Akbar

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Akbar

Portrait of Akbar by Manohar.jpg

Naladaw a maika-16 a siglo a pannakailadawan ni Akbar babaen ni Manohar
Flag of the Mughal Empire (triangular).svg Maika-3 a Mogol nga Emperador
Panagturay 11 Pebrero 1556 – 27 Oktubre 1605[1][2]
Koronasion 14 Pebrero 1556[1]
Sinaruno Humayun
Simmaruno Jahangir
Rehente Bairam Khan (1556–1561)
Assawa Ruqaiya Sultan Begum
Salima Sultan Begum
Mariam-uz-Zamani Begum
Khandeshi Begum
Begum Raj Kanwari Bai
Begum Nathi Bai
Qismiyah Banu Begum
Kashmiri Begum
Qazwini Begum
Mughli Begum
maysa nga asawa a saan a nainaganan
kamalala:
Salima Sultana Bibi
Daulat Shad Bibi
maysa a sabali a kamalala
Sayasay
Hassan
Hussain
Jahangir
Murad
Daniyal
Aram Banu Begum
Shakr-un-Nissa Begum
Shahzadi Khanum
Napno a nagan
Abu'l-Fath Jalal ud-din Muhammad Akbar
Nagtaengan Kamara ti Timur
Ama Humayun
Ina Hamida Banu Begum[3]
Naipasngay (1542-10-14)14 Oktubre 1542[4]
Umerkot, Sindh
Pimmusay 27 Oktubre 1605(1605-10-27) (edad 63)
Fatehpur Sikri, Agra
Pannakaitabonan Sikandra, Agra
Relihion Islam[5] (Sunni), Din-e-Illahi

Ni Abu'l-Fath Jalal ud-din Muhammad Akbar, popular nga ammo a kas ni Akbar (IPA: [əkbər], literal a "ti natan-ok"; 14 Oktubre 1542 – 27 Oktubre 605), ammo pay a kas ni Akbar thi Natan-ok wenno Akbar I,[6][7] ket isu idi ti Mogol nga Emperador manipud idi 1556 aginggana idi pimusay. Isu idi ti maikatlo ken maysa kadagiti nalatak a nagturturay iti Mogol a Dinastia idiay India. Ni Akbar sinarunona ti amana, ni Humayun, babaen ti rehente, a Bairam Khan, a nangtulong ti ubing nga emperador a nangpadakkel ken nangikaykaysa dagiti dominio ti Mogol idiay India. Ti napigsa ti personalidad ken naballigi a heneral, ni Akbar ket nagin-inut a nagpadakkel ti Moggol nga Imperio tapno mairaman iti gangani amin nga Indiano a Subkontinente iti amianan ti karayan Godavari. Ti bileg ken impluensiana, nupay kasta, ket naigay-at iti intero a pagilian gapu ti kinaturay ti militar, politikal, kultural, ken ekonomia ti Mogol. Tapno maikaykaysa tinawatiwat ng estado ti Mogol, ni Akbar ket nangbangon ti setralisado a sistema ti administrasion iti amin a paset ti imperio ken nangampon ti annuroten iti panagikappia dagiti naparukama a nagturturay babaen ti pannakiassawa ken diplomasia. Tapno mapreserba ti kappia ken urnos iti agdumaduma iti relihion ken kultura nga imperio, isu ket nangampon kadagiti annuroten a nakaala kaniana iti suporta kadagiti saan a muslim a suheto. Binalbaliwanna dagiti piansa ti tribu ken identidad ti Islamiko nga estado, ni Akbar ket nangregget iti panangikaykaysa kadagiti adayo a daga iti pagturayanna babaen ti tulnog, a naiyebkas babaen ti Persiano a kultura, iti bagina a kas maysa nga emperador nga addaan idi iti gangani a nainlangitan a kasasaad.

