Neón

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
pluorneónsodio
He

Ne

Ar
Langa
Saan a namarisan nga alingasaw a mangipakpakita ti narangha a nalabbaga a silnag no maikabil ti napgsa a boltahe a kuriente a lugar

Ti Neón nga alingasaw iti maysa a diskarga a tubo, ti makunkuna a neón a silaw.

Dagiti espektral a linia iti neón iti makitkita a rehion
Sapasap a tagikua
Nagan, simbolo, numero neón, Ne, 10
Pannakabalikas /ˈnɒn/
Kategoria ti elemento natakneng nga alingasaw
Grupo, puntos, leppad 182, p
Pagalagadan ti atomiko a kadagsen 20.1797(6)
Langa ti elektron 1s2 2s2 2p6
Dagiti elektron tunggal maysa a kontsa 2, 8 (Imahen)
Bagbagi a tagikua
Paset alingasaw
Densidad (0 °C, 101.325 kPa)
0.9002 g/L
Panagayus ti densidad iti b.p. 1.207[1] g·cm−3
Panagburek a punto 24.56 K, -248.59 °C, -415.46 °F
Panagburek a punto 27.07 K, -246.08 °C, -410.94 °F
Tinallo a punto 24.5561 K (-249°C), 43[2][3] kPa
Kritiko a punto 44.4 K, 2.76 MPa
Kapudot iti panaglunag 0.335 kJ·mol−1
Kapudot iti panagsengngaw 1.71 kJ·mol−1
Malaon a kapudot 5R/2 = 20.786 J·mol−1·K−1
Sengngaw a presion
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
iti T (K) 12 13 15 18 21 27
Dagiti atomiko a tagikua
Dagiti oksihenasion a kasasaad awan ti datos
Dagiti ionisasion nga enerhia
(adu pay)
Umuna: 2080.7 kJ·mol−1
Maika-2: 3952.3 kJ·mol−1
Maika-3: 6122 kJ·mol−1
Kobalente a rayus 58 pm
Van der Waals a rayus 154 pm
Sabsabali pay
Kristal a patakder naipatengnga a rupa ti kubiko
Nabatombalani a panagurnos diamagnetiko[4]
Kapudot a pannakaisaknap 49.1x10-3  W·m−1·K−1
Kapardas iti uni (gas, 0 °C) 435 m·s−1
Kaaduan a modulo 654 GPa
CAS a rehistro a numero 7440-01-9
Dagiti katalnaan nga isotopo
Kangrunaan nga artikulo: Dagiti isotopo iti neón
iso NA kagudua a biag DM DE (MeV) DP
20Ne 90.48% 20Ne ket natalna nga adda dagiti 10 a neutron
21Ne 0.27% 21Ne ket natalna nga adda dagiti 11 a neutron
22Ne 9.25% 22Ne ket natalna nga adda dagiti 12 a neutron
· p

Ti neón (play /ˈnɒn/ nee-on) ket maysa a kimiko nga elemento nga addan ti simbolo iti Ne ken atomiko a numero iti 10. Uray no daytoy ket maysa a kadawyan nga elemento iti law-ang, daytoy ket manmano laeng iti Daga. Daytoy ket saan a namarisan, nalpay a natakneng nga alingasaw babaen ti pagalagadan a kasasaad, ti neón ket agited ti naisangayan a nalabbaga - narangha a silnag no usaren kadagiti bassit a boltahe a neón a silnag a lampara wenno napigsa a boltahe a diskarga a tubo wenno dagiti neón a pakdaar a senial.[5][6] Daytoy komersial nga inalala manipud ti angin, a mabirukan daytoy iti bassit laeng a kadagupan.

Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti Neón nga alingasaw a diskarga a lampara nga agporporma ti simbolo para iti Neón "Ne".

Ti neón (Griegoνέον (neón) kayatna a saoen ket "baro a maysa") ket naduktalan idi 1898 babaen ti Britaniko a kimiko a ni William Ramsay (1852–1916) ken Morris W. Travers (1872–1961) idiay Londres.[7] Ti neón ket naduktalan idi nagpalamiis ni Ramsay iti alagad ti tangatang aginggana idi nagbalin a likido, pinapudotanna manen ti likido ken tiniliwna dagiti alingasaw idi nagburek. Dagiti alingasaw a nagburekanna, a nairaman ti nitróheno, oksíheno, ken argon, ket dagiti pay kripton, senon, ken neón.[8] Ti pakailasinan, naraniag a nalabbaga a maris a sumngaw babaen ti alingasaw a neón no maikuriente a matignay ket napardasan a naammmoan; Ni Travers ket sinuratna ti, "ti gilayab iti krimson a lawag manipud ti tubo ket nangibaga ti bukodna a sarita ken maysa a makita nga agnaed ken saan a malipatan."[9]

