Qing a Dinastia

Nalatak a Qing 大清
←   ← 1644–1912 →
Wagayway
Nailian a kanta 鞏金甌 "Gong Jin'ou" ("Tasa ti Natangken a Balitok")
Ti Qing nga Imperio idi 1890.
Kapitolio	Beijing
Pagsasao	Mandarin Insik, Manchu, Mongol, Tibetano, Uighur, adu dagiti rehional a pagsasao ken dagiti dialekto ti Insik
Relihion	Panagraem ti Langit, Shamanismo, Budismo, Taoismo, Islam, Kristianidad, Insik a relihion ti folk, dadduma pay
Gobierno	Patingga a monarkia
Emperador
- 1644–1661	Emperador Shunzhi
- 1908–1912	Emperador Xuantong
Nagturay
- 1908–1912	Emperatris Dowager Longyu
Kangrunaan a Ministro
- 1911	Yikuang
- 1911–1912	Yuan Shikai
Pakasaritaan a panawen	Imperial a panawen
- Pannakarebba ti Ming	25 Abril 1644
- Gubat ti Bessang Shanhai	27 Mayo 1644
- Sino-Hapon a Gubat	1 Ag 1894–17 Ab 1895
- Wuchang a Yaalsa	10 Oktubre 1911
- Xinhai a Rebolusion	12 Pebrero 1912
Kalawa
- 1760 est.	13,150,000 km2 (5,077,243 kd mi)
- 1790 karkulo (mairaman dagiti basalo)	14,700,000 km2 (5,675,702 kd mi)
Populasion
- 1740 karkulo	140,000,000
- 1776 karkulo	268,238,000
- 1790 karkulo	301,000,000
Kuarta	Tael (Tls.)

Qing a Dinastia
Insík a nagan
Insík	清朝
Panakaisuratan Mandarin - Hanyu Pinyin Qīng Cháo - Wade–Giles Ch'ing ch'ao
Imperio ti Nalatak a Qing
Tinawtawid nga Insík	大清帝國
Napalaka nga Insík	大清帝国
Panakaisuratan Mandarin - Hanyu Pinyin Dà Qīng Dìguó - Wade–Giles Ta Ch'ing Ti-kuo - Koreo a Mapa Ta-Tsing nga Imperio
Kalpasan ti Jin a Dinastia
Tinawtawid nga Insík	後金朝
Napalaka nga Insík	后金朝
Panakaisuratan Mandarin - Hanyu Pinyin Hòu Jīn Cháo
Manchu a nagan
Manchu	(Daicing Gurun) (Amaga Aisin Gurun)

Ti Qing a Dinastia, ken ti pay Imperio ti Nalatak a Qing wenno Nalatak a Qing, ket isu idi ti kinaudi nga imperial a dinastia ti Tsina, a nagturay manipud idi 1644 aginggana idi 1912 nga adda ti nabiit a, napaay a panagpabaro idi 1917. Daytoy ket sinakbayan idi babaen ti Ming a Dinastia ken sinaruno babaen ti Republika ti Tsina.

Ti dinastia ket binangon idi babaen ti Jurchen Aisin Gioro a sangkaputotan iti kontemporario a Amianan a daya a Tsina. Ti Aisin Gioro a daulo, a ni Nurhachi, nga isu idi ti immuna a basalo kadagiti Ming nga emperador, ket nangrugrugi a nangipagkaykaysa ti sangkaputotan a Jurchen idi naladaw a maikasangapulo ket innem a siglos. Babaen ti 1635, ti anak a lalaki ni Nurhachi a ni Hong Taiji ket mabalinda nga agtunton a pinagtitiponda ti maysa ken nagkaykaysa a tattao a Manchu ken nagrugrugida a nagpilpilit ti Ming a rummuar ti Liaoning idiay akin-abagatan a Manchuria. Idi 1644, ti Ming a kapitolio ti Beijing ket pinarukma idi babaen ti rebolto dagiti agtaltalon nga indauloan babaen ni Li Zicheng, ti dati nga opisial ti menor a Ming a nagbalin a daulo ti rebolto dagiti agtaltalon, nga idin ket nagirangarang ti Shun a dinastia. Ti kinaudi a nagturay ti Ming , ti Emperador Chongzhen, ket nagpakamatay idi natnag ti siudad. Idi napan ni Li Zicheng a simmuppiat ti Ming a heneral a ni Wu Sangui, ti naudi ket nakikadu a kadagiti Manchu ken linukatanda ti Bessang Shanhai kadagiti buyot ti Manchuria. Babaen ni Prinsipe Dorgon, nangagawda ti panagtengngel ti Beijing ken pinapanawda ni nabiit a Shun a Dinastia ni Li Zicheng . Ti kompleto a pasipikasion ti Tsina ket nagun-od idi agarup a 1683 babaen ni Emperador Kangxi.

