Akbar

Akbar
Naladaw a maika-16 a siglo a pannakailadawan ni Akbar babaen ni Manohar
Maika-3 a Mogol nga Emperador
Panagturay	11 Pebrero 1556 – 27 Oktubre 1605
Koronasion	14 Pebrero 1556
Sinaruno	Humayun
Simmaruno	Jahangir
Rehente	Bairam Khan (1556–1561)
Nayanak	Jalal ud-Din Muhammad (1542-10-14)14 Oktubre 1542 Umerkot, Sindh
Natay	27 Oktubre 1605(1605-10-27) (tawen 63) Fatehpur Sikri, Agra
Pannakaipunpon	Sikandra, Agra
Assawa	Ruqaiya Sultan Begum Salima Sultan Begum Mariam-uz-Zamani Begum Khandeshi Begum Begum Raj Kanwari Bai Begum Nathi Bai Qismiyah Banu Begum Kashmiri Begum Qazwini Begum Mughli Begum maysa nga asawa a saan a nainaganan kamalala: Salima Sultana Bibi Daulat Shad Bibi maysa a sabali a kamalala
Sayasay	Hassan Hussain Jahangir Murad Daniyal Aram Banu Begum Shakr-un-Nissa Begum Shahzadi Khanum
Napno a nagan Abu'l-Fath Jalal ud-din Muhammad Akbar
Kamara	Kamara ti Timur
Ama	Humayun
Ina	Hamida Banu Begum
Relihion	Islam (Sunni), Din-e-Illahi

Ni Abu'l-Fath Jalal ud-din Muhammad Akbar, popular nga ammo a kas ni Akbar (IPA: [əkbər], literal a "ti natan-ok"; 14 Oktubre 1542 – 27 Oktubre 605), ammo pay a kas ni Akbar thi Natan-ok wenno Akbar I, ket isu idi ti Mogol nga Emperador manipud idi 1556 aginggana idi pimusay. Isu idi ti maikatlo ken maysa kadagiti nalatak a nagturturay iti Mogol a Dinastia idiay India. Ni Akbar sinarunona ti amana, ni Humayun, babaen ti rehente, a Bairam Khan, a nangtulong ti ubing nga emperador a nangpadakkel ken nangikaykaysa dagiti dominio ti Mogol idiay India. Ti napigsa ti personalidad ken naballigi a heneral, ni Akbar ket nagin-inut a nagpadakkel ti Moggol nga Imperio tapno mairaman iti gangani amin nga Indiano a Subkontinente iti amianan ti karayan Godavari. Ti bileg ken impluensiana, nupay kasta, ket naigay-at iti intero a pagilian gapu ti kinaturay ti militar, politikal, kultural, ken ekonomia ti Mogol. Tapno maikaykaysa tinawatiwat ng estado ti Mogol, ni Akbar ket nangbangon ti setralisado a sistema ti administrasion iti amin a paset ti imperio ken nangampon ti annuroten iti panagikappia dagiti naparukama a nagturturay babaen ti pannakiassawa ken diplomasia. Tapno mapreserba ti kappia ken urnos iti agdumaduma iti relihion ken kultura nga imperio, isu ket nangampon kadagiti annuroten a nakaala kaniana iti suporta kadagiti saan a muslim a suheto. Binalbaliwanna dagiti piansa ti tribu ken identidad ti Islamiko nga estado, ni Akbar ket nangregget iti panangikaykaysa kadagiti adayo a daga iti pagturayanna babaen ti tulnog, a naiyebkas babaen ti Persiano a kultura, iti bagina a kas maysa nga emperador nga addaan idi iti gangani a nainlangitan a kasasaad.

Ti Mogol nga India ket nakaparang-ay iti napigsa ken natalinaay nga ekonomia, ken nakaiturongan daytoy ti panagpadakkel ti komersio ken ti ad-adu a panagsurot iti kultura. Ni Akbar met idi ket patron ti arte ken kultura a patron. Isu ket nagay-ayat iti literatura, ken nagpartuat iti biblioteka kadagiti sumurok a 24,000 tomtomo iti naisurat iti Sanskrito, Indostaniko, Persiano, Pagsasao a Griego, Latin, Arabiko ken Kashmiri, nga addaan kadagiti empleado dagiti eskolar, agipatpatarus, dagiti artista, kaligrapo, dagiti agsursurat, dagiti agur-urnos iti libro ken dagiti agbasbasa. Dagiti nasantuan a tattao kadagiti adu a pammati, dagiti mannaniw, dagiti arkitekto ken dagiti artisano ket nangarkos ti kortena manipud kadagiti amina a paset ti lubong para iti panagadal ken pannakitungtung. Dagiti korte ni Akbar idiay Delhi, Agra, ken Fatehpur Sikri ket nagbalin dagitoy a sentro dagiti arte, letletra, ken panagadal. Ti kultura ti Perso-Islamiko ket nangrugi a naitipon ken nailaok kadagit indehenio nga indiano nga elemento, ken ti naisalunima nga Indo-Persiano a kultura ket rimsua a nailaslasin babaen ti estilo dagiti arte ti Mogol, pinintaan, ken ti arkitektura. Napukpukaw iti pakinakem iti ortodokso nga Islam ken mabalin a nagnamama a makaited iti panagkaykaysa ti relihion iti uneg ti imperiona, ni Akbar ket nangiragpat iti Din-i-Ilahi, ti sinkretiko a kredo a naala manipud ti Islam, Hinduismo, Soroastrianismo, ken Kristianidad. Ti nalaka, monoteistiko a kulto, managbaybay-a iti panangisakbay, daytoy ket naisentro kenni Akbar a kas propeta, a daytoy ket nakapungtotan ti ulema ken dagiti ortodokso a Muslim.

Ti turay ni Akbar ket adu a nakaimpluensia ti kurso ti pakasaritaan ti India. Iti las-ud ti panagturayna, ti imperio ti Mogol nagpamitlo iti kadakkelna ken kabaknang. Isuket nangpartuat iti nabileg a sistema ti militar ken nangipatakder kadagiti epektibo a reporma iti politika ken sosial. Babaen ti panagikkat iti sekteriano a buis kadagiti saan a Muslim ken ti panangidutok kaniada kadagiti nangato a puesto ti sibil ken militar, isu idi ti immuna a nagturay a Mogol iti nakaala iti talek ken tulnog kadagiti patneng a suheto. Isu ket nagipatarus iti Sanskrito a literatura, nakibinglay kadagiti patneng a piesta, ken pinampanunotna a ti natalinaay nga imperio ket agdepdepende iti panagtitinnulong ken naimbag a pammati kadagiti suhetona. Isu a dagiti pundasion para iti multikultural nga imperio babaen ti turay ti Mogol ket naipundar iti las-ud iti panagturaynaa. Ni Akbar ket sinaruno idi a kas emperador babaen ti anakna a lalaki a ni Jahangir.

Dagiti nagibasaran

• Ali, M. Athar (2006). Mughal India: Studies in Polity, Ideas, Society and Culture. [Oxford University Press. ISBN 978-0-19-569661-5.
• Chandra, Satish (2007). History of Medieval India. New Delhi: Orient Longman. ISBN 978-81-250-3226-7.
• Habib, Irfan (1997). Akbar and His India. New Delhi: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-563791-5.
• Hasan, Nurul (2007). Religion, State and Society in Medieval India. New Delhi: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-569660-8.
• Moosvi, Shireen (2008). People, Taxation and Trade in Mughal India. New Delhi: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-569315-7.
• Nath, R. (1982). History of Mughal Architecture. Abhinav Publications. ISBN 978-81-7017-159-1.
• Sangari, Kumkum (2007). "Akbar: The Name of a Conjuncture". Iti Grewal, J.S. (ed.). The State and Society in Medieval India. New Delhi: Oxford University Press. pp. 475–501. ISBN 978-0-19-566720-2.
• Sarkar, Jadunath (1984). A History of Jaipur. New Delhi: Orient Longman. ISBN 81-250-0333-9.
• Smith, Vincent A. (2002). The Oxford History of India. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-561297-4.

Adu pay a mabasbasa

• Abu'l-Fazl ibn Mubarak Akbar-namah Edited with commentary by Muhammad Sadiq Ali (Kanpur-Lucknow: Nawal Kishore) 1881–3 Three Vols. (Persiano)
• Abu al-Fazl ibn Mubarak Akbarnamah Edited by Maulavi Abd Al-Rahim|Abd al-Rahim. Bibliotheca Indica Series (Calcutta: Asiatic Society of Bengal) 1877–1887 Three Vols. (Persiano)
• Henry Beveridge (Trans.) The Akbarnama of Ab-ul-Fazl Bibliotheca Indica Series (Calcutta: Asiatic Society of Bengal) 1897 Three Vols.
• Haji Muhammad 'Arif Qandahari Tarikh-i-Akbari (Better known as Tarikh-i-Qandahari) edited & Annotated by Haji Mu'in'd-Din Nadwi, Dr. Azhar 'Ali Dihlawi & Imtiyaz 'Ali 'Arshi (Rampur Raza Library) 1962 (Persiano)
• Martí Escayol, Maria Antònia. "Antoni de Montserrat in the Mughal Garden of good government European construction of Indian nature", Word, Image, Text: Studies in Literary and Visual Culture, ed. Shormistha Panja et al., Orient Blackswan, New Delhi, 2009. ISBN 978-81-250-3735-4
• Satyananda Giri, Akbar, Trafford Publishing, 2009, ISBN 978-1-4269-1561-1
• Augustus, Frederick; (tr. by Annette Susannah Beveridge) (1890). The Emperor Akbar, a contribution towards the history of India in the 16th century (Vol. 1). Thacker, Spink and Co., Calcutta.
• Augustus, Frederick; (tr. by Annette Susannah Beveridge) (1890). Gustav von Buchwald (ed.). The Emperor Akbar, a contribution towards the history of India in the 16th century (Vol. 2). Thacker, Spink and Co., Calcutta.
• Malleson, Colonel G. B. (1899). Akbar And The Rise Of The Mughal Empire. Rulers of India series. Oxford at the Clarendon Press.
• Garbe, Dr. Richard von (1909). Akbar - Emperor of India. A Picture of Life and Customs from the Sixteenth Century. The Opencourt Publishing Company, Chicago.
  • Akbar, Emperor of India by Richard von Garbe 1857-1927 - (ebook)
• The Adventures of Akbar by Flora Annie Steel, 1847-1929 -(ebook)
• Smith, Vincent Arthur (1917). Akbar the Great Mogul, 1542-1605. Oxford at The Clarendon Press.
• Havell, E. B. (1918). The History of Aryan Rule In India from the earliest times to the death of Akbar. Frederick A. Stokes Co., New York.
• Moreland, W. H. (1920). India at the death of Akbar: An economic study. Macmillan & Co., London.
• Monserrate, Father Antonio (1922). The commentary of Father Monserrate, S.J., on his journey to the court of Akbar. Oxford University Press.

Dagiti akinruar a silpo

Dagiti midia a mainaig ken ni Akbar iti Wikimedia Commons