Ti karasayan ti neón ket isu ti saanna a panakairaman ti napardas a panagusar para iti panagsilaw kadagiti linia dagiti Moore a tubo, a nagusar ti nitróheno ken dagitoy ket kinomersio iti nasapa a panawen ti 1900. Kalpasan ti 1902, ti kompania ni Georges Claude, nga Air Liquide, ket nagpatpataud a kas komersio idi ti kuantidad iti neon a kas naggapuan a produkto ti panagpabalin a likido ti angin, ken idi Disiembre 1910 ni Claude ti nangipakita ti moderno a neón a silaw a naibatay iti maysa a narikepen a tubo iti neón. Idi 1912, dagiti kumaduaan ni Claude ket nagrugrugida nga agilaklako kadagiti neón a diskarga a tubo a kas dagiti pakdaar a senial. Naipaammo dagitoy idiay Esdtado sUnidos idi 1923, idi adda dagiti dua a dakkel a neón a senial a naisangpet babaen ti maysa a Los Angeles nga aglaklako ti Packard a karro. Ti silnag ken ti arresto a nalabbaga a maris ket nakapabael ti neón a pakdaar ti maysa a naisangsangay no maipada kadagiti kadagiti kasuppiatan.[10]

Ti neón ket gapuanan ti nagruna a panakaawat ti katutubo dagiti atomo idi 1913, idi ni J. J. Thomson, a kas pasety ti panagsukisok kadagiti nagbuklan iti kanal nga anaraar, a nagipan kadagiti waig iti ion ti neón babaen ti magnetiko ken kuriente a lugar ken nagrukod kadagiti panagsalto babaen ti panagikabil ti potograpiko a plata kadagiti dalananda. Ni Thomson ket nakapaliiw kadagiti dua a naisina a takop iti lawag idiay potograpiko a plata (kitaen ti imahen), a daytoy ket nangitulding kadagiti dua a parabola iti panagsalto. Ni Thomson ket dimteng nga adda dagiti atomo ti neón nga alingasaw nga addaan ti nagatngato a masa ngem dagiti dadduma. Uray saan pay a naawatan ni Thomson idi a panawen, daytoy ti immuna a panakaduktalan kadagiti isotopo iti natalna nga atomo. Naaramid daytoy babaen ti panagusar ti narusanger a bersion iti maysa nga intrumento a tinawtawagan tattan a ti masa nga espektrometror.

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Hammond, C.R. (2000). Dagiti elemento, iti Libro ti Kimiko ken Pisika maika-81 nga edision. CRC a pagmalditan. p. 19. ISBN 0849304814. 
  2. ^ Preston-Thomas, H. (1990). "Ti Internasional a Pagrukodan ti Temperatura iti 1990 (ITS-90)". Metrologia 27: 3–10. Bibcode:1990Metro..27....3P. doi:10.1088/0026-1394/27/1/002. 
  3. ^ "Section 4, Dagiti Tagikua ti elemento ken Inorganiko a Kompuesto; Panaglunag, panagburek, pamitluen, ken dagiti nakaro a temperatura dagiti elemento". CRC a Libro ti Kimika ken Pisika (maika-85 nga edision nga ed.). Boca Raton, Florida: CRC a Pagmalditan. 2005. 
  4. ^ Magnetiko a suseptibilidad dagiti elemento ken inorganiko a kompuestos, iti Libro iti Kimika ken Pisika maika-81 nga edision, CRC a pagmalditan.
  5. ^ Coyle, Harold P. (2001). Gandat STAR: Ti Law-ang kadagiti Imam. Kendall Hunt. p. 464. ISBN 9780787267636. 
  6. ^ Kohmoto, Kohtaro (1999). "Phosphors for lamps". Iti Shionoya, Shigeo; Yen, William M. Phosphor Handbook. CRC Press. p. 940. ISBN 9780849375606. 
  7. ^ Ramsay, William, Travers, Morris W. (1898). "Iti Kumaduaan iti Argon". Dagiti Panagpatuloy iti Naarian a Gimongan iti Londres 63 (1): 437–440. doi:10.1098/rspl.1898.0057. 
  8. ^ "Neón: Pakasaritaan". Softciências. Naala idi Pebrero 27, 2007. 
  9. ^ Weeks, Mary Elvira (2003). Panakaduktalan dagiti Elemento: Maikatlo nga Edision (naimaldit manen). Kessinger Publishing. p. 287. ISBN 9780766138728. 
  10. ^ Mangum, Aja (Disiembre 8, 2007). "Neon: Ababa a Pakasaritaan". New York Magazine.