulongan ken Panagrangrang-ay (OECD), Europeano nga Ekonomiko a Lugar, Ahensia ti Internasional nga Enerhia, Konsilo iti Europa, Organisasion para iti Salaknib ken Pagtitinnulongan iti Europa, Ahensia ti Internasional ti Atomic nga Enerhia, G6, Konsilo dagiti Estado ti Baybay Baltik, Visegrád a Grupo, Weimar a Trianggulo ken Schengen a Tulagan.

Ti panakabangon ti Polako nga estado ket nainaganan iti panaka-ampon iti Kristianidad babaen ti nangutray a ni Mieszko I idi 966,[1] iti teritoria a kapadpada iti tatta nga aldaw a Polonia. Ti Pagarian iti Polonia ket naporma idi 1025, ken idi 1569 a nagpapigsa ti atiddog a kumaduaan iti Nlataka Dukado iti Lituania babaen ti panagpirma ti Kappon iti Lublin, a nagbukel ti Polako–Lituano a Mankomunidad. Ti Commonwealth ceased to exist in 1795 as the Polish lands were partitioned among the Kingdom of Prussia, the Russian Empire, and Austria. Polonia ket nakala manen ti panakawayawayasna a kas ti Maikadua a Polako a Republika idi 1918. Kalpasan ti dua a dekada, idi Septiembre 1939, ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat ket nagrugi ti panagraut ti Polonia babaen ti Nasi nga Alemania ken ti Kappon ti Sobiet . Sumurok nga innem a riwriw a Polako nga umili ti natay iti dayta a gubat. Ti Polonia ket nagungar kalpasan kadagiti napalas a tawen iti uneg ti Sobiet a panaka-impluensia a kas ti Republika dagiti Tattao aginggana idi 1989. Idi panawen ti Rebulosion iti 1989, ti 45 a kaatiddog ti komunismo a panagturay ket naruppuog ken ti demokratiko a panagturay ket nabagon. Daytoy ket nakaited ti pundasion ti moderno a Polonia, naamammoan babaen ti batay-linteg a kas ti "Mikatlo a Polako a Republika".

Nupay ti adu a panakadadael ti pagialn a napadasan iti maikadua a Sangalubongan a Gubat, ti Polonia ket napakabaelan a nagpreserba kadagiti adu a bukodna a kultura a kabaknangan. Adda dagiti 14 nga agdama a tinawtawid a pagsaadan a naisuratan idiay listaan ti UNESCO a Tinawtawid ti Lubong idiay Polonia.[2]

Manipud idi gibus ti panawen ti komunista, ti Polonia ket nakagun-od ti "nangato unay" a ranggo ti banag iti panagrangrang-ay ti nagtagitaoan.

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Lukowski, Jerzy; Zawaszki, Hubert (2001). Ti Ababa a Pakasaritaan iti Polonia (Umuna nga Edision ed.). Dagiti Biblioteka ti Unibersidad iti Stirling - Popular Loan (Q 43.8 LUK): Pagmaldita ti Unibesidad ti Cambridges. p. 3. ISBN 0521559170.  |accessdate= masapul ti |url= (tulong)
  2. ^ "Polonia - UNESCO a Sentro ti Tinawtawid ti Lubong". Whc.unesco.org. Naala idi 2012-02-06.