Siudad ti Mehiko

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Siudad ti Mehiko
  Siudad  
Ciudad de México
City of Mexico
Retrato manipud idiay Siudad ti Mehiko

Wagayway
Selio
Parbo a nagan: La Ciudad de los Palacios
(Ti Siudad dagiti Palasio)
Ti Siudad ti Mehiko ti kaunegan ti Mehiko
Nagsasabtan: 19°26′N 99°8′W / 19.433°N 99.133°W / 19.433; -99.133Nagsasabtan: 19°26′N 99°8′W / 19.433°N 99.133°W / 19.433; -99.133
Pagilian  Méhiko
Entidad Pederal a Distrito
Panakabingbingay
Burgos
Pannakabangon
  • Marso13, 1325: Tenochtitlan[1]
  • Agosto 13, 1521:
    Ciudad de México[2]
  • Nobiembre 18, 1824: Distrito Federal[3]
Gobierno
 • Daulo ti Gobierno Marcelo Ebrard PRD
 • Dagiti Senador[4] Pablo Gómez PRD
René Arce PRD
Federico Döring PAN
 • Dagiti Deputado[5]
Dagiti Pederal a Deputado
Kalawa[6][b]
 • Dagup 1,485 km2 (573 kd mi)
  Nairanggo a maika-32
Kangato 2,420 m (7,940 pié)
Kangatuan a lugar[7] 3,930 m (12,890 pié)
Populasion (2011)[8]
 • Dagup 8,857,188
 • Ranggo Maika-2
 • Densidad Madi a panangbukel ditoy6,000/km2 (Madi a panangbukel ditoy15,000/kd mi)
 • Ranggo ti densidad Umuna
Nagan dagiti umili Capitalino (a)
Defeño (a)
Mexiqueño (a)
Chilango (a)
Sona ti oras CST (UTC−6)
 • Kalgaw (DST) CDT (UTC−5)
Kodigo ti koreo 00–16
Kodigo ti lugar
Kodigo ti lugar
ISO 3166 a kodigo MX-DFE
HDI increase 0.8307 Nangato unay/span> Nairanggo nga umuna
GDP 1.527 trilion pesos[9]
Website Opisial a sapot ti pagsaadan
^b. Kalawa ti Pederal a Distrito a mangiraman ti saan nga urbano idiay abagatan

Ti Siudad ti Mehiko (play /ˈmɛksɨkoʊ ˈsɪti/; Espaniol: Ciudad de México [sjuˈðað ðe ˈmexiko], naamammoan pay a kas ti México D.F., wennoD.F.) ket isu ti Pederal a Distrito (Distrito Federal), a kapitolio ti Mehiko ket ti tugar dagiti pederal a bileg ti Kappon ti Mehiko.[10] Daytoy ket maysa a pederal nga entidad ti kaunegan ti Mehiko a saan a paset ti maysa kadagiti aniaman a 31 nga estado ti Mehiko ngem tagikua a sibubukel ti pederasion. Ti Siudad ti Mehiko ket isu ti kadakkelan a siudad ti pagilian ken ti pay kangrunaan ti politikal, kultural, edukasional ken pinansia a sentro.

A kas maysa nga "alpha" a sangalubongan a siudad[11] Ti Siudad ti Mehiko ket maysa kadagiti kangrunaan ti pinansia ken kultura asentro idiay Amianan nga Amerika.[12] Daytoy ket mabirukan idiay Ginget ti Mehiko (Valle de México), ti maysa a dakkel a ginget kadagidiay nangato a banak idiay tengnga ti Mehiko, iti kangato a 2,240 metro (7,300 pié). Ti siudad ket buklen dagiti sangapulo ket innem a burgos.

