Atenas

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Atenas
Αθήνα
Athīna
Manipud ti ngato a kanigid: ti Acropolis, ti Heleniko a Parlamento, ti Zappeion, ti Acropolis a M useo, Kudrado ti Monastiraki, ti panakaimatangan ti Atenas nga agpa-baybay.
Manipud ti ngato a kanigid: ti Acropolis, ti Heleniko a Parlamento, ti Zappeion, ti Acropolis a M useo, Kudrado ti Monastiraki, ti panakaimatangan ti Atenas nga agpa-baybay.
Ti Atenas ket mabirukan idiay Gresia
Atenas
Atenas
Nagsasabtan: 37°58′N 23°43′E / 37.967°N 23.717°E / 37.967; 23.717Nagsasabtan: 37°58′N 23°43′E / 37.967°N 23.717°E / 37.967; 23.717
Pagilian Gresia
Administratibo a rehion Attica
Yunit ti rehion Tengnga nga Atenas
Distrito 7
Gobierno
 • Mayor Giorgos Kaminis (Nawaya; manipud idi 29 Disiembre 2010)
Kalawa
 • Urbano 412 km2 (159 sq mi)
 • Metro 2,928.717 km2 (1,130.784 sq mi)
 • Ili 38.964 km2 (15.044 sq mi)
Kangatuan a lugar 338 m (1,109 ft)
Kababaan a lugar 70 m (230 ft)
Populasion (2011)[1]
 • Urbano 3,074,160
 • Densidad (urbano) 7,500/km2 (19,000/sq mi)
 • Metro 3,737,550
 • Densidad (metro) 1,300/km2 (3,300/sq mi)
 • Ili 655,780
 • Densidad (ili) 17,000/km2 (44,000/sq mi)
Komunidad
Sona ti oras EET (UTC+2)
 • Kalgaw (DST) EEST (UTC+3)
Kodigo ti koreo 10x xx, 11x xx, 120 xx
Kodigo ti lugar 21
Panagrehistro ti karro Yxx, Zxx, Ixx (malaksid ti ZAx ken INx)
Website www.cityofathens.gr
Urnosen dagiti datos iti Wikidata

Ti Atenas (/ˈæθɨnz/;[2] Moderno a Griego: Αθήνα, Athína; IPA: [aˈθina]; Katharevousa: Ἀθῆναι, Athinai; Taga-ugma a Griego: Ἀθῆναι, Athēnai) ket isu ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ti Gresia. Ti Atenas ket iturayanna ti rehion ti Attica ken maysa kadagiti kaduogan a siudad ti lubong, nga adda ti nairehistro a pakasaritaan a gumay-at ti agarup a 3,400 a tawtawen. Ti Klasiko nga Atenas ket maysa idi a nabileg a siudad-estado. Ti sentro kadagiti arte, panagadadal ken pilosopia, pagtaengan ti Akademia ni Plato ken Liseo ni Aristoteles,[3][4] daytoy ket sapasap a nakunkuna a kas ti duyan ti Lumaud a sibilisasion ken nakaipasngayan ti demokrasia,[5][6] a kaaduanna gapu ti nagbanagan ti bukodna akultura ken dagiti politika anagungun-od idi las-ud ti maika-5 ken maika-4 a sigsiglo BC kadagiti nasakbayan a sigsiglo kadagiti amin a nakunkuna idia a Europeano a kontinente.[7] Tatta nga aldawen daytoy ket maysa a kosmopolitano a metropolis, ti moderno nga Atenas ket sentro ti ekonomiko, pinansia, industria, politika ken kultura a biag idiay Gresia. Idi 2008, ti Atenas ket nairanggo ti mai-ka 32 a kabaknangan a siudad ti lubong babaen ti bileg ti panagggatang[8] ken ti maika-25 a kanginaan[9] iti maysa a panagadal ti UBS.

Ti siudad ti Atenas ket adda ti populasion ti 655,780[10] (796,442 idi 2004)[11] iti uneg ti administratibo a patinggana ken ti kalawa ti daga iti 39 km2 (15 sq mi).[12] Ti urbano a lugar ti Atenas (Kalatakan nga Atenas ken Kalatakan a Piraeus) ket gumay-at ti labes ti administratibo a munisipal a patingga ti siudad, nga adda ti populasion iti 3,074,160 (idi 2011),[13] ti sumurok a kalawa iti 412 km2 (159 sq mi).[12] Segun ti Eurostat, ti Atenas a Dakdakkel nga Urbano a Sona (LUZ) ket isu ti maika-7 a kaaduan ti populasion ti LUZ iti Kappon ti Europa (ti maika-4 a kaaduan ti populasion a kapitolio a siudad iti Kappon ti Europa) nga adda ti populasion iti 4,013,368 (idi 2004). Ti Atenas ket isu pay ti akin-abagatan unay a kapitolio ti kangrunaan a daga ti Europa.

Ti tawidan ti klasiko a panawen ket makitkita pay laeng idiay siudad, a naipakpakita babaen kadagiti taga-ugma a monumento ken dagiti obra ti arte, ti kadayegan kadagitoy ket ti Partenon, a naipanpanunotan a nangruna a dulon ti nasapa a Lumaud a sibilisasion. Ti siudad ket nakataginayon kadagiti Romano ken Bisantino a monumento, ken dagiti pay basbassit a bilang kadagiti Otomano a monumento.

T Atenas ket mangibalbalay kadagiti dua a UNESCO a Tinawtawid a Sitio ti Lubong, ti Acropolis ti Atenas ken ti mediebal a Daphni a Monasterio. Dagiti dulon ti moderno a panawen, a napetsaan manipud idi panakabangon ti Atenas a kas ti kapitolio ti nawaya nga estado ti Gresia idi 1833, ket mairaman ti Heleniko a Parlamento (maika-19 a siglo) ken ti Atenas a Trilohia a buklen ti Nailian a Biblioteka ti Gresia, ti Unibersidad ti Atenas ken ti Akademia ti Atenas. Ti Atenas ket isu idi ti siudad a nangsangaili ti immuna nga moderno nga aldaw nga Ay-ayam ti Olimpiada idi 1896, ken kalpasan ti 108 tawtawen nagsangsangaili daytoy ti Kalgaw nga Olimpiada ti 2004.[14] Ti Atenas ket nakaibalbalayan ti Museo ti Nailian nga Arkeolohiko, a mangpabpabuya ti kadakkelan nga urnong ti Griego a kinaantigo, ken ti pay baro a Museo ti Acropolis.

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ "Απογραφή Πληθυσμού - Κατοικιών 2011. ΜΟΝΙΜΟΣ Πληθυσμός" (iti Griego). Hellenic Statistical Authority. 
  2. ^ Wells, John C. (1990). Longman a diksionario ti panagbalikas. Harlow, Inglatera: Longman. p. 48. ISBN 0-582-05383-8.  naikabil "Atenas"
  3. ^ "Dagiti Linaon ken Pamunganayan ti Programa ti Panagkaykaysa kadagiti Arkeolohiko a Sitio ti Atenas". Heleniko a Ministro ti Kultura. www.yppo.gr. Naala idi 2000-12-31. 
  4. ^ CNN & Associated Press (16 Enero 1997). "Ti Gresia ket nakalukat ti 'nasantuan a kopita' ti Griego nga arkeolohiko". CNN. Naidulin manipud ti kasisigud idi 6 Disiembre 2007. Naala idi 28 Marso 2007. 
  5. ^ "Atenas". Naala idi 31 Disiembre 2008. "Ti Taga-ugma a Griego nga Athenai, ti naipakasaritaan a siudad ken kapitolio ti Gresia. Adu kadagiti kasaririt ken artistiko a kapanunotan ti klasiko a sibilisasion ket nagtaud idiay, ken ti siudad ket sapasap a naipanpanunotan a kas ti nakaipasngayan ti Lumaud a sibilisasion" 
  6. ^ BBC Pakasaritaan iti Griego a Demokrasia – Naala idi 26 Enero 2007
  7. ^ Encarta Taga-ugma a Gresia manipud ti Internet nga Arkibo– Naala idi 28 Pebrero 2012. Arkibo 31 Oktubre2009.
  8. ^ "Dagiti mayor ti Siudad: Dagiti kabaknangan a siudad ti lubong babaen ti bileg ti panaggatang". Dagiti mayor ti Siudad. 2008. Naidulin manipud ti kasisigud idi 6 Mayo 2008. Naala idi 12 Mayo 2008. 
  9. ^ "Dagiti mayor ti siudad: Pateg ti Panagbiag – Dagiti kanginaan a siudad ti lubong". Dagiti mayor ti siudad. 2008. Naidulin manipud ti kasisigud idi 24 Disiembre 2008. Naala idi 26 Disiembre 2008. 
  10. ^ Heleniko a Turay ti Estadistika " PRESS RELEASE:Pablaak dagiti immun a nagbanagan ti 2011 a Senso ti Populasion", Heleniko a Turay ti Estadistika (EL.STAT.), 22 Hulio 2011. Naala idi 14 Agosto 2011.
  11. ^ Dagiti Kinapudno ti Atenas (2011). "Dagiti Kinapudo ken Bilang ti Atenas". aviewoncities.com. Naala idi 17 Hunio 2011. "796 442" 
  12. ^ a b "Dagiti pannakaidasig". Helelenikoa Ministro ti Kaunegan. www.ypes.gr. Naidulin manipud ti kasisigud idi 4 Enero 2007. Naala idi 6 Enero 2007. 
  13. ^ "ΕΛΣΤΑΤ Απογραφη 2011". www.statistics.gr. Naala idi 22 Agosto 2011. 
  14. ^ CNN & Sports Illustrated (5 Septiembre 1997). "Ti sentimente ket mayasa a banag a ti Atenas ket nakaala ti 2004 Olimpiada". sportsillustrated.cnn.com. Naala idi 28 Marso 2007. 

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Midia a mainaig iti Atenas iti Wikimedia Commons

Opisial