Gubat ti Tallopulo a Tawen

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Gubat ti Tallopulo a Tawen
The Hanging by Jacques Callot.jpg
Les Grandes Misères de la guerre (Dagiti Nalatak a Panagsagsagaba iti Gubatr) babaen ni Jacques Callot, 1632
Petsa 1618–1648
Lokasion Ti Europa (a naiangpangruna ti agdama nga aldaw nga Alemania)
Nagbanagan Kappia iti Westphalia
Dagiti makigubgubat
Dagiti Protestante nga Estado ken Kumaduaan

Suésia Sweden
 Pransia[2]
 Bohemia
Dinamarka Dinamarka-Norwega (1625–1629)[3]
 Sahonia
 United Provinces
Elektorado iti Palatinado
Coat of Arms of Brunswick-Lüneburg.svg Brunswick-Lüneburg
 Inglatera[4]
 Eskosia
Brandenburg-Prusia
Transibania
Dagiti rebelde ti Hungaron Kontra-Habsburg[5]

Zaporozhian Cossacks
 Imperio nga Otomano

Dagiti Estado ti Romano Katoliko ken dagiti Aliado

 Nasantuan a Romano nga Imperio[6]

España Espaniol nga IMperio

Dinamarka Dinamarka-Norwega (1643–1645)[3]

Dagiti agbilbilin ken daulo
Suésia Gustavus II Adolphus 

Suésia Johan Banér
Suésia Lennart Torstenson
Suésia Carl Gustaf Wrangel
Suésia Charles X Gustav
Pagarian iti Pransia Louis XIII iti Pransia
Pagarian iti Pransia Cardinal Richelieu
Pagarian iti Pransia Marquis de Feuquieres 
Pagarian iti Pransia Louis II de Bourbon
Pagarian iti Pransia Vicomte de Turenne
Bohemia Frederick V
Bohemia Jindrich Matyas Thurn
Bohemia Kristiano I iti Anhalt-Bernburg
Dinamarka Kristiano IV iti Dinamarka
Elektorado iti Sahonia Bernhardo iti Saxe-Weimar
Elektorado iti Sahonia Johann Georg I iti Sahonia
Olandes a Republika Maurisio iti Nassau
Olandes a Republika Piet Pieterszoon Hein
Olandes a Republika William iti Nassau
Olandes a Republika Frederik Hendrik iti Narangha
Olandes a Republika Maarten Tromp
Olandes a Republika Ernst Casimir
Olandes a Republika Hendrik Casimir I
Pagarian iti Inglatera Duke iti Buckingham
Pagarian iti Eskosia Konde iti Leven
Gabriel Bethlen
Ernst von Mansfeld
Kristiano iti Brunswick
Bohdan Khmelnytsky

España Philip IV iti España

España Konde-Duke iti Olivares
España Gonzalo Fernández de Córdoba
España Ambrosio Spinola
España Cardinal-Infante Ferdinand
España Gómez Suárez de Figueroa
España Fadrique de Toledo
España Antonio de Oquendo
España Francisco de Melo
España Diego Felipez de Guzmán

Nasantuan a Romano nga Imperio Johann Tserclaes, Kondado iti Tilly 
Nasantuan a Romano nga Imperio Albrecht von Wallenstein
Nasantuan a Romano nga Imperio Fernando II
Nasantuan a Romano nga Imperio Fernando III
Nasantuan a Romano nga Imperio Franz von Mercy 
Nasantuan a Romano nga Imperio Johann von Werth
Nasantuan a Romano nga ImperioGottfried Heinrich Graf zu Pappenheim
Fahne Kurbayern.gif Maximilian I

Kapigsa
661,000 a tattao:
  • 150,000 Sueko
  • 50,000 Olandes ken Norwego
  • 75,000 Olandes
  • Agarup a: 100–150,000 Aleman
  • 150,000 Pranses
  • 20–30,000 Hungaro (Kontra-Habsburg a Hungaro a rebelde)
  • 6,000 Transilbano
    [9]
450,000 tattao:
  • 300,000 Espaniol (a mairaman dagiti soldado manipud idiay Espaniol nga Olanda ken Italia)
  • 100–200,000 Aleman
  • Agarup a: 20,000 a Hungaro ken Kroata a kaballiero[10]
Dagiti nadangranan ken naabakan
8,000,000 a mairaman dagiti paisano a nadangran[11]

Ti Gubat ti Tallopulo a Tawen (1618–1648) ket maysa idi a serie ti gubgubat a nagnangru a linabanan idiay Tengnga a Europa, a nakairamanan dagiti kaaduan apagilian iti Europa.[12] Daytoy ket maysa kadagiti kapautan ken nakadadael a suppiatan iti Europeano a pakasaritaan, ken ti maysa a kapautan a nagtultuloy a gubgubat iti moderno a pakasaritaan.

Dagiti puonan ti suppiat ken dagiti gandat dagiti nakibingbinglay ket narikut dagitoy, ken awan ti agmaymaysa a puonan a husto a mangipalawag ti kangrunaan a panggep para iti panagilablaban. Iti rugina, daytoy ket kaaduan a labanan a kas maysa a relihioso a gubat a nagbaetan dagiti Protestante ken Katoliko idiay Nasantuan a Romani nga Imperio, nupay dagiti suppiatan a maipanggep ti kaunegan a politika ken ti panakatimbeng ti bileg iti kaunegan ti imperio ket adda ti naisangsangayan a paepelna ti daytoy a suppiat. Iti panakaininut, daytoy ket dimmakkel iti sapasap a suppiat a kaaduan a naikaramanan dagiti nalatak a bileg iti dayta a panawen.[13][14] Iti dayto a sapasap a paset ti gubat ket bimmasbassit a nagbalbalin a kapanggepan ti relihion ken immaddu a panagtultuloy ti Bourbon–Habsburg a suppiatan para iti panagituray ti Europeano a politika, a nagiturong daytoy ti immadadu a pannakakigubatan anagbaetan ti Pransia ken ti Habsburg a kabilegan.[15]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Helmolt, Hans Ferdinand (1903). Ti Pakasaritaan ti Lubong: Lumaud nga Europa aginggana ti 1800. W. Heinemann. p. 573. ISBN 0-217-96566-0. 
  2. ^ George Ripley, Charles Anderson Dana, Ti Amerikano a Cyclopaedia, New York, 1874, p. 250, "...ti wagayway iti Pransia ket puraw, a nawrisan ti nabalitokan a fleur de lis...". *[1] Ti kasisisgud a Wagayway ti Pransia ket nawarisan iti fleurs-de-lis. *[2]: ti kuna ti bangir ti daytoy a plata ket: "Le pavillon royal était véritablement le drapeau national au dix-huitième siecle...Vue du chateau d'arrière d'un vaisseau de guerre de haut rang portant le pavillon royal (blanc, avec les armes de France)."  "Flag". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). 1911. : "Ti oriflamme ken ti Chape de St Martin ket nasarunuan idi gibus ti maika-16 a siglo, idi ni Enrique III., ti kinaudi ti kamara iti Valois, ket nabalangatan, babaen ti puraw a wagayway a nawariwasan iti fleurs-de-lis. Daytoy ket nakukatan met ti nadayegan a manarisan ti tallo." Ti Pransia ket simrek iti gubat idi 1635.
  3. ^ a b 1625–1629. Kimmaddua kadagiti Katoliko a Kabilegan 1643–1645.
  4. ^ Nakigubat iti Espana 1625–30 (ken Pransia 1627–29).
  5. ^ "a nakikadua iti buyot ni Gabriel Bethlen idi 1620." Ágnes Várkonyi: Pnawen dagiti Reporma, Magyar Könyvklub a nagipabpablaak, 1999. ISBN 963-547-070-3
  6. ^  "Flag". Encyclopædia Britannica (Maika-11 nga ed.). 1911. : "Ti Austriano a wagayway ket adda ti, itiduyaw a pagyanan, ti nangisit nga adda ti dua nga ulona nga agila, iti barokongna ken dagiti payak ket adda ti naipadakkel a kalasag a mangipakpakita dagiti probinsia ti imperio. Ti wagayway ket nabeddengan ti palikmutna, nabeddengan daytoy kadagiti agpapada ti igidna a trianggulo a ti murdongda ket nagsisinnublat nga umeneg ken agaparuar, dagiti murdong nga agturturong ti uneg ket nagsisinnublat a duyaw ken puraw, dagiti dadduma ket nagsisinnublatda nga eskarlata ken nangisist ." Ken ti pay, Whitney Smith, Dagiti Wagayway dagaitimasakbayan apanawen ken ti ballasiw ti lubong, McGraw-Hill, England, 1975 ISBN 0-07-059093-1, pp.114 – 119, "Ti imperial a wagayway ket nabalitokan a duyaw a pessat..a mangipakpakita ti nangisit nga agila...Ti dua tu ulona nga agila ket kinamaudianan nga inpabangon babaen ni Sigismund a kas maysa a rehente...".
  7. ^ Ervin Liptai: Milisia aPakasaritaan iti Hungria, Zrínyi Military Publisher, 1985. ISBN 9633263379
  8. ^ Hussar (Huszár) hu.wikipedia
  9. ^ dagiti buyot ni Gabriel Bethlen nga adda ti bilang a 5,000 a Hungaro ken 1,000 nga Aleman amersenario, nga adda dagiti kontra-Habsburg Hungaro a rebelde a dumagup dagitoy ti agarup a 35,000 a tattao. László Markó: Dagiti Nalatak a Pammadayaw ti Hungaro nga Estado (Ti Magyar Állam Foméltóságai), Magyar Könyvklub 2000. ISBN 963-547-085-1
  10. ^ László Markó: Dagiti Nalatak a Pammadayaw ti Hungaro nga Estado (Ti Magyar Állam Foméltóságai), Magyar Könyvklub 2000. ISBN 963-547-085-1
  11. ^ Norman Davies, Europa, p.568
  12. ^ "Gubat ti Tallopulo a Tawen  — Infoplease.com". www.infoplease.com. Naala idi 2008-05-24. 
  13. ^ "Gubat ti Tallopulo a Tawenr". Western New England College. Naala idi 24 Mayo 2008. [natay a silpo]
  14. ^ "::Gubat ti Tallopulo a Tawen 1621 to 1626:". historylearningsite.co.uk. Naala idi 22 Mayo 2008. 
  15. ^ "Gubat ti Tallopulo a Tawen". Encyclopædia Britannica. Naala idi 24 Mayo 2008.