Lohika

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken

Ti lohika (manipud ti Griego λογική, logikē)[1] ket mangitudtudo ti panagadal kadagiti moda ti panagrason (a dagitoy ket umisu ken dagitoy ket ka-allilawan)[2][3] ken ti panagusar ti umisu a panagrason. Iti kinaudi a kapanunotan, ti lohika ket kaaduan a naususar kadagiti intelektual nga aktibidadl, a mairaman ti pilosopia ken siensia, ngem iti umuna kapanunotan, daytoy ket kangrunaan a maadadal kadagiti displina ti pilosopia, matematika, semantika, ken siensia ti kompiuter. Daytoy ket sukimatenna dagiti sapasap a porma a maala dagiti pangsuppiat. Iti matematika, daytoy ket ti panagadal kadagiti umisu a panagipagarupan nga adda ti kaunegan ti pormal a pagsasao.[4] Ti lohika ket inadadal pay iti pangsuppiatan a teoria.[5]

Ti lohika ket inadadal kadagiti nadumaduma a taga-ugma a sibilisasion, a mairaman ti India,[6] China,[7] ken Gresia. Idiay laud, ti lohika ket nabangon idi a kas maysa apormal a disiplina babaen ni Aristoteles, a nangited daytoy ti kammasapulan a lugarna iti pilosopia. Ti panagadal ti lohika ket paset idi ti klasiko a trivium, a nangiraman pay ti gramatika ken retoriko.

Ti lohika ket kankanayon a nabingbingay kadagiti tallo a paset, induktibo a panagrason, abduktibo a panagrason, ken deduktibo a panagrason.

Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ "nagtagikua ti rason, intelektual, dialektikal, pangsuppiat", ken maikabagian pay ti wiktionary:λόγος (logos), "balikas, panunot, kapanunotan, panagsuppiat, panangibaga, rason, wenno pamunganayan" (Liddell & Scott 1999; Online a Diksionario ti Etimolohia 2001).
  2. ^ Richard Henry Popkin; Avrum Stroll (1 Hulio 1993). Napalaka a Pilosopia. Random House Digital, Inc. p. 238. ISBN 978-0-385-42533-9. Naala idi 5 Marso 2012. 
  3. ^ Jacquette, D. (2002). Ti Kadua ti Pilosopiko a Lohika. Wiley Online a Biblioteka. p. 2. 
  4. ^ Hofweber, T. (2004). "Lohika ken Ontolohia". Iti Zalta, Edward N. Ensiklopedia ti Pilosopia ti Stanford. 
  5. ^ Cox, J. Robert; Willard, Charles Arthur, eds. (1983). Panagrang-ay iti Pangsuppiat a Teoria ken Panagsukimat. Unibersidad ti Akin-abagatan nga Illinois a Pagmalditan]. ISBN 978-0-8093-1050-0. 
  6. ^ Kas pagarigan, Nyaya (silohistiko a rekursion ) ket napetsaan manipud idi 1900 a tawtawen.
  7. ^ Dagiti Mohista ken ti eskuela ti Nagnagan ket napetsaan manipud idi 2200 a tawtawen.

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti midia a mainaig ti Lohika idiay Wikimedia Commons
Dagiti sasao a mainaig ti Lohika idiay Wikiquote