Bantay Malindang

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Bantay Malindang
Mount malindang landsat.jpg
Satelite a ladawan ti Bantay Malindang ken ti kaarubayanna
Kangato 2,404 m (7,887 pié)[1][2]
Kalatak 2,290 m (7,513 pié)[1]
Listaan Ultra
Lokasion
Ti Bantay Malindang ket mabirukan idiay Pilipinas
Bantay Malindang
Bantay Malindang
Lokasion ti Bantay Malindang idiay Pilipinas
Lokasion Misamis Occidental, Pilipinas
Kabambantayan Kabambantayan ti Malindang
Nagsasabtan 8°13′03″N 123°38′12″E / 8.21750°N 123.63667°E / 8.21750; 123.63667Nagsasabtan: 8°13′03″N 123°38′12″E / 8.21750°N 123.63667°E / 8.21750; 123.63667[1][3]
Heolohia
Kita Estratobulkan
Arko/barikes Arko ti Sulu-Zamboanga
Naudi a panagbettak Pleistoseno aginggana ti Holoseno[3]
Panagsang-at
Immuna a sinang-at Maj. E.A. Mearns, W.I. Hutchinson, ken dagiti kaduana idi Mayo 1906[4]

Ti Bantay Malindang ket kompleks a bulkan a mabirukan idiay probinsia ti Misamis Occidental idiay akin-abagatan nga isla ti Mindanao, Pilipinas. Ti saan unay a naad-adal a kabambantayan ket naporma babaen dagiti nadumaduma nga aktibidad ti bulkan nga adda met kadagiti ket naipakasaritaan, a maipakpakita babaen ti kaadda kadagiti dua a kaldera, a napalikmutan babaen dagiti nangato a diding ti bato,dagiti eskoria a kono, dagiti sullat ti simborio ti bulkan, dagiti dua nga asupre a napudot nga ubbog, ken ti abut ti bulkan a danaw a nanaganan iti Danaw Duminagat. Dagiti ampiteatro nga estruktura ket addaan kadagiti adu a pannakaiwarwaras dagiti bulkaniko a bato, dagit inaugingan a tarikayo a mabirukan kadagiti piroklastiko a deposito. Ti intero a bantay ket ket naguduagudua babaen dagiti nadumaduma a nginget ken rangkis a mangaramid ti lasonglasong a langa ti dagana ken dagiti nabakiran a bakrasna ket naabungotan iti napintas a buya.[5]

Pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti Bantay Malindang ket awan kadagiti naamammuan a panagbettak ken naidasig a kas di aktobo babaen ti Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Pilipinas.[6]

Masna a Parke ti Bantay Malindang[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti Bantay Malindang ken ti sibubukel a Kabambantayan ti Malindang ket addaan ti makaay-ayo a kalidad manipud kadagiti dissuorna, abut ti bulkan a danaw ken ti napuskol a birhen a kabakiran a mangbalay kadagiti adu a kita ti manmano a sebbangan ti flora ken fauna. Idi Hunio 19, 1971, ti lugar ket nairangarang a kas Nailian a Parke ti Bantay Malindang babaen ti Republika Tigna Blng. 6266. Babaen ti pannakabangon ti Sistema ti Nailain a Naipagtitipon a Nasalakniban a Luglugar (NIPAS) idi 1992, ti parke ket naidasig manen ken nanaganan manen idi a kas ti Masna a Parke ti Kabambantayan ti Bantay Malindang idi Agosto 2, 2002 babaen ti Proklamasion Blng. 228.

Ti parke ket sakupenna dagiti tallo a probinsia - ti Misamis Occidental, Zamboanga del Sur ken Zamboanga del Norte - ken mangsakop ti kalawa iti 53,262 hektaria (131,610 akre) a daytoy ket agarup a 33,000 hektaria (82,000 akre) wenno 62% iti nabatbati a kabakiran. Agarup a 20,000 hektaria (49,000 akre) ket nataltalon ken tinataengan babaen dagiti indihenio a tattao a kaaduanna ket ti tribu ti Subanon.[5][7]

Kinapangruna iti ekonomia[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti Bantay Malindang ken kaaripingna a kabambantayan ket lugar a pagayusan a labneng a pagayusan ti danum manipud kadagiti 49 a karkarayan ken dagiti alog, ken dagiti nadumaduma a waig. Daytoy ket mangited ti mainum a danum para iti domestiko, agrikultura ken dagiti dadduma pay a panag-usar dagiti adu-adu ngem maysa a riwriw nga agtataeng iti Misamis Occidental ken dagiti dumaya a paset ti Zamboanga del Norte ken Zamboanga del Sur.[8]

Tawid a Parke ti ASEAN[urnosen | urnosen ti taudan]

Daytoy ket nairangarang a kas Tawid a Parke (AHP) ti Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya ti Asia (ASEAN) idi las-ud ti Maika-13 Oktubre 13, 2011 idiay Cambodia. Dagiti sabali a tallo a Tawid a Parke ti Pilipinas ket ti Bantay Nailian a Parke ti Iglit-Baco idiay Mindoro, Kabambantayan ti Bantay Mount Kitanglad idiay Bukidnon, ken ti Masna aParke ti Bantay Apo idiay Davao.[9]

Daytoy ket opisial a naipayuna ido Agosto 4, 2012, idi las-ud ti Maika-2 a Konperensia ti Tawid a Parke ti ASEAN (AHP), nga inusponsoran babaen ti Sentro ti ASEAN para iti Bio-dibersidad (ACB) idiay Siudad ti Oroquieta.[10]

Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ a b c de Ferranti, Jonathan; Maizlish, Aaron. "Banbantay ti Pilipinas - 29 a Panpantok ti Bantay nga addaan ti Prominensia iti 1,500 metero wenno ad-adu". Naala idi 2008-10-29. 
  2. ^ "Bantay Malindang, Pilipinas". Peakbagger.com. Naala idi 2008-11-05. 
  3. ^ a b "MBariweswes ti Bantay Malindang iti Programa ti Global a Bulkanismo". Nailian a Museo ti Masna a Pakasaritaan (Smithsoniano). Naala idi 2008-10-28. 
  4. ^ Merrill, Elmer D. (1907_06). "Ascent of Mount Halcon", p.180. Philippine Journal of Science, Vol.II No.3.
  5. ^ a b "Nailian a Parke ti Kabambantayan ti Bantay Malindang iti Tawid ti Lubong ti UNESCO". UNESCO. Naala idi 2008-10-28. 
  6. ^ (2008-07-30). "Listaan dagiti Di aktibo a Bulkan Paset 5". PHIVOLCS. Naala idi 2011-03-27.
  7. ^ "Nailian a Parke ti Bantay Malindang". Naidulin manipud ti kasisigud idi 2009-10-26. Naala idi 2008-10-28. 
  8. ^ "Nailaina a Parke ti Kabambantayan ti Bantay Malindang". Departmentamento ti Enbironmento ken dagiti Masna a Rekurso. Naala idi 2008-10-28. 
  9. ^ http://www.mb.com.ph/articles/341060/mindanaos-mount-malindang-range-natural-park-declared-asean-heritage-park#.UQNlQh329y4
  10. ^ http://pia.gov.ph/news/index.php?searchID=malindang&article=1451343449808