Ti 2009 a nakarkulo a populasion para iti maitutop a siudad ket agarup idi a 8.84 a riwriw a tattao,[13] ken adda ti kalawa ti daga ti 1,485 kuadrado kilometro (573 kd mi).[14] Segun ti kinaudi a panagipalpalawag a naitunos babaen ti pederal ken dagiti estado a gobierno, ti populasion ti Siudad ti mehiko a metropolitano a lugar ket 21.2 a riwriw a tattao,[13] a makaaramid daytoy ti kadakkelan at metropolitano a lugar idiay lumaud a hemisperio, ti maikalima a kadakkelan nga aglomerasion ken ti kadakkelan nga agsasao ti Espaniol asiudad iti lubong.[15]

Ti Kalatakan a Siudad ti Mehiko ket adda ti dagup a produkto ti domestiko (GDP) ti US$390 bilion idi 2008, a makaaramid ti urbano nga aglomerasion ti Siudad ti Mehiko ti maikawalo a kabaknangan a metropolitano a lugar iti lubong.[16] Ti siudad ket akinrebbeng para iti panagpataud ti 21% ti Dagup ti Domestiko a Produkto ti Mehiko ken ti metropolitano a lugar a naibilangan par iti 34% iti dagup ti nailian a GDP.[17]

Ti siudad ket kasisigud a nabangon idiay isla ti Danaw Texcoco babaen dagiti Asteka idi 1325 a kas Tenochtitlan, a daytoy ket gangani a kompleto a nadadael idi 1521 a sillong ti Tenochtitlan, ken dimtengan ti panakdaremdem manen ken panakabangon segun ti urbano nga alagaden ti Espaniol. Idi 1524, ti munisipalidad ti Siudad ti Mehiko ket nabangon, a naamammoan akas ti México Tenochtitlán,[18] ken manipud idi 1585 daytoy ket opisial a naamammoan a kas ti Ciudad de México (Siudad ti Mehiko).[18] Ti Siudad ti mehiko ketnagserbi a kas ti politikal, administratibo ken pinansia a sentro ti maysa a nangruna a paset ti kolonial nga imperio ti España.[19] Kalpasan ti panakagun-od ti panakawayawaya manipud ti España, ti Pederal a Distrito ket napartuat idi 1824.

Kalpasan ti panagdemanda ti adadu nga autonomia ti politika, dagiti nagtaeng ket naikkanda ti karbengan ti dagus a panagbutos ti Daulo ti Gobierno ken dagiti pannakabagi ti dua a kamara a Lehislatibo nga Asemblia babaen ti nadayeg a butos idi 1997. Manipud idin, ti kanigid a payak ti Partido ti Demokratiko a Rebolusion (PRD) ket nagtengtengngelen kadagitoy dua.[20] Kadagiti kinaudi a tawtawen, ti lokal a gobierno ket nangipasa kadagiti adu a liberal nga annuroten, a kas ti aborsion a makiddaw, ti naipatingga a porma ti eutanasia, diborsio ken agpada a sekso a panagasawa.

Pinagibasaran [urnosen]

