Sima Qian

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Sima Qian
Sima Qian (painted portrait).jpg
Tinawtawid nga Insík 司馬遷
Napalaka nga Insík 司马迁
Zichang
Tinawtawid nga Insík 子長
Napalaka nga Insík 子长

Ni Sima Qian (ca. 145 wenno 135 BC – 86 BC) (pinyin: Sīmǎ Qiān; Wade–Giles: Ssu-ma Ch'ien) ket maysa idi a Prepekto dagiti Nadayag a Agsursurat (太史公 taishigong) ti Han a Dianstia. Isu ket naipanpanunotan a kas ti ama ti Insik a historiograpia para kadagiti para kadagiti nagato a naipammadayawan nga obrana, Dagiti rehistro ti Nadayag nga Historiador, ti maysa a "Jizhuanti"-nga estilo a sapasap a pakasaritaan ti Tsina, a sumaksakop ti adadu ngem dua ribu a tawtawen manipud ti Duyaw nga Emperador aginggana ti Emperador Wu ti Han. Ti depinitibo nga obrana a nakaibatayan ti pundasion para kadagiti sumaganad nga Insik a historiograpia.

Nasapa biag ken edukasion[urnosen | urnosen ti taudan]

Adu pay a pakaammo: Pakasaritaan ti Han a Dinastia

Ni Sima Qian ket naipasngay idi ken dimmakkel idiay Longmen, idiay asideg ti tatta nga aldaw ti Hancheng kadagiti astrologo a pamiliana. Ti amana, ni Sima Tan, ket nagserbi a kas ti Prepekto ti Nadayag nga Agsursurat ti Emperador Wu ti Han (Emperador "Han Wudi"). Dagiti nangruna a rebbengna ket dagiti panagtartaripatu ti imperial a biblioteka ken panagtartaripatu wenno panagrepreporma ti kalendario. Gapu ti adu a panagsansanayna babaen ti amana, idi isu ket agtawen ti sangapulo, ni Sima Qian ket nalaingen idi kadagiti duog a panagsursurat. Isu ket maysa nga estudiante dagiti nadayeg a Konpusiano a ni Kong Anguo (孔安國) ken ni Dong Zhongshu. Idi agtawen ti duapulo, ni Sima Qian ket nangrugi ti panagbaniaga iti kadagupan ti pagilian, a nagbisbisita kadagiti taga-ugma amonumento, ken nagbirbiruk kadagiti nakaipunponan dagiti taga-ugma a nasirib nga ari Yu idiay Bantay Kuaiji ken Shun idiay Hunan.[1] Dagiti lugar a binisitana ket mairaman ti Shandong, Yunnan, Hebei, Zhejiang, Jiangsu, Jiangxi, ken Hunan.

Liblibro a maipanggep kenni Sima Qian iti Inggles[urnosen | urnosen ti taudan]

Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Burton Watson (1958). "Ti Biograpia ni Ssu Ma Ch'ien". Ssu Ma Ch'ien Nadayag a Historiador ti Tsina. Unibersidad ti Columbia a Pagmalditan. p. 47. 

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  • Martin, Thomas R. (2009). Herodoto ken Sima Qian: Dagiti Immuna a Nalatak a Historiador ti Gresia ken Tsina. Boston: Bedford/St. Martin's.
  • Robert Bonnaud (2007) Dagiti salaysay ken komperatibo a pakasaritaan. Polybus ken Sima Qian (iti Pranses). Condeixa : La Ligne d'ombre [1].
  • W.G. Beasley ken E.G. Pulleyblank (1961) Dagiti historiador ti Tsina ken Hapon. New York: Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan.
  • Stephen W. Durrant (1995), Ti Nakuyem a Sarming: Irteng ken Suppiat kadagiti Sursurat ni Sima Qian. Albany : Estado nga Unibersidad ti New York a Pagmalditan.
  • Grant Ricardo Hardy (1988) Panakabanagan ken Panagipatarus iti "Shi Chi". Unibersidad ti Yale.
  • Burton Watson (1958) Ssu-ma Ch'ien: Nadayag a Historiador ti Tsina. New York: Unibersidad ti Columbia a Pagmalditan.
  • Joseph Roe Allen III. Dagiti Insika Testo: Salaysay a Rehistro dagiti Historiador

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti midia a mainaig ti Sima Qian idiay Wikimedia Commons