Ti Mogol nga India ket nakaparang-ay iti napigsa ken natalinaay nga ekonomia, ken nakaiturongan daytoy ti panagpadakkel ti komersio ken ti ad-adu a panagsurot iti kultura. Ni Akbar met idi ket patron ti arte ken kultura a patron. Isu ket nagay-ayat iti literatura, ken nagpartuat iti biblioteka kadagiti sumurok a 24,000 tomtomo iti naisurat iti Sanskrito, Indostaniko, Persiano, Pagsasao a Griego, Latin, Arabiko ken Kashmiri, nga addaan kadagiti empleado dagiti eskolar, agipatpatarus, dagiti artista, kaligrapo, dagiti agsursurat, dagiti agur-urnos iti libro ken dagiti agbasbasa. Dagiti nasantuan a tattao kadagiti adu a pammati, dagiti mannaniw, dagiti arkitekto ken dagiti artisano ket nangarkos ti kortena manipud kadagiti amina a paset ti lubong para iti panagadal ken pannakitungtung. Dagiti korte ni Akbar idiay Delhi, Agra, ken Fatehpur Sikri ket nagbalin dagitoy a sentro dagiti arte, letletra, ken panagadal. Ti kultura ti Perso-Islamiko ket nangrugi a naitipon ken nailaok kadagit indehenio nga indiano nga elemento, ken ti naisalunima nga Indo-Persiano a kultura ket rimsua a nailaslasin babaen ti estilo dagiti arte ti Mogol, pinintaan, ken ti arkitektura. Napukpukaw iti pakinakem iti ortodokso nga Islam ken mabalin a nagnamama a makaited iti panagkaykaysa ti relihion iti uneg ti imperiona, ni Akbar ket nangiragpat iti Din-i-Ilahi, ti sinkretiko a kredo a naala manipud ti Islam, Hinduismo, Soroastrianismo, ken Kristianidad. Ti nalaka, monoteistiko a kulto, managbaybay-a iti panangisakbay, daytoy ket naisentro kenni Akbar a kas propeta, a daytoy ket nakapungtotan ti ulema ken dagiti ortodokso a Muslim.

Ti turay ni Akbar ket adu a nakaimpluensia ti kurso ti pakasaritaan ti India. Iti las-ud ti panagturayna, ti imperio ti Mogol nagpamitlo iti kadakkelna ken kabaknang. Isuket nangpartuat iti nabileg a sistema ti militar ken nangipatakder kadagiti epektibo a reporma iti politika ken sosial. Babaen ti panagikkat iti sekteriano a buis kadagiti saan a Muslim ken ti panangidutok kaniada kadagiti nangato a puesto ti sibil ken militar, isu idi ti immuna a nagturay a Mogol iti nakaala iti talek ken tulnog kadagiti patneng a suheto. Isu ket nagipatarus iti Sanskrito a literatura, nakibinglay kadagiti patneng a piesta, ken pinampanunotna a ti natalinaay nga imperio ket agdepdepende iti panagtitinnulong ken naimbag a pammati kadagiti suhetona. Isu a dagiti pundasion para iti multikultural nga imperio babaen ti turay ti Mogol ket naipundar iti las-ud iti panagturaynaa. Ni Akbar ket sinaruno idi a kas emperador babaen ti anakna a lalaki a ni Jahangir.

Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ a b Eraly, Abraham (2004). The Mughal Throne: The Saga of India's Great Emperors. Phoenix. pp. 115, 116. ISBN 9780753817582. 
  2. ^ "Akbar (Mughal emperor)". Encyclopedia Britannica Online. Naala idi 18 Enero 2013. 
  3. ^ "Google Images". Google.com.pk. Naala idi 2014-01-18. 
  4. ^ "Famous Birthdays on 15th October". Naala idi 21 Oktubre 2012. 
  5. ^ Eraly, Abraham (2000). Emperors of the Peacock Throne : The Saga of the Great Mughals. Penguin books. p. 189. ISBN 9780141001432. 
  6. ^ "Akbar I". Encyclopaedia Iranica. 2011-07-29. Naala idi 2014-01-18. 
  7. ^ "Akbar I". Oxford Reference. 2012-02-17. Naala idi 2014-01-18. 

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  • Ali, M. Athar (2006). Mughal India: Studies in Polity, Ideas, Society and Culture. [Oxford University Press. ISBN 978-0-19-569661-5. 
  • Chandra, Satish (2007). History of Medieval India. New Delhi: Orient Longman. ISBN 978-81-250-3226-7. 
  • Habib, Irfan (1997). Akbar and His India. New Delhi: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-563791-5. 
  • Hasan, Nurul (2007). Religion, State and Society in Medieval India. New Delhi: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-569660-8. 
  • Moosvi, Shireen (2008). People, Taxation and Trade in Mughal India. New Delhi: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-569315-7. 
  • Nath, R. (1982). History of Mughal Architecture. Abhinav Publications. ISBN 978-81-7017-159-1. 
  • Sangari, Kumkum (2007). "Akbar: The Name of a Conjuncture". Iti Grewal, J.S. The State and Society in Medieval India. New Delhi: Oxford University Press. pp. 475–501. ISBN 978-0-19-566720-2. 
  • Sarkar, Jadunath (1984). A History of Jaipur. New Delhi: Orient Longman. ISBN 81-250-0333-9. 
  • Smith, Vincent A. (2002). The Oxford History of India. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-561297-4. 

Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Midia a mainaig kenni Akbar iti Wikimedia Commons