  1. ^ "Secretaría de Relaciones Exteriores – México". Sre.gob.mx. http://www.sre.gob.mx/ligas/info_general/fechas.htm. Naala idi Abril 17, 2011. 
  2. ^ "De la Colonia / 13 agosto de 1521: rendición de México-Tenochtitlan". Redescolar.ilce.edu.mx. http://redescolar.ilce.edu.mx/redescolar/act_permanentes/historia/histdeltiempo/mexicana/colonia/c_coteno.htm. Naala idi Abril 17, 2011. 
  3. ^ "Conmemora la SecretarĂ­a de Cultura el 185 Aniversario del Decreto de CreaciĂłn del Distrito Federal". Cultura.df.gob.mx. http://www.cultura.df.gob.mx/index.php/sala-de-prensa/boletines/2536-601-09-. Naala idi Abril 17, 2011. 
  4. ^ "Senadores por el Distrito Federal LXI Legislatura". Senado de la Republica. http://www.senado.gob.mx/index.php?ver=int&mn=4&sm=4&id=10. Naala idi Oktubre 21, 2010. 
  5. ^ "Listado de Diputados por Grupo Parlamentario del Distrito Federal". Camara de Diputados. http://sitl.diputados.gob.mx/LXI_leg/listado_diputados_gpnp.php?tipot=Edo&edot=9. Naala idi Oktubre 20, 2010. 
  6. ^ "Resumen". Cuentame INEGI. http://cuentame.inegi.gob.mx/monografias/informacion/df/default.aspx?tema=me&e=09. Naala idi Oktubre 20, 2010. 
  7. ^ "Relieve". Cuentame INEGI. http://cuentame.inegi.gob.mx/monografias/informacion/df/territorio/relieve.aspx?tema=me&e=09. Naala idi Oktubre 20, 2010. 
  8. ^ "ENOE". http://www.inegi.org.mx/sistemas/tabuladosbasicos/tabtema.aspx?s=est&c=28822. Naala idi Agosto 24, 2012. 
  9. ^ "Distrito Federal.". 2010. http://www.inegi.org.mx/sistemas/bise/mexicocifras/default.aspx?ent=09. Naala idi Oktubre 20, 2010. 
  10. ^ "Artículo 44". Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos. http://www.ordenjuridico.gob.mx/Constitucion/articulos/44.pdf. Naala idi Mayo 14, 2010. 
  11. ^ Ganganaet nga Annuroten (2008). "Ti 2008 a Pagsurotan dagiti Sangalubongan a Siudad". http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=4509&page=1. Naala idi Disiembre 27, 2009. 
  12. ^ "WFE – Member Exchanges". World-exchanges.org. Abril 1, 2003. http://www.world-exchanges.org/member-exchanges. Naala idi Marso 25, 2010. 
  13. ^ 13.0 13.1 Konsilo ti Nailian a Populasion. "Siudad ti Mehiko a Metropolitano a Lugar". Gobierno ti Estado ti Mehiko. http://www.edomex.gob.mx/poblacion/docs/2009/PDF/ZMVM.pdf. Naala idi Disiembre 27, 2009. 
  14. ^ Brian W. Blouet, Olwyn M. Blouet. OECD a Panagrepaso ti Rehional a Panagpabaro OECD a Panagrepaso ti Rehional a Panagpabaro: Dagiti 15 nga Estado ti Mehiko 2009. OECD Publishing, 2009. p. 418 (p. 299). ISBN 978-92-64-06012-8.
  15. ^ Nagkaykaysa aPagpagilian (2007). "Dagiti Prospekto ti Urbanisasion ti Lubong". Naidulin manipud ti kasisigud idi Hulio 31, 2007. http://esa.un.org/unup/index.asp?panel=2. Naala idi Disiembre 27, 2009. 
  16. ^ PricewaterhouseCoopers (Pebrero 11, 2009). "Dagiti rumrummuar a paglakuan a siudad nga ekonomia a napardasto a dumakkel iti sangalubongan a GDP a pakairanggo a kas kinuna ti PricewaterhouseCoopers LLP". UK Media Centre. https://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562. Naala idi Disiembre27, 2009. 
  17. ^ "GDP ti Siudad ti Mehiko a kas maipada ti nailian a GDP". http://www.mexicocityexperience.com/business_center/key_economic_facts_and_figures/. Naala idi Agosto 19, 2010. 
  18. ^ 18.0 18.1 (Españiol) Gobierno ti Pederal a Distrito. "Pakasaritaan ti Siudad ti Mehiko". http://www.df.gob.mx/wb/gdf/historia_de_la_ciudad_de_mexico. Naala idi Dsiembre 27, 2009. 
  19. ^ (Españiol) Nagkaykaysa a Pagpagilian. "Siudad ti Mehiko, Mehiko". http://www.un.org/cyberschoolbus/habitat/profiles/mexico.asp. Naala idi Disiembre 27, 2009. 
  20. ^ Daniel C. Schechter, Josephine Quintero. Lonely Planet Mexico City, City Guide [With Pullout Map]. Maikatlo nga Edision. Lonely Planet, 2008. p. 288 (p. 20-21). ISBN 978-1-74059-182-9.

Dagiti silpo ti ruar [urnosen]

Dagiti midia a mainaig ti Siudad ti Mehiko idiay Wikimedia Commons

Naala manipud idiay "http://ilo.wikipedia.org/w/index.php?title=Siudad_ti_Mehiko&oldid=181352"