Kadagiti napalabas a panawen ti panagturayan, ti Qing ket nagbalin nga adu a naitiptipon ti Insika kultura. Dagiti imperial a pangsubok ket nagtultuloy ken dagiti sibil a katulong ti Han ket nangimatmaton ti imperio a kinadduaan dagiti Manchu. Ti Qing ket nakaabot ti kangato ti babaen ti panagturay ni Emperador Qianlong idi maikasangapulo ket walo a siglo, a nagpadpadakkel ti labes kadagiti kasakbayan ken kinaudi a pagbeddengan ti Tsina. Ti imperial a kinadaksan ket inpakpakita babaen ti ministro a ni Heshen ken dagiti serie ti rebelion, dagiti masna a didigra, ken dagiti pannakaabak kadagiti gubat kadagiti bileg ti Europeano ket nagpakapsot ti Qing idi las-ud ti maikasangapulo ket siam a siglo. "Dagiti Di Agpapada a Tulag" ket nangited para iti Ekstrateritorialidad ken nagikkata kadagiti dakkel a luglugar dagiti tulagan a puerto manipud ti Insika kinaturay. Ti gobierno ket nagpadas ti panagpabaro idi las-ud ti Tignay ti Bukod a Panagpapigsa idi naladaw a maika-19 a siglo ket nakaiyeg laeng kadagiti bassit a nagbanagan. Ti panakaabak ti Umuna a Sino-Hapon a Gubat ti 1894–1895 ket isu ti taudan para iti gobierno ti Qing government ken ti nagbanagan ket nangipakpakita a ti reporma ket nangpabaro unay ti Hapon manipud ti Meiji Panagpabaro manen idi 1867,a naisangsangayan no maipada iti Tignay ti Bukod a Panagpapigsa idiay Tsina.

Ti 1911 a Wuchang a Yaalsa iti Baro a Buyot ket nangipatingga iti pannakatuang kenni emperatris Dowager Longyu ken ti kayyanak a Puyi idi Pebrero12, 1912. Uray pay no ti panakairangarang ti Republika ti Tsina, dagiti heneral ket nagtultuloyda a naglalaban para kadagiti simmarsaruno a dekada idi las-ud ti Apo ti Gubat a Panawen. Ti Puyi ket nabiit idi a naipasubli ti bilegna idiay Beijing babaen ti Zhang Xun idi Hulio 1917, ken idiay Manchukuo babaen ti Haponidi baetan ti 1932 ken 1945.

Dagiti taudan

• Bartlett, Beatrice S. Dagiti Monarkia ken Ministro: Ti Nalatak a onsilo idiay Mid-Ch'ing Tsina, 1723–1820, Berkeley ken Los Angeles: Unibersidad ti California a Pagmalditan, 1991. ISBN 978-0-520-06591-8.
• Ebrey, Patricia. Insik a Sibilisasion: Ti Taudan alibro (maika-2 nga edision), New York: Simon ken Schuster, 1993. ISBN 978-0-02-908752-7.

Adu pay a mabasbasa

• Cotterell, Arthur. (2007). Dagiti Imperial a Kapitolio ti Tsina - Ti Uneg a Pakaimatangan ti Nainlangitan nga Imperio. Londres: Pimlico. 304 pampanid. ISBN 978-1-84595-009-5. 
• Elliot, Mark C. (2001). Ti Manchu a Dalan: Dagiti Walo a Wagayway ken Etniko nga Identidad ti Naladaw nga Imperial a Tsina. Stanford, CA: Unibersidad ti Stanford a Pagmalditan. 

Dagiti silpo ti ruar

Dagiti midia a mainaig ti Qing a Dinastia idiay Wikimedia Commons

• Paset dagiti Ming ken Qing a dinastia ti "Populasion ti Tsina: Dagiti Mabasbasa ken Mapmapa." Naala idi 2008